๔. เหตุสเหตุกทุกะ ๑. ปฏิจจวาร ๕. เหตุเหตุสัมปยุตตทุกะ ๑. ปฏิจจวาร ๖. นเหตุสเหตุกทุกะ ๑. ปฏิจจวาร ๖. นเหตุสเหตุกทุกะ ๑. ปฏิจจวาร ๙. สนิทัสสนทุกะ ๑. ปฏิจจวาร

สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุและที่ไม่ใช่มีเหตุอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุแต่มีเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๔ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ อัญญมัญญปัจจัย มี ๖ วาระ ฯลฯ ปุเรชาตปัจจัย มี ๒ วาระ อาเสวนปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ (พึงขยายสหชาตวาร ฯลฯ ปัญหาวารให้พิสดาร) เหตุโคจฉกะ จบ ๗. สัปปัจจยทุกะ ๑. ปฏิจจวารเป็นต้น

สภาวธรรมที่มิใช่ไม่มีปัจจัยปรุงแต่งอาศัยสภาวธรรมที่มีปัจจัยปรุงแต่งเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ

สภาวธรรมที่มิใช่เห็นไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่ใช่เห็นได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่ใช่เห็นได้และที่มิใช่เห็นไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓) (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ (ทุกปัจจัยพึงขยายให้พิสดาร)

นอุปาทา ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอุปาทา ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นอุปาทา ธมฺมํ ปฏิจฺจ นโนอุปาทา ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นอุปาทา ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอุปาทา จ นโนอุปาทา จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ฯ เป ฯ

ธรรมที่เป็นนเหตุธรรม แต่ไม่ใช่อเหตุกธรรม อาศัยธรรมที่เป็นเหตุธรรมและสเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม และไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่เป็นเหตุธรรม และสเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่เป็นนเหตุธรรม แต่ไม่ใช่อเหตุกธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม และไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่เป็นเหตุธรรมและสเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม และไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่เป็นสเหตุกธรรม แต่ไม่ใช่นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่เป็นนเหตุธรรม แต่ไม่ใช่อเหตุกธรรม อาศัยธรรมที่เป็นสเหตุกธรรม แต่ไม่ใช่นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่เป็นนเหตุธรรม แต่ไม่ใช่อเหตุกธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม และไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่เป็นสเหตุกธรรม แต่ไม่ใช่นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่เป็นนเหตุธรรม แต่ไม่ใช่อเหตุกธรรม อาศัยธรรมที่เป็นเหตุธรรม และสเหตุกธรรม และธรรมที่เป็นสเหตุกธรรม แต่ไม่ใช่นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม และไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่เป็นเหตุธรรม และสเหตุกธรรม และธรรมที่เป็นสเหตุกธรรม แต่ไม่ใช่เหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่เป็นนเหตุธรรม แต่ไม่ใช่อเหตุกธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม และไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่เป็นเหตุธรรม และสเหตุกธรรม และธรรมที่เป็นสเหตุกธรรมแต่ไม่ใช่เหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา ปญฺจ ฯ นอุปาทินฺนทุกํ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙สหชาตวารก็ดี ปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดารเหตุเหตุสัมปยุตตทุกนเหตุเหตุสัมปยุตตทุกะ

นอุปาทินฺนํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอุปาทินฺโน ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ นอนุปาทินฺนํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอนุปาทินฺโน ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นอนุปาทินฺนํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอุปาทินฺโน ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นอนุปาทินฺนํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอุปาทินฺโน จ นอนุปาทินฺโน จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ฯ นอุปาทินฺนญฺจ นอนุปาทินฺนญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอุปาทินฺโน ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

ธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่เหตุวิปปยุตตธรรม อาศัยธรรมที่เป็นเหตุ-*ธรรม และเหตุสัมปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่เหตุวิปปยุตตธรรม และไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่เป็นเหตุธรรมและเหตุสัมปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่เหตุวิปปยุตตธรรม และธรรมที่ไม่ใช่เหตุวิปปยุตต-*ธรรม และไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่เป็นเหตุธรรม และเหตุสัมปยุตตธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่เหตุวิปปยุตตธรรม และไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่เป็นเหตุสัมปยุตต-*ธรรม แต่ไม่ใช่เหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่เหตุวิปปยุตตธรรม อาศัยธรรมที่เป็นเหตุสัมปยุตต-*ธรรม แต่ไม่ใช่เหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่เหตุวิปปยุตตธรรม และธรรมที่ไม่ใช่เหตุวิปปยุตต-*ธรรม และไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่เป็นเหตุสัมปยุตตธรรม แต่ไม่ใช่เหตุธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่เหตุวิปปยุตตธรรม อาศัยธรรมที่เป็นเหตุธรรมและเหตุสัมปยุตตธรรม และธรรมที่เป็นเหตุสัมปยุตตธรรม แต่ไม่ใช่เหตุธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่เหตุวิปปยุตตธรรม และไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่เป็นเหตุธรรมและเหตุสัมปยุตตธรรม และธรรมที่เป็นเหตุสัมปยุตตธรรม แต่ไม่ใช่เหตุธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่เหตุวิปปยุตตธรรม และธรรมที่ไม่ใช่เหตุวิปปยุตต-*ธรรม และไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่เป็นเหตุธรรม และเหตุสัมปยุตตธรรม และธรรมที่เป็นเหตุสัมปยุตตธรรม แต่ไม่ใช่เหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา ปญฺจ สพฺพตฺถ วิตฺถาโร ฯ นอุปาทานทุกํ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙สหชาตวารก็ดี ปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดารนเหตุสเหตุกทุกนเหตุนสเหตุกทุกะ

นอุปาทานํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอุปาทาโน ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ สงฺขิตฺตํ ฯ โนกิเลสทุกํ

ธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่สเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่เหตุธรรม แต่เป็น สเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

โนกิเลสํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ โนกิเลโส ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: โนกิเลสํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นโนกิเลโส ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: โนกิเลสํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ โนกิเลโส จ นโนกิเลโส จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ฯ นโนกิเลสํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นโนกิเลโส ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ โนกิเลสญฺจ นโนกิเลสญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ โนกิเลโส ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙ สหชาตวารก็ดี ปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดาร

เหตุยา นว สพฺพตฺถ นว ฯ นสงฺกิเลสิกทุกํ

ธรรมที่ไม่ใช่อัปปัจจยธรรม อาศัยธรรมที่เป็นสัปปัจจยธรรม เกิดขึ้น เพราะ เหตุปัจจัย

นสงฺกิเลสิกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสงฺกิเลสิโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นสงฺกิเลสิกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอสงฺกิเลสิโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นสงฺกิเลสิกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสงฺกิเลสิโก จ นอสงฺกิเลสิโก จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ฯ นอสงฺกิเลสิกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอสงฺกิเลสิโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ นสงฺกิเลสิกญฺจ นอสงฺกิเลสิกญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอสงฺกิเลสิโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑ สัปปัจจยทุกนสัปปัจจยทุกะ

เหตุยา ปญฺจ อวิคเต ปญฺจ สพฺพตฺถ วิตฺถาโร ฯ นสงฺกิลิฏฺฐทุกํ

ธรรมที่เป็นสัปปัจจยธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่อัปปัจจยธรรม โดยอารัมมณปัจจัย ธรรมที่เป็นอัปปัจจยธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่อัปปัจจยธรรม โดยอารัมมณ-*ปัจจัย ฯลฯ สังขตทุกะเหมือนกับสัปปัจจยทุกะ สนิทัสสนทุกนสนิทัสสนทุกะ

นสงฺกิลิฏฺฐํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสงฺกิลิฏฺโฐ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ นอสงฺกิลิฏฺฐํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอสงฺกิลิฏฺโฐ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นอสงฺกิลิฏฺฐํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสงฺกิลิฏฺโฐ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นอสงฺกิลิฏฺฐํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสงฺกิลิฏฺโฐ จ นอสงฺกิลิฏฺโฐ จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ฯ นสงฺกิลิฏฺฐญฺจ นอสงฺกิลิฏฺฐญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสงฺกิลิฏฺโฐ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

ธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนธรรม อาศัยธรรมที่เป็นอนิทัสสนธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนธรรม อาศัยธรรมที่เป็นอนิทัสสนธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนธรรม อาศัยธรรมที่เป็นอนิทัสสนธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา ปญฺจ อวิคเต ปญฺจ สพฺพตฺถ วิตฺถาโร ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓ ในปัจจัยทั้งปวง มี " ๓