๑๐๐. สรณทุกะ ๑๔. หีนติกะ ๑๐๐. สรณทุกะ ๑๕. มิจฉัตตนิยตติกะ ๑๐๐. สรณทุกะ ๑๖. มัคคารัมมณติกะ ๑๐๐. สรณทุกะ ๑๗. อุปปันนติกะ ๑๐๐. สรณทุกะ ๑๘. อตีตติกะ ๑๐๐. สรณทุกะ ๑๙. อตีตารัมมณติกะ ๑๐๐. สรณทุกะ ๒๑. อัชฌัตตารัมมณติกะ ๑๐๐. สรณทุกะ ๒๒. สนิทัสสนติกะ

สภาวธรรมที่ไม่ใช่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่ใช่มีมรรคเป็นอารมณ์อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งมีมรรคเป็นอารมณ์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย เหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ สภาวธรรมที่ไม่ใช่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่ใช่มีมรรคเป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งมีมรรคเป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย เหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ สภาวธรรมที่ไม่ใช่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่ใช่มีมรรคเป็นอธิบดีอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งมีมรรคเป็นอธิบดีเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย เหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ ๑๐๐. สรณทุกะ ๑๗. อุปปันนติกะ

สภาวธรรมที่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งเป็นอดีตเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่ใช่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่เป็นอดีตโดยอารัมมณปัจจัย อารัมมณปัจจัย มี ๔ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ อุปนิสสยปัจจัย มี ๔ วาระ (สภาวธรรมที่เป็นอนาคตเหมือนกับสภาวธรรมที่เป็นอดีต)๑๐๐. สรณทุกะ ๑๙. อตีตารัมมณติกะ

สภาวธรรมที่ไม่ใช่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งมิใช่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งเห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย (๑) สภาวธรรมที่ไม่ใช่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งมิใช่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งเห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้นเพราะนอารัมมณปัจจัย (ย่อ) นเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ นอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ นกัมมปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ นอาหารปัจจัย มี ๑ วาระ นอินทรียปัจจัย มี ๑ วาระ นฌานปัจจัย มี ๑ วาระ นมัคคปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ นวิปปยุตตปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ โนวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ (สหชาตวาร ฯลฯ สัมปยุตตวาร เหมือนกับปฏิจจวาร)

นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นเหตุสมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นเหตุ วิปฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสนิทสฺสนตฺติกนเหตุสเหตุกทุกํ

ธรรมที่ไม่ใช่หีนธรรม ที่ไม่ใช่สรณธรรม อาศัยธรรมที่เป็นหีนธรรม ที่เป็นสรณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๑ นัย ธรรมที่ไม่ใช่มัชฌิมธรรม ที่ไม่ใช่สรณธรรม อาศัยธรรมที่เป็นมัชฌิมธรรม ที่เป็นอรณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๒ นัย ธรรมที่ไม่ใช่ปณีตธรรม ที่ไม่ใช่สรณธรรม อาศัยธรรมที่เป็นปณีตธรรม ที่เป็นอรณ-*ธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๑ นัย สรณทุกมิจฉัตตัตติกนสรณทุกนมิจฉัตตัตติกะ

นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นเหตุญฺเจว นอเหตุกญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นอเหตุกญฺเจว นนเหตุญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสนิทสฺสนตฺติกนเหตุเหตุสมฺปยุตฺตทุกํ

ธรรมที่ไม่ใช่มิจฉัตตนิยตธรรม ที่ไม่ใช่สรณธรรม อาศัยธรรมที่เป็นมิจฉัตต-*นิยตธรรม ที่เป็นสรณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๑ นัย ธรรมที่ไม่ใช่สัมมัตตนิยตธรรม ที่ไม่ใช่สรณธรรม อาศัยธรรมที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรมที่เป็นอรณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่อนิยตธรรม ที่ไม่ใช่สรณธรรม อาศัยธรรมที่เป็นอนิยตธรรม ที่เป็นสรณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๒ นัย สรณทุกมัคคารัมมณัตติกนสรณทุกนมัคคารัมมณัตติกะ

นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นเหตุญฺเจว นเหตุวิปฺปยุตฺตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นเหตุวิปฺปยุตฺตญฺเจว นนเหตุญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสนิทสฺสนตฺติกนเหตุนสเหตุกทุกํ

ธรรมที่ไม่ใช่มัคคารัมมณธรรม ที่ไม่ใช่สรณธรรม อาศัยธรรมที่เป็นมัคคารัม-*มณธรรม ที่เป็นอรณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๑ นัย ธรรมที่ไม่ใช่มัคคเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่สรณธรรม อาศัยธรรมที่เป็นมัคคเหตุกธรรมที่เป็นอรณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๑ นัย ธรรมที่ไม่ใช่มัคคาธิปติธรรม ที่ไม่ใช่สรณธรรม อาศัยธรรมที่เป็นมัคคาธิปติธรรม ที่เป็นอรณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๑ นัย สรณทุกอุปปันนนัตติกนสรณทุกนอุปปันนัตติกะ

นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นเหตุํ นสเหตุกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นเหตุํนอเหตุกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสนิทสฺสนตฺติกจูฬนฺตรทุกํ

ธรรมที่เป็นอนุปปันนธรรม ที่เป็นสรณธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่ อนุปปันนธรรม ที่ไม่ใช่สรณธรรม โดยอารัมมณปัจจัย มี ๔ นัย ธรรมที่เป็นอุปปาทิธรรม ที่เป็นอรณธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่อุปปาทิธรรม ที่ไม่ใช่อรณธรรม โดยอารัมมณปัจจัย มี ๒ นัย สรณทุกอตีตัตติกนสรณทุกนอตีตัตติกะ

นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นอปฺปจฺจยํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นอสงฺขตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นสนิทสฺสนํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นอปฺปฏิฆํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นรูปึ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นอรูปึ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นโลกิยํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นโลกุตฺตรํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นเกนจิวิญฺเญยฺยํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นเกนจินวิญฺเญยฺยํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสนิทสฺสนตฺติกสตฺตโคจฺฉกทุกํ

ธรรมที่เป็นอตีตธรรม ที่เป็นสรณธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่อตีตธรรมที่ไม่ใช่สรณธรรม โดยอารัมมณปัจจัย มี ๔ นัย อนาคตธรรม ก็เหมือนกับอตีตธรรม สรณทุกอตีตารัมมณัตตินสรณทุกนอตีตารัมมณัตติกะ

นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ โนอาสวํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ โนสญฺโญชนํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ โนคนฺถํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นสนิทสฺสน- สปฺปฏิฆํ โนโอฆํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ โนโยคํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ โนนีวรณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ โนปรามาสํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสนิทสฺสนตฺติกมหนฺตรทุกํ

ธรรมที่ไม่ใช่อตีตารัมมณธรรม ที่ไม่ใช่สรณธรรม อาศัยธรรมที่เป็นอตีตารัม-*มณธรรม ที่เป็นสรณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่อตีตารัมมณธรรม ที่ไม่ใช่สรณธรรม อาศัยธรรมที่เป็นอตีตารัมมณธรรมที่เป็นอรณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๒ นัย ธรรมที่ไม่ใช่อนาคตารัมมณธรรม ที่ไม่ใช่สรณธรรม อาศัยธรรมที่เป็นอนาคตารัมมณ-*ธรรม ที่เป็นสรณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๒ นัย ธรรมที่ไม่ใช่ปัจจุปปันนารัมมณธรรม ที่ไม่ใช่สรณธรรม อาศัยธรรมที่เป็นปัจจุปปันนา-*รัมมณธรรม ที่เป็นสรณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๒ นัย สรณทุกอัชฌัตตารัมมณัตติกนสรณทุกนอัชฌัตตารัมมณัตติกะ

นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นสารมฺมณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ สงฺขิตฺตํ ฯ นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นจิตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นโน จิตฺตปทํ นลพฺภติ ฯ นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นเจตสิกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นจิตฺตสมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสนิทสฺสน- สปฺปฏิฆํ นจิตฺตสํสฏฺฐํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นจิตฺตสมุฏฺฐานํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นจิตฺตสหภุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นจิตฺตานุปริวตฺตึ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นจิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐานํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นจิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐานสหภุํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นจิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐานานุปริวตฺตึ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นอชฺฌตฺติกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นสนิทสฺสน- สปฺปฏิฆํ นพาหิรํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นอุปาทา ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นอุปาทินฺนํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นอนุปาทินฺนํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสนิทสฺสนตฺติกทฺวิโคจฺฉกทุกํ

ธรรมที่ไม่ใช่อัชฌัตตารัมมณธรรม ที่ไม่ใช่สรณธรรม อาศัยธรรมที่เป็น อัชฌัตตารัมมณธรรม ที่เป็นสรณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๒ นัย ธรรมที่ไม่ใช่พหิทธารัมมณธรรม ที่ไม่ใช่สรณธรรม อาศัยธรรมที่เป็นพหิทธารัมมณธรรมที่เป็นสรณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๒ นัย สรณสทุกสนิทัสสนัตติกนสรณทุกนสนิทัสสนัตติกะ

นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ โนอุปาทานํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ โนกิเลสํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสนิทสฺสนตฺติกปิฏฺฐิทุกํ

ธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่สรณธรรม อาศัยธรรมที่เป็น อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่เป็นสรณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๑ นัย

นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นทสฺสเนนปหาตพฺพํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ ปิฏฺฐิทุกํ วิตฺถาเรตพฺพํ ฯ

ธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่สรณธรรม อาศัยธรรมที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม ที่เป็นสรณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่สรณธรรม อาศัยธรรมที่เป็นอนิทัสสน-*อัปปฏิฆธรรม ที่เป็นอรณธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่สรณธรรม อาศัยธรรมที่เป็นอนิทัสสน-*อัปปฏิฆธรรม ที่เป็นสรณธรรม และธรรมที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม ที่เป็นอรณธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นสรณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสนิทสฺสน- สปฺปฏิโฆ นสรโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นสนิทสฺสน- สปฺปฏิฆํ นสรณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอนิทสฺสนสปฺปฏิโฆ นสรโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นสรณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอนิทสฺสนอปฺปฏิโฆ นสรโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฉ ฯ นอนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นสรณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอนิทสฺสนสปฺปฏิโฆ นสรโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นอนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นสรณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสนิทสฺสนสปฺปฏิโฆ นสรโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฉ ฯ นอนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นสรณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอนิทสฺสนอปฺปฏิโฆ นสรโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฉ ฯ นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นสรณญฺจ นอนิทสฺสนอปฺปฏิฆํ นสรณญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสนิทสฺสนสปฺปฏิโฆ นสรโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฉ ฯ นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นสรณญฺจ นอนิทสฺสน- สปฺปฏิฆํ นสรณญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสนิทสฺสนสปฺปฏิโฆ นสรโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฉ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓ ในอวิคตปัจจัย มี " ๓

เหตุยา ตึส อารมฺมเณ นว อวิคเต ตึส สพฺพตฺถ วิตฺถาโร ฯ

ธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่สรณธรรม อาศัยธรรมที่เป็น อนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม ที่เป็นอรณธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย

นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นอรณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสนิทสฺสน- สปฺปฏิโฆ นอรโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นสนิทสฺสน- สปฺปฏิฆํ นอรณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอนิทสฺสนสปฺปฏิโฆ นอรโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นอรณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสนิทสฺสนสปฺปฏิโฆ นอรโณ จ นอนิทสฺสนสปฺปฏิโฆ นอรโณ จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ฯ

ธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่สรณธรรม อาศัยธรรมที่เป็น อนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม ที่เป็นสรณธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะอารัมมณปัจจัย

นอนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นอรณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอนิทสฺสน- สปฺปฏิโฆ นอรโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นอนิทสฺสน- สปฺปฏิฆํ นอรณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสนิทสฺสนสปฺปฏิโฆ นอรโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นอนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นอรณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสนิทสฺสนสปฺปฏิโฆ นอรโณ จ นอนิทสฺสนสปฺปฏิโฆ นอรโณ จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๑ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๓ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย มี " ๓สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร

นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นอรณญฺจ นอนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นอรณญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสนิทสฺสนสปฺปฏิโฆ นอรโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นอรณญฺจ นอนิทสฺสน- สปฺปฏิฆํ นอรณญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอนิทสฺสนสปฺปฏิโฆ นอรโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นอรณญฺจ นอนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ นอรณญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสนิทสฺสนสปฺปฏิโฆ นอรโณ จ นอนิทสฺสนสปฺปฏิโฆ นอรโณ จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ฯ

ธรรมที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม ที่เป็นสรณธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่สรณธรรม โดยเหตุปัจจัย ธรรมที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม ที่เป็นอรณธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่สรณธรรม โดยเหตุปัจจัย

เหตุยา นว อารมฺมเณ นว อวิคเต นว ฯ สหชาตวาเรปิ ปจฺจยวาเรปิ นิสฺสย วาเรปิ สํสฏฺฐวาเรปิ สมฺปยุตฺตวาเรปิ สพฺพตฺถ นว ฯ ปจฺจนียติกทุกปฏฺฐานํ นิฏฺฐิตํ ฯ -------------- ปจฺจนียติกตฺติกปฏฺฐานํ นกุสลตฺติกนเวทนาตฺติกํ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๒ ในอธิปติปัจจัย มี " ๒ ในอวิคตปัจจัย มี " ๓

นกุสลํ นสุขายเวทนายสมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล นสุขายเวทนายสมฺปยุตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นกุสลํ นสุขายเวทนายสมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอกุสโล นสุขายเวทนายสมฺปยุตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นกุสลํ นสุขายเวทนายสมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอพฺยากโต นสุขายเวทนายสมฺปยุตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นกุสลํ นสุขายเวทนายสมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล นสุขายเวทนายสมฺปยุตฺโต จ นอพฺยากโต นสุขายเวทนาย- สมฺปยุตฺโต จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: นกุสลํ นสุขายเวทนายสมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล นสุขาย- เวทนายสมฺปยุตฺโต จ นกุสโล นสุขายเวทนายสมฺปยุตฺโต จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ปญฺจ ฯ

ธรรมที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม ที่เป็นสรณธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่สรณธรรม โดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยปัจฉาชาต-*ปัจจัย เป็นปัจจัย โดยกัมมปัจจัย

นอกุสลํ นสุขายเวทนายสมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอกุสโล นสุขายเวทนายสมฺปยุตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุ- ปจฺจยา: นอกุสลํ นสุขายเวทนายสมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล นสุขายเวทนายสมฺปยุตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นอกุสลํ นสุขายเวทนายสมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอพฺยากโต นสุขายเวทนาย- สมฺปยุตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นอกุสลํ นสุขายเวทนาย- สมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอกุสโล นสุขายเวทนายสมฺปยุตฺโต จ นอพฺยากโต นสุขายเวทนายสมฺปยุตฺโต จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: นอกุสลํ นสุขายเวทนายสมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล นสุขายเวทนายสมฺปยุตฺโต จ นอกุสโล นสุขายเวทนาย- สมฺปยุตฺโต จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ปญฺจ ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๓ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๓ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย มี " ๓ปัญหาวารในกุสลัตติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น อนุโลมปัจจนียทุกัตติกปัฏฐาน จบ.