กุสลัตติกเวทนาตติกนกุสลัตติกนเวทนาตติกะ เล่ม ๔๕
พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๗๑๔–๗๒๙ลำดับ 88 จาก 135 ในปัฏฐาน ภาค ๖พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง 16 ข้อ3 ฉบับเทียบฉบับได้ข้อต่อข้อพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง · ผู้ดำเนินการอ่านข้อเท็จจริงสาธารณะแล้วสรุปเอง
ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
พระไตรปิฎก เล่มที่ ๔๕ พระอภิธรรมปิฎก เล่มที่ ๑๒ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๖ อนุโลมปัจจนียติกัตติกปัฏฐาน กุสลัตติกเวทนาตติกนกุสลัตติกนเวทนาตติกะ
ธรรมที่ไม่ใช่สุขายเวทนายสัมปยุตตธรรม ที่ไม่ใช่กุศล อาศัยสุขายเวทนาย-*สัมปยุตตธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่สุขายเวทนายสัมปยุตตธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล อาศัยสุขายเวทนายสัมปยุตต-*ธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ฯลฯ ธรรมที่ไม่ใช่สุขายเวทนายสัมปยุตตธรรม ที่ไม่ใช่กุศล และธรรมที่ไม่ใช่สุขายเวทนาย-*สัมปยุตตธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล อาศัยสุขายเวทนายสัมปยุตตธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะ-*เหตุปัจจัย มี ๕ นัย
ธรรมที่ไม่ใช่สุขายเวทนายสัมปยุตตธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล อาศัยสุขายเวทนาย-*สัมปยุตตธรรมที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่สุขายเวทนายสัมปยุตตธรรม ที่ไม่ใช่กุศล อาศัยสุขายเวทนายสัมปยุตตธรรมที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ฯลฯ ธรรมที่ไม่ใช่สุขายเวทนายสัมปยุตตธรรม ที่ไม่ใช่กุศล และธรรมที่ไม่ใช่สุขายเวทนาย-*สัมปยุตตธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล อาศัยสุขายเวทนายสัมปยุตตธรรมที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๕ นัย
ธรรมที่ไม่ใช่สุขายเวทนายสัมปยุตตธรรม ที่ไม่ใช่กุศล อาศัยสุขายเวทนาย-*สัมปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่สุขายเวทนายสัมปยุตตธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล อาศัยสุขายเวทนายสัมปยุตต-*ธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่สุขายเวทนายสัมปยุตตธรรม ที่ไม่ใช่กุศล และธรรมที่ไม่ใช่สุขายเวทนาย-*สัมปยุตตธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล อาศัยสุขายเวทนายสัมปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑๓ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๙ ในอวิคตปัจจัย มี " ๑๓
ธรรมที่ไม่ใช่สุขายเวทนายสัมปยุตตธรรม ที่ไม่ใช่กุศล อาศัยสุขายเวทนาย- *สัมปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
ธรรมที่ไม่ใช่สุขายเวทนายสัมปยุตตธรรม ที่ไม่ใช่กุศล อาศัยสุขายเวทนาย-*สัมปยุตตธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะอารัมมณปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่สุขายเวทนายสัมปยุตตธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล อาศัยสุขายเวทนายสัมปยุตต-*ธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะอารัมมณปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่สุขายเวทนายสัมปยุตตธรรม ที่ไม่ใช่กุศล และธรรมที่ไม่ใช่สุขายเวทนาย-*สัมปยุตตธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล อาศัยสุขายเวทนายสัมปยุตตธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะอารัมมณ-*ปัจจัย มี ๓ นัย ธรรมที่ไม่ใช่สุขายเวทนายสัมปยุตตธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล อาศัยสุขายเวทนายสัมปยุตต-*ธรรมที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะอารัมมณปัจจัย มี ๓ นัย ธรรมที่ไม่ใช่สุขายเวทนายสัมปยุตตธรรม ที่ไม่ใช่กุศล อาศัยสุขายเวทนายสัมปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะอารัมมณปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่สุขายเวทนายสัมปยุตตธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล อาศัยสุขายเวทนายสัมปยุตต-*ธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะอารัมมณปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่สุขายเวทนายสัมปยุตตธรรม ที่ไม่ใช่กุศล และธรรมที่ไม่ใช่สุขายเวทนาย-*สัมปยุตตธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล อาศัยสุขายเวทนายสัมปยุตตธรรม ที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้นไม่ใช่เพราะอารัมมณปัจจัย มี ๓ นัย
ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๓ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มี " ๑๓ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย มี " ๙
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีวาระ ๙
ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๙ สหชาตวารก็ดี ปัจจยวารก็ดี นิสสยวารก็ดี สังสัฏฐวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร
สุขายเวทนายสัมปยุตตธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่สุขายเวทนาย-*สัมปยุตตธรรม ที่ไม่ใช่กุศล โดยเหตุปัจจัย ฯลฯ ในอารัมมณปัจจัย มีวาระ ๑๘ปัญหาวารพึงให้พิสดาร
ธรรมที่ไม่ใช่ทุกขายเวทนายสัมปยุตตธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล อาศัยทุกขายเวทนาย-*สัมปยุตตธรรม ที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่ทุกขายเวทนายสัมปยุตตธรรม ที่ไม่ใช่กุศล อาศัยทุกขายเวทนายสัมปยุตต-*ธรรม ที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ฯลฯ ธรรมที่ไม่ใช่ทุกขายเวทนายสัมปยุตตธรรม ที่ไม่ใช่กุศล และธรรมที่ไม่ใช่ทุกขายเวทนาย-*สัมปยุตตธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล อาศัยทุกขายเวทนายสัมปยุตตธรรม ที่เป็นอกุศล เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๕ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๖ ในอวิคตปัจจัย มี " ๘
ธรรมที่ไม่ใช่ทุกขายเวทนายสัมปยุตตธรรม ที่ไม่ใช่กุศล อาศัยทุกขายเวทนายสัมปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่ทุกขายเวทนายสัมปยุตตธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล อาศัยทุกขายเวทนายสัมป-*ยุตตธรรม ที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่ทุกขายเวทนายสัมปยุตตธรรม ที่ไม่ใช่กุศล และธรรมที่ไม่ใช่ทุกขายเวท-*นายสัมปยุตตธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล อาศัยทุกขายเวทนายสัมปยุตตธรรม ที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้นไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย
ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๓ สหชาตวารก็ดี ปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดาร
ธรรมที่ไม่ใช่อทุกขมสุขายเวทนายสัมปยุตตธรรม ที่ไม่ใช่กุศล อาศัยอทุกขม- *สุขายเวทนายสัมปยุตตธรรม เป็นที่กุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑๓ พึงให้พิสดารทุกวาร
ฉบับมหาจุฬาฯ
ชั้นตัวบทพุทธพจน์หน่วยที่ตำแหน่งเดียวกันของเล่มนี้ · เลขข้อเป็นของฉบับนี้เอง · จับคู่ตามตำแหน่ง · เล่มนี้ทั้งสองฉบับแบ่งเรื่องเท่ากัน จึงเทียบตามลำดับได้ · ชื่อเรื่องไม่ตรงกัน จึงยังไม่ได้ยืนยันว่าเป็นเรื่องเดียวกัน
เปิดหน้าของฉบับนี้ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมานุโลมปัจจนียะ [ติกติกปัฏฐาน] ๑. กุสลติกะ ๑. เวทนาติกะ พระอภิธรรมปิฎก ธัมมานุโลมปัจจนียะ ติกติกปัฏฐาน __________ ขอนอบน้อมพระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น ๑. กุสลติกะ ๑. เวทนาติกะ
สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่สัมปยุตด้วยสุขเวทนาอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งสัมปยุตด้วยสุขเวทนาเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งไม่สัมปยุตด้วยสุขเวทนาอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งสัมปยุตด้วยสุขเวทนาเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ฯลฯ สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลและที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งไม่สัมปยุตด้วยสุขเวทนาอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งสัมปยุตด้วยสุขเวทนาเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๕ วาระ สภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งไม่สัมปยุตด้วยสุขเวทนาอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งสัมปยุตด้วยสุขเวทนาเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่สัมปยุตด้วยสุขเวทนาอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งสัมปยุตด้วยสุขเวทนาเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ฯลฯ สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลและที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งไม่สัมปยุตด้วยสุขเวทนาอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งสัมปยุตด้วยสุขเวทนาเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๕ วาระ สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่สัมปยุตด้วยสุขเวทนาอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งสัมปยุตด้วยสุขเวทนาเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งไม่สัมปยุตด้วยสุขเวทนาอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งสัมปยุตด้วยสุขเวทนาเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๕ หน้า : ๔๒๗}
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมานุโลมปัจจนียะ [ติกติกปัฏฐาน] ๑. กุสลติกะ ๑. เวทนาติกะ สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลและที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งไม่สัมปยุตด้วยสุขเวทนาอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งสัมปยุตด้วยสุขเวทนาเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓วาระ (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๑๓ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ วิปากปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๑๓ วาระ ปัจจนียะ - นเหตุปัจจัยและนอารัมมณปัจจัย
สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่สัมปยุตด้วยสุขเวทนาอาศัยสภาวธรรมที่เป็น อัพยากฤตซึ่งสัมปยุตด้วยสุขเวทนาเกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ
สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่สัมปยุตด้วยสุขเวทนาอาศัยสภาวธรรมที่ เป็นกุศลซึ่งสัมปยุตด้วยสุขเวทนาเกิดขึ้นเพราะนอารัมมณปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งไม่สัมปยุตด้วยสุขเวทนาอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งสัมปยุตด้วยสุขเวทนาเกิดขึ้นเพราะนอารัมมณปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลและที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งไม่สัมปยุตด้วยสุขเวทนาอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งสัมปยุตด้วยสุขเวทนาเกิดขึ้น เพราะนอารัมมณปัจจัยมี ๓ วาระ สภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งไม่สัมปยุตด้วยสุขเวทนาอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งสัมปยุตด้วยสุขเวทนาเกิดขึ้นเพราะนอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่สัมปยุตด้วยสุขเวทนาอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งสัมปยุตด้วยสุขเวทนาเกิดขึ้นเพราะนอารัมมณปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งไม่สัมปยุตด้วยสุขเวทนาอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งสัมปยุตด้วยสุขเวทนาเกิดขึ้นเพราะนอารัมมณปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลและที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งไม่สัมปยุตด้วยสุขเวทนาอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งสัมปยุตด้วยสุขเวทนาเกิดขึ้นเพราะนอารัมมณปัจจัยมี ๓ วาระ (ย่อ)
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๕ หน้า : ๔๒๘}
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมานุโลมปัจจนียะ [ติกติกปัฏฐาน] ๑. กุสลติกะ ๑. เวทนาติกะ
นเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ นอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ นอธิปติปัจจัย มี ๑๓ วาระ ฯลฯ นปุเรชาตปัจจัย มี ๑๓ วาระ ฯลฯ นฌานปัจจัย มี ๓ วาระ นมัคคปัจจัย มี ๓ วาระ นวิปปยุตตปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ โนวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ นอารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ (ย่อ) อารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (ย่อ) (สหชาตวาร ปัจจยวาร นิสยวาร สังสัฏฐวาร และสัมปยุตตวารเหมือนกับปฏิจจวาร)
สภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งสัมปยุตด้วยสุขเวทนาเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่สัมปยุตด้วยสุขเวทนาโดยเหตุปัจจัย ฯลฯ เหตุปัจจัย มี ๑๓ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๑๘ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๑๗ วาระ อนันตรปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ สหชาตปัจจัย มี ๑๓ วาระ อัญญมัญญปัจจัย มี ๙ วาระ นิสสยปัจจัย มี ๑๓ วาระ อุปนิสสยปัจจัย มี ๑๘ วาระ ปัจฉาชาตปัจจัย มี ๙ วาระ กัมมปัจจัย มี ๑๓ วาระ วิปากปัจจัย มี ๓ วาระ อาหารปัจจัย มี ๑๓ วาระ ฯลฯ
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๕ หน้า : ๔๒๙}
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมานุโลมปัจจนียะ [ติกติกปัฏฐาน] ๑. กุสลติกะ ๑. เวทนาติกะ มัคคปัจจัย มี ๑๓ วาระ สัมปยุตตปัจจัย มี ๙ วาระ วิปปยุตตปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๑๓ วาระ (พึงขยายปัญหาวารให้พิสดาร) อกุสลบท - เหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งไม่สัมปยุตด้วยทุกขเวทนาอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งสัมปยุตด้วยทุกขเวทนาเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่สัมปยุตด้วยทุกขเวทนาอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งสัมปยุตด้วยทุกขเวทนาเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ฯลฯ สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลและที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งไม่สัมปยุตด้วยทุกขเวทนาอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งสัมปยุตด้วยทุกขเวทนาเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๖ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ สหชาตปัจจัย มี ๘ วาระ ฯลฯ อาเสวนปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ วิปากปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ ฌานปัจจัย มี ๕ วาระ มัคคปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๘ วาระ อัพยากตบท - ปัจจนียะ
สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่สัมปยุตด้วยทุกขเวทนาอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งสัมปยุตด้วยทุกขเวทนาเกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๕ หน้า : ๔๓๐}
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมานุโลมปัจจนียะ [ติกติกปัฏฐาน] ๑. กุสลติกะ ๒. วิปากติกะ สภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งไม่สัมปยุตด้วยทุกขเวทนาอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งสัมปยุตด้วยทุกขเวทนาเกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลและที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งไม่สัมปยุตด้วยทุกขเวทนาอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งสัมปยุตด้วยทุกขเวทนาเกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย (ย่อ) นเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ นอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ นอธิปติปัจจัย มี ๘ วาระ ฯลฯ นปุเรชาตปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ นวิปากปัจจัย มี ๕ วาระ นฌานปัจจัย มี ๓ วาระ นมัคคปัจจัย มี ๓ วาระ นสัมปยุตตปัจจัย มี ๓ วาระ โนนัตถิปัจจัย มี ๓ วาระ โนวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ (พึงขยายสหชาตวาร ฯลฯ ปัญหาวารให้พิสดาร)
สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่สัมปยุตด้วยอทุกขมสุขเวทนาอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งสัมปยุตด้วยอทุกขมสุขเวทนาเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๑๓ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ วิปากปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๑๓ วาระ (ทุกปัจจัยพึงขยายให้พิสดาร)
อรรถกถา
ชั้นตัวบทอรรถกถาอธิบายพระไตรปิฎกอรรถกถายึดที่ข้อ ๕๑๓ ซึ่งครอบมาถึงข้อที่กำลังอ่าน
เปิดหน้าของฉบับนี้ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
อรรถกถาปัจจนียปัฏฐาน
บัดนี้ เพื่อจะแสดงปัจจนียปัฏฐานซึ่งมีชื่ออันได้แล้ว เพราะเป็นธรรมตรงกันข้าม ด้วยอำนาจเป็นปฏิปักษ์ต่อบททั้งหลายมีกุศลเป็นต้น พระผู้มีพระภาคจึงทรงเริ่มคำว่า นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา ดังนี้เป็นต้น.
บรรดาบทเหล่านั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงห้ามความที่กุศลเป็นปัจจัย ด้วยคำว่า นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ทรงห้ามการเกิดขึ้นแห่งกุศล ด้วยคำว่า นกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เพราะฉะนั้น ผู้ศึกษาพึงทราบปัญหาและวิสัชนาในอธิการนี้ โดยนัยมีอาทิอย่างนี้ว่าขันธ์ ๓ ที่เป็นอกุสลาพยากตะและรูปที่มีจิตเป็นสมุฏฐาน อาศัยขันธ์หนึ่งที่เป็นอกุสลาพยากตะเกิดขึ้น.
ก็วิธีนับที่ได้ในปัจจัยนั้นๆ พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้แล้วในบาลี แม้วาระทั้งหลายที่มีวิสัชนาเหมือนกัน ก็ทรงแสดงไว้ในบาลีนั้นเองเพราะฉะนั้น ในอธิการนี้ ผู้ศึกษาพึงกำหนดบาลีแล้วทราบปัฏฐานนัยทั้งหมด ตามแนวแห่งนัยที่ข้าพเจ้ากล่าวแล้วในหนหลังก็ในอธิการนี้ฉันใด ในทุกปัฏฐาน ทุกติกปัฏฐาน ติกทุกปัฏฐาน ติกติกปัฏฐานและทุกทุกปัฏฐาน ก็ฉันนั้น.
นัย ๖ ในธัมมปัจจนียปัฏฐาน อันท่านแสดงไว้ด้วยคาถาที่ท่านกล่าวไว้ในอรรถกถาว่า
นัย ๖ ในปัจจนียปัฏฐาน คือติกปัฏฐาน อันประเสริฐ ทุกปัฏฐานอันสูงสุด ทุกติกปัฏฐาน ติกทุกปัฏฐาน ติกติกปัฏฐานและทุกทุกปัฏฐาน ลึกซึ้งนัก ดังนี้.
เป็นอันข้าพเจ้าแสดงแล้วด้วยคำมีประมาณเท่านี้ ฯ
ก็ในอธิการนี้ ผู้ศึกษาพึงทราบเฉพาะ ปัจจนียปัฏฐาน เท่านั้น ประดับด้วยนัย ๒๕ โดยปริยายหนึ่งคือ ในปัฏฐานหนึ่งๆ ว่าด้วยอำนาจแห่งปัจจัยมีอย่างละ ๔ นัย มีอนุโลมนัยเป็นต้น.
อรรถกถาปัจจนียปัฏฐาน จบ. -----------------------------------------------------