๑. กุสลติกะ ๗. สัปปัจจยทุกะ ๑. กุสลติกะ ๙. สนิทัสสนทุกะ ๑. กุสลติกะ ๑๐. สัปปฏิฆทุกะ ๑. กุสลติกะ ๑๑. รูปีทุกะ ๑. กุสลติกะ ๑๒. โลกิยทุกะ ๑. กุสลติกะ ๑๓. เกนจิวิญเญยยทุกะ
พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาฯ
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๗–๒๓ลำดับ 72 จาก 135 ในปัฏฐาน ภาค ๖พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาฯ 7 ข้อ3 ฉบับเทียบฉบับได้ข้อต่อข้อพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาฯ · อ้างว่าได้รับอนุญาต แต่ยังไม่มีเอกสาร
ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
๑. กุสลติกะ ๗. สัปปัจจยทุกะ
สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งไม่มีปัจจัยปรุงแต่งเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรม ที่ไม่เป็นอัพยากฤตซึ่งมิใช่ไม่มีปัจจัยปรุงแต่งโดยอารัมมณปัจจัย สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งไม่มีปัจจัยปรุงแต่งเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งมิใช่ไม่มีปัจจัยปรุงแต่งโดยอารัมมณปัจจัย สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งไม่มีปัจจัยปรุงแต่งเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งมิใช่ไม่มีปัจจัยปรุงแต่งโดยอารัมมณปัจจัย สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งไม่มีปัจจัยปรุงแต่งเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศลและที่ไม่เป็นอัพยากฤตซึ่งมิใช่ไม่มีปัจจัยปรุงแต่งโดยอารัมมณปัจจัย
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๕ หน้า : ๓๕๓}
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมานุโลมปัจจนียะ [ติกทุกปัฏฐาน] ๑. กุสลติกะ ๙. สนิทัสสนทุกะ สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งไม่มีปัจจัยปรุงแต่งเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลและที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งมิใช่ไม่มีปัจจัยปรุงแต่งโดยอารัมมณปัจจัย (๕) อารัมมณปัจจัย มี ๕ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๕ วาระ อุปนิสสยปัจจัย มี ๕ วาระ (อสังขตทุกะเหมือนกับอัปปัจจยทุกะ) ๑. กุสลติกะ ๙. สนิทัสสนทุกะ
สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งเห็นได้เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็น อัพยากฤตซึ่งไม่ใช่เห็นได้โดยอารัมมณปัจจัย สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งเห็นได้เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่ใช่เห็นได้ ฯลฯ (พึงเพิ่มเป็น ๖ วาระ) อารัมมณปัจจัย มี ๖ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ อุปนิสสยปัจจัย มี ๖ วาระ ปุเรชาตปัจจัย มี ๖ วาระ อัตถิปัจจัย มี ๖ วาระ อวิคตปัจจัย มี ๖ วาระ สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งมิใช่เห็นไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งเห็นไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ... เพราะสภาวธรรมที่เป็นอกุศล มี ๓ วาระ ... เพราะสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤต มี ๓ วาระ เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ วิปากปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๕ หน้า : ๓๕๔}
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมานุโลมปัจจนียะ [ติกทุกปัฏฐาน] ๑. กุสลติกะ ๑๑. รูปีทุกะ ๑. กุสลติกะ ๑๐. สัปปฏิฆทุกะ
สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่ใช่กระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งกระทบได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งไม่ใช่กระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งกระทบได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลและที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งไม่ใช่กระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งกระทบได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ ... เพราะสภาวธรรมที่กระทบไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศล ... มี ๓ วาระ ... เพราะสภาวธรรมที่กระทบไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศล ... มี ๓ วาระ ... เพราะสภาวธรรมที่กระทบไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤต... มี ๓ วาระ ... อาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลและที่เป็นอัพยากฤตซึ่งกระทบไม่ได้... มี ๓ วาระ ... อาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลและที่เป็นอัพยากฤตซึ่งกระทบไม่ได้ ... มี ๓ วาระ เหตุปัจจัย มี ๑๕ วาระ ฯลฯ อัญญมัญญปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ วิปากปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๑๕ วาระ ๑. กุสลติกะ ๑๑. รูปีทุกะ
สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่เป็นรูปอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤต ซึ่งเป็นรูปเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งไม่เป็นรูปอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งเป็นรูปเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๕ หน้า : ๓๕๕}
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมานุโลมปัจจนียะ [ติกทุกปัฏฐาน] ๑. กุสลติกะ ๑๒. โลกิยทุกะ สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลและที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งไม่เป็นรูปอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งเป็นรูปเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ ... อาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งไม่เป็นรูป มี ๓ วาระ ... อาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งไม่เป็นรูป มี ๓ วาระ ... อาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งไม่เป็นรูป มี ๓ วาระ เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ อัญญมัญญปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ วิปากปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ ๑. กุสลติกะ ๑๒. โลกิยทุกะ
สภาวธรรมที่ไม่เป็นอัพยากฤตซึ่งไม่เป็นโลกิยะอาศัยสภาวธรรมที่เป็น อัพยากฤตซึ่งเป็นโลกิยะเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่เป็นโลกิยะอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งเป็นโลกิยะเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งไม่เป็นโลกิยะอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งเป็นโลกิยะเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศลและที่ไม่เป็นอัพยากฤตซึ่งไม่เป็นโลกิยะอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งเป็นโลกิยะเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลและที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งไม่เป็นโลกิยะอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งเป็นโลกิยะเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ วิปากปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๕ หน้า : ๓๕๖}
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมานุโลมปัจจนียะ [ติกทุกปัฏฐาน] ๑. กุสลติกะ ๑๓. เกนจิวิญเญยยทุกะ สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่เป็นโลกุตตระอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งเป็นโลกุตตระเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งไม่เป็นโลกุตตระอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งเป็นโลกุตตระเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลและที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งไม่เป็นโลกุตตระอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งเป็นโลกุตตระเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓) สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่เป็นโลกุตตระอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งเป็นโลกุตตระเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งไม่เป็นโลกุตตระอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งเป็นโลกุตตระเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลและที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งไม่เป็นโลกุตตระอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งเป็นโลกุตตระเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓) (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๖ วาระ ฯลฯ วิปากปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๖ วาระ ๑. กุสลติกะ ๑๓. เกนจิวิญเญยยทุกะ
สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่ใช่จิตบางดวงรู้ได้อาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งจิตบางดวงรู้ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) สภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งไม่ใช่จิตบางดวงรู้ได้อาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งจิตบางดวงรู้ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่เป็นอัพยากฤตซึ่งไม่ใช่จิตบางดวงรู้ได้อาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งจิตบางดวงรู้ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๑๙ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ วิปากปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๑๙ วาระ
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๕ หน้า : ๓๕๗}
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมานุโลมปัจจนียะ [ติกทุกปัฏฐาน] ๑. กุสลติกะ ๑๔. อาสวโคจฉกะ
สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งมิใช่จิตบางดวงรู้ไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งจิตบางดวงรู้ไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งมิใช่จิตบางดวงรู้ไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งจิตบางดวงรู้ไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่เป็นอัพยากฤตซึ่งมิใช่จิตบางดวงรู้ไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งจิตบางดวงรู้ไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๑๙ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ วิปากปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๑๙ วาระ (โดยอุบายนี้พึงเพิ่มสภาวธรรมที่จิตบางดวงรู้ไม่ได้ให้เป็น ๑๙ วาระ)
ฉบับหลวง
ชั้นตัวบทพุทธพจน์หน่วยที่ตำแหน่งเดียวกันของเล่มนี้ · เลขข้อเป็นของฉบับนี้เอง · จับคู่ตามตำแหน่ง · เล่มนี้ทั้งสองฉบับแบ่งเรื่องเท่ากัน จึงเทียบตามลำดับได้ · ชื่อเรื่องไม่ตรงกัน จึงยังไม่ได้ยืนยันว่าเป็นเรื่องเดียวกัน
เปิดหน้าของฉบับนี้ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
นกุสลตฺติกนหีนตฺติกํ
พระไตรปิฎก เล่มที่ ๔๕ พระอภิธรรมปิฎก เล่มที่ ๑๒ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๖ กุสลัตติกสัปปัจจยทุกนกุสลัตติกนสัปปัจจยทุกะ
นกุสลํ นหีนํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นกุสลํ นมชฺฌิมํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นกุสลํ นปณีตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นกุสลตฺติกนมิจฺฉตฺตตฺติกํ
ธรรมที่เป็นอัปปัจจยธรรม ที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่อัปปัจ-*จยธรรม ที่ไม่ใช่อัพยากฤต โดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่อัปปัจจยธรรม ที่ไม่ใช่กุศล เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่อัปปัจจยธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่อัปปัจจยธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล และธรรมที่ไม่ใช่อัปปัจจยธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่อัปปัจจยธรรม ที่ไม่ใช่กุศล และธรรมที่ไม่ใช่อัปปัจจยธรรมที่ไม่ใช่อกุศล โดยอารัมมณปัจจัย มี ๕ นัย อสังขหธรรม ก็เช่นเดียวกับอัปปัจจยธรรม กุสลัตติกสนิทัสสนทุกนกุสลัตติกนสนิทัสสนทุกะ
นกุสลํ นมิจฺฉตฺตนิยตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นกุสลํ นสมฺมตฺต- นิยตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นกุสลํ นอนิยตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นกุสลตฺติกนมคฺคารมฺมณตฺติกํ
ธรรมที่เป็นสนิทัสสนธรรม ที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่ สนิทัสสนธรรม ที่ไม่ใช่อัพยากฤต โดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนธรรม ที่ไม่ใช่กุศล ฯลฯ พึงทำให้เป็นหัวข้อปัจจัย ๖ ธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล อาศัยธรรมที่เป็นอนิทัสสนธรรม ที่เป็นกุศล ฯลฯ หมวดอกุศล ก็แจก ๓ นัย หมวดอัพยากฤต ก็แจก ๓ นัย รวมเป็น ๙ นัยกุสลัตติกสัปปฏิฆทุกนกุสลัตติกนสัปปฏิฆทุกะ
นกุสลํ นมคฺคารมฺมณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นกุสลํ นมคฺค- เหตุกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นกุสลํ นมคฺคาธิปตึ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นกุสลตฺติกนอุปฺปนฺนตฺติกํ
ธรรมที่ไม่ใช่สัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่กุศล ธรรมที่ไม่ใช่สัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล ธรรมที่ไม่ใช่สัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่กุศล และธรรมที่ไม่ใช่สัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล อาศัยธรรมที่เป็นสัปปฏิฆธรรม ที่เป็นอัพยากฤต ฯลฯ มี ๓ นัย หมวดกุศลอัปปฏิฆธรรม ก็พึงแจก ๓ นัย หมวดอกุศลอัปปฏิฆธรรม ก็พึงแจก ๓ นัย หมวดอัพยากฤตอัปปฏิฆธรรม ก็พึงแจก ๓ นัย อาศัยธรรมที่เป็นอัปปฏิฆธรรม ที่เป็นกุศล และธรรมที่เป็นอัปปฏิฆธรรม ที่เป็นอัพยากฤตมี ๓ นัย อาศัยธรรมที่เป็นอัปปฏิฆธรรม ที่เป็นอกุศล และธรรมที่เป็นอัปปฏิฆธรรม ที่เป็นอัพยา-*กฤต มี ๓ นัย รวมเป็น ๑๕ นัย กุสลัตติกรูปีทุกนกุสลัตติกนรูปีทุกะ
นกุสลํ นอนุปฺปนฺนํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นกุสลํ นอุปฺปาทึ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นกุสลตฺติกนอตีตตฺติกํ
ธรรมที่ไม่ใช่รูปีธรรม ที่ไม่ใช่กุศล ธรรมที่ไม่ใช่รูปีธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล ธรรมที่ไม่ใช่รูปีธรรม ที่ไม่ใช่กุศล และธรรมที่ไม่ใช่รูปีธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล อาศัยธรรมที่เป็นรูปีธรรม ที่เป็นอัพยากฤต ฯลฯ มี ๓ นัย อาศัยธรรมที่เป็นอรูปีธรรม ที่เป็นกุศล ฯลฯ มี ๓ นัย อาศัยธรรมที่เป็นอรูปีธรรม ที่เป็นอกุศล ฯลฯ มี ๓ นัย อาศัยธรรมที่เป็นอรูปีธรรม ที่เป็นอัพยากฤต ฯลฯ มี ๓ นัยรวมเป็น ๙ นัย กุสลัตติกโลกิยทุกนกุสลัตติกนโลกิยทุกะ
นกุสลํ นอตีตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นกุสลํ นอนาคตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นกุสลตฺติกนอตีตารมฺมณตฺติกํ
ธรรมที่ไม่ใช่โลกิยธรรม ที่ไม่ใช่อัพยากฤต อาศัยธรรมที่เป็นโลกิธรรม ที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่โลกิยธรรม ที่ไม่ใช่กุศล ฯลฯ ธรรมที่ไม่ใช่โลกิยธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล ฯลฯ ธรรมที่ไม่ใช่โลกิยธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล และธรรมที่ไม่ใช่โลกิยธรรม ที่ไม่ใช่อัพยากฤต ฯลฯ ธรรมที่ไม่ใช่โลกิยธรรม ที่ไม่ใช่กุศล และธรรมที่ไม่ใช่โลกิยธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล ฯลฯ มี ๕ นัย ธรรมที่ไม่ใช่โลกุตตรธรรม ที่ไม่ใช่กุศล ธรรมที่ไม่ใช่โลกุตตรธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล ธรรมที่ไม่ใช่โลกุตตรธรรม ที่ไม่ใช่กุศล และธรรมที่ไม่ใช่โลกุตตรธรรม ที่ไม่ใช่กุศลอาศัยธรรมที่เป็นโลกุตตรธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล ฯลฯ มี ๓ นัย ธรรมที่ไม่ใช่โลกุตตรธรรม ที่ไม่ใช่กุศล ธรรมที่ไม่ใช่โลกุตตรธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล ธรรมที่ไม่ใช่โลกุตตรธรรม ที่ไม่ใช่กุศล และธรรมที่ไม่ใช่โลกุตตรธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล อาศัยธรรมที่เป็นโลกุตตรธรรม ที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัยกุสลัตติกเกนจิวิญเญยยทุกนกุสลัตติกนเกนจิวิญเญยยทุกะ
นกุสลํ นอตีตารมฺมณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นกุสลํ นอนาคตารมฺมณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นกุสลํ นปจฺจุปฺปนฺนารมฺมณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ
ธรรมที่ไม่ใช่เกนจิวิญเญยยธรรม ที่ไม่ใช่กุศล ธรรมที่ไม่ใช่เกนจิวิญเญยยธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล ธรรมที่ไม่ใช่เกนจิวิญเญยยธรรม ที่ไม่ใช่อัพยากฤต อาศัยธรรมที่เป็นเกนจิวิญเญยยธรรม ที่เป็นกุศล ฯลฯ เกนจิวิญเญยยธรรม มี ๓ นัย รวมเป็น ๑๙ นัย ธรรมที่ไม่ใช่เกนจิวิญเญยยธรรม ที่ไม่ใช่กุศล ธรรมที่ไม่ใช่เกนจิวิญเญยยธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล ธรรมที่ไม่ใช่เกนจิวิญเญยยธรรม ที่ไม่ใช่อัพยากฤต อาศัยธรรมที่เป็นเกนจิวิญเญยยธรรม ที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ฯลฯ โดยอุบายนี้ ในเกนจิวิญเญยยธรรม พึงจำแนกเป็นหัวข้อปัจจัย ๑๙