๗. สัปปัจจยทุกะ ๑. กุสลติกะ ๙. สนิทัสสนทุกะ ๑. กุสลติกะ ๑๑. รูปีทุกะ ๑. กุสลติกะ ๑๒. โลกิยทุกะ ๑. กุสลติกะ ๑๓. เกนจิวิญเญยยทุกะ ๑. กุสลติกะ ๑๔. อาสวทุกะ ๑. กุสลติกะ ๑๕. สาสวทุกะ ๑. กุสลติกะ ๑๖. อาสวสัมปยุตตทุกะ ๑. กุสลติกะ ๑๗. อาสวสาสวทุกะ ๑. กุสลติกะ ๑๙. อาสววิปปยุตตสาสวทุกะ ๑. กุสลติกะ

สภาวธรรมที่มิใช่ไม่มีปัจจัยปรุงแต่งซึ่งไม่เป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่มีปัจจัยปรุงแต่งซึ่งเป็นกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย เหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ สภาวธรรมที่มิใช่ไม่มีปัจจัยปรุงแต่งซึ่งไม่เป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรมที่มีปัจจัยปรุงแต่งซึ่งเป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย เหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ สภาวธรรมที่มิใช่ไม่มีปัจจัยปรุงแต่งซึ่งไม่เป็นอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่มีปัจจัยปรุงแต่งซึ่งเป็นอัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย เหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ (ย่อ เหมือนกับสัปปัจจยทุกะ) ๙. สนิทัสสนทุกะ ๑. กุสลติกะ

สภาวธรรมที่ไม่เป็นโลกุตตระซึ่งไม่เป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นโลกิยะซึ่งเป็นกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย เหตุปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๒ วาระ สภาวธรรมที่ไม่เป็นโลกุตตระซึ่งไม่เป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นโลกิยะซึ่งเป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย เหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ สภาวธรรมที่ไม่เป็นโลกิยะซึ่งไม่เป็นอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่เป็นโลกิยะซึ่งเป็นอัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย เหตุปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๒ วาระ ๑๓. เกนจิวิญเญยยทุกะ ๑. กุสลติกะ

สภาวธรรมที่ไม่เป็นอาสวะซึ่งไม่เป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอาสวะซึ่งเป็นกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย เหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ สภาวธรรมที่ไม่เป็นอาสวะซึ่งไม่เป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอาสวะซึ่งเป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นอาสวะซึ่งไม่เป็นอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอาสวะซึ่งเป็นอัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ ๑๕. สาสวทุกะ ๑. กุสลติกะ

สภาวธรรมที่ไม่เป็นอาสวะและที่มิใช่ไม่เป็นอารมณ์ของอาสวะซึ่งไม่เป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอารมณ์ของอาสวะแต่ไม่เป็นอาสวะซึ่งเป็นกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย เหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ สภาวธรรมที่ไม่เป็นอาสวะและที่มิใช่ไม่เป็นอารมณ์ของอาสวะซึ่งไม่เป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอาสวะและที่เป็นอารมณ์ของอาสวะซึ่งเป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นอารมณ์ของอาสวะและมิใช่ไม่เป็นอาสวะซึ่งไม่เป็นอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอารมณ์ของอาสวะแต่ไม่เป็นอาสวะซึ่งเป็นอัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ (อาสวอาสวสัมปยุตตทุกะเหมือนกับอาสวสาสวทุกะ) ๑๙. อาสววิปปยุตตสาสวทุกะ ๑. กุสลติกะ

นสรณํ นอพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสรโณ นอพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นอรณํ นอพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอรโณ นอพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

ธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่อัปปัจจยธรรม อาศัยธรรมที่เป็นกุศล ที่เป็น สัปปัจจยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๑ นัย ธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่ไม่ใช่อัปปัจจยธรรม อาศัยธรรมที่เป็นอกุศล ที่เป็นสัปปัจจย-*ธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๑ นัย ธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต ที่ไม่ใช่อัปปัจจยธรรม อาศัยธรรมที่เป็นอัพยากฤต ที่เป็นสัปปัจจยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๑ นัย สังขตทุกะเหมือนกับสัปปัจจยะ สนิทัสสนทุกกุสลัตติกนสนิทัสสนทุกนกุสลัตติกะ

เหตุยา เทฺว อารมฺมเณ เทฺว อวิคเต เทฺว ฯ สหชาตวาเรปิ ปญฺหาวาเรปิ สพฺพตฺถ วิตฺถาโร ฯ นสรณทุก นเวทนาตฺติกํ

ธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่อนิทัสสนธรรม อาศัยธรรมที่เป็นกุศล ที่เป็นอนิทัสสนธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย อกุศลก็แจกเหมือนกุศล ธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต ที่ไม่ใช่สนิทัสสนธรรม อาศัยธรรมที่เป็นอัพยากฤต ที่เป็นอนิทัสสนธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย สัปปฏิฆทุกกุสลัตติกนสัปปฏิฆทุกนกุสลัตติกะ

นสรณํ นสุขาย เวทนาย สมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นสรณํ นทุกฺขาย เวทนาย สมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นสรณํ นอทุกฺขมสุขาย เวทนาย สมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสรณทุก นวิปากตฺติกํ

ธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่อัปปฏิฆธรรม อาศัยธรรมที่เป็นกุศล ที่เป็น อัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย ธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่ไม่ใช่อัปปฏิฆธรรม อาศัยธรรมที่เป็นอกุศล ที่เป็นอัปปฏิฆธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย อัพยากตมูล มี ๑ นัย รูปีทุกกุสลัตติกนรูปีทุกนกุสลัตติกะ

นสรณํ นวิปากํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นสรณํ นวิปากธมฺมธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นสรณํ นเนววิปากนวิปากธมฺมธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสรณทุก นอุปาทินฺนุปาทานิยตฺติกํ

ธรรมที่ไม่ใช่อกุศลที่ไม่ใช่อรูปีธรรม อาศัยธรรมที่เป็นกุศล ที่เป็นอรูปีธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๑ นัย ธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่ไม่ใช่อรูปีธรรม อาศัยธรรมที่เป็นอกุศล ที่เป็นอรูปีธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๑ นัย ธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต ที่ไม่ใช่อรูปีธรรม อาศัยธรรมที่เป็นอัพยากฤต ที่เป็นรูปีธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๑ นัย โลกิยทุกกุสลัตติกนโลกิยทุกนกุสลัตติกะ

นสรณํ นอุปาทินฺนุปาทานิยํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นสรณํ นอนุปาทินฺนุปาทานิยํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นสรณํ นอนุปาทินฺนอนุปาทานิยํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ ฯเปฯ นสรณทุก นสนิทสฺสนตฺติกํ

ธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่โลกุตตรธรรม อาศัยธรรมที่เป็นกุศล ที่เป็น โลกิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๒ นัย ธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่ไม่ใช่โลกุตตรธรรม อาศัยธรรมที่เป็นอกุศล ที่เป็นโลกิยธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๑ นัย ธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต ที่ไม่ใช่โลกิยธรรม อาศัยธรรมที่เป็นอัพยากฤต ที่เป็นโลกิย-*ธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๒ นัย เกนจิวิญเญยยทุกกุสลัตติกนเกนจิวิญเญยยทุกนกุสลัตติกะ

นสรณํ นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสรโณ นสนิทสฺสนสปฺปฏิโฆ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นสรณํ นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอรโณ นสนิทสฺสนสปฺปฏิโฆ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นสรณํ นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสรโณ นสนิทสฺสนสปฺปฏิโฆ จ นอรโณ นสนิทสฺสน- สปฺปฏิโฆ จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ฯ นอรณํ นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอรโณ นสนิทสฺสนสปฺปฏิโฆ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นอรณํ นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสรโณ นสนิทสฺสนสปฺปฏิโฆ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นอรณํ นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสรโณ นสนิทสฺสน- สปฺปฏิโฆ จ นอรโณ นสนิทสฺสนสปฺปฏิโฆ จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ฯ นสรณํ นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆญฺจ นอรณํ นสนิทสฺสน- สปฺปฏิฆญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสรโณ นสนิทสฺสนสปฺปฏิโฆ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ

ธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่เกนจิวิญเญยยธรรม อาศัยธรรมที่เป็นกุศล ที่เป็นเกนจิวิญเญยยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๙ นัย ธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่ไม่ใช่เกนจิวิญเญยยธรรม อาศัยธรรมที่เป็นอกุศล ที่เป็นเกนจิวิญเญยยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๙ นัย ธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต ที่ไม่ใช่เกนจิวิญเญยยธรรม อาศัยธรรมที่เป็นอัพยากฤตที่เป็นเกนจิวิญเญยยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๙ นัย อาสวทุกกุสลัตติกโนอาสวทุกนกุสลัตติกะ

เหตุยา นว ฯ

ธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่ธรรมที่ไม่ใช่อาสวธรรม อาศัยธรรมที่เป็นกุศล ที่ไม่ใช่อาสวธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๑ นัย ธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่ไม่ใช่อาสวธรรม อาศัยธรรมที่เป็นอกุศลที่เป็นอาสวธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย ธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต ที่ไม่ใช่ธรรมที่ไม่ใช่อาสวธรรม อาศัยธรรมที่เป็นอัพยากฤตที่ไม่ใช่อาสวธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย สาสวทุกกุสลัตติกนสาสวทุกนกุสลัตติกะ

นสรณํ นอนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสรโณ นอนิทสฺสนสปฺปฏิโฆ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ นอรณํ นอนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอรโณ นอนิทสฺสนสปฺปฏิโฆ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นอรณํ นอนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสรโณ นอนิทสฺสนสปฺปฏิโฆ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นอรณํ นอนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสรโณ นอนิทสฺสนสปฺปฏิโฆ จ นอรโณ นอนิทสฺสนสปฺปฏิโฆ จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ฯ นสรณํ นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆญฺจ นอรณํ นอนิทสฺสนสปฺปฏิฆญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสรโณ นอนิทสฺสนสปฺปฏิโฆ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

ธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่อนาสวธรรม อาศัยธรรมที่เป็นกุศล ที่เป็น สาสวธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่อนาสวธรรม อาศัยธรรมที่เป็นกุศล ที่เป็นอนาสวธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๒ นัย ธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่ไม่ใช่อนาสวธรรม อาศัยธรรมที่เป็นอกุศล ที่เป็นสาสวธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๑ นัย ธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต ที่ไม่ใช่สาสวธรรม อาศัยธรรมที่เป็นอัพยากฤต ที่เป็นสาสวธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๒ นัย อาสวสัมปยุตตทุกกุสลัตติกนอาสวสัมปยุตตทุกนกุสลัตติกะ

เหตุยา ปญฺจ อารมฺมเณ เทฺว อวิคเต ปญฺจ ฯ สหชาตวาเรปิ ปญฺหาวาเรปิ สพฺพตฺถ วิตฺถาเรตพฺพํ ฯ

ธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่อาสวสัมปยุตตธรรม อาศัยธรรมที่เป็นกุศล ที่เป็นอาสววิปปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๑ นัย ธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่ไม่ใช่อาสวสัมปยุตตธรรม อาศัยธรรมที่เป็นอกุศล ที่เป็นอาสวสัมปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย ธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต ที่ไม่ใช่อาสวสัมปยุตตธรรม อาศัยธรรมที่เป็นอัพยากฤตที่เป็นอาสววิปปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย อาสวสาสวทุกกุสลัตติกนอาสวสาสวทุกนกุสลัตติกะ

นสรณํ นอนิทสฺสนอปฺปฏิฆํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสรโณ นอนิทสฺสนอปฺปฏิโฆ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

ธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่อาสวะและไม่ใช่อนาสวธรรม อาศัยธรรมที่เป็นกุศล ที่เป็นสาสวะ แต่ไม่ใช่อาสวธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๑ นัย ธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่ไม่ใช่อาสวะและไม่ใช่อนาสวธรรม อาศัยธรรมที่เป็นอกุศลที่เป็นอาสวะและสาสวธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย ธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต ที่ไม่ใช่อนาสวะและไม่ใช่ธรรมที่ไม่ใช่อาสวธรรม อาศัยธรรมที่เป็นอัพยากฤต ที่เป็นสาสวะแต่ไม่ใช่อาสวธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัยอาสวอาสวสัมปยุตตทุกะ นวโคจฉกะ อยู่ในระหว่างโดยปริยายแห่งโลกุตตระ ธรรม ๕ อย่างนี้ ย่อมไม่ได้หัวข้อปัจจัย ธรรมเหล่านี้จะไม่มีก็หาไม่ เป็นแต่ไม่แสดงให้ปรากฏเท่านั้นอาสววิปปยุตตสาสวทุกกุสลัตติกะ อาสววิปปยุตตนสาสวทุกนกุสลัตติกะ

เหตุยา เอกํ สพฺพตฺถ วิตฺถาโร ฯ ปจฺจนีย ทุกตฺติกปฏฺฐานํ นิฏฺฐิตํ ฯ ----------

ธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่เป็นอาสววิปปยุตตะ แต่ไม่ใช่อนาสวธรรม อาศัยธรรมที่เป็นกุศล ที่เป็นอาสววิปปยุตตสาสวธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๑ นัย ธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่เป็นอาสววิปปยุตตะ แต่ไม่ใช่อนาสวธรรม อาศัยธรรมที่เป็นกุศลที่เป็นอาสววิปปยุตตอนาสวธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๑ นัย ธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่เป็นอาสววิปปยุตตะ แต่ไม่ใช่อนาสวธรรม อาศัยธรรมที่เป็นอกุศล ที่เป็นอาสววิปปยุตตสาสวธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๑ นัย ธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต ที่เป็นอาสววิปปยุตตะ แต่ไม่ใช่สาสวธรรม อาศัยธรรมที่เป็นอัพยากฤต ที่เป็นอาสววิปปยุตตสาสวธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๒ นัย