สนิทัสสนัตติกกุสลัตติกนสนิทัสสนัตติกนกุสลัตติกะ เล่ม ๔๕
พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๘๖๑–๘๙๗ลำดับ 93 จาก 135 ในปัฏฐาน ภาค ๖พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง 37 ข้อ3 ฉบับเทียบฉบับได้ข้อต่อข้อพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง · ผู้ดำเนินการอ่านข้อเท็จจริงสาธารณะแล้วสรุปเอง
ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
พระไตรปิฎก เล่มที่ ๔๕ พระอภิธรรมปิฎก เล่มที่ ๑๒ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๖ สนิทัสสนัตติกกุสลัตติกนสนิทัสสนัตติกนกุสลัตติกะ
ธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่อนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นอนิทัสสน-*อัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ฯลฯ ธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม และธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๖
ธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่ไม่ใช่อนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นอนิทัสสน-*อัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ฯลฯ ธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๖
ธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต ที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต ที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต ที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤตที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม อาศัยอัพยากตธรรม ที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓ สนิทัสสนัตติกเวทนาตติกนสนิทัสสนัตติกนเวทนาตติกะ
ธรรมที่ไม่ใช่สุขายเวทนายสัมปยุตตธรรม ที่ไม่ใช่อนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม อาศัยสุขายเวทนายสัมปยุตตธรรม ที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๖
ธรรมที่ไม่ใช่ทุกขายเวทนายสัมปยุตตธรรม ที่ไม่ใช่อนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม อาศัยทุกขายเวทนายสัมปยุตตธรรม ที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๖
ธรรมที่ไม่ใช่อทุกขมสุขายเวทนายสัมปยุตตธรรม ที่ไม่ใช่อนิทัสสนอัปปฏิฆ-*ธรรม อาศัยอทุกขมสุขายเวทนายสัมปยุตตธรรม ที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๖ สนิทัสสนัตติกวิปากัตติกนสนิทัสสนัตติกนวิปากัตติกะ
ธรรมที่ไม่ใช่วิปากธรรม ที่ไม่ใช่อนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม อาศัยวิปากธรรม ที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๖
ธรรมที่ไม่ใช่วิปากธัมมธรรม ที่ไม่ใช่อนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม อาศัยวิปากธัมม- *ธรรม ที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๖
ธรรมที่ไม่ใช่เนววิปากนวิปากธัมมธรรม ที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม อาศัย เนววิปากนวิปากธัมมธรรมที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓สนิทัสสนัตติกอุปาทินนุปาทานิยัตติกะนนิทัสสนัตติกนอุปาทินนุปาทานิยัตติกะ
ธรรมที่ไม่ใช่อุปาทินนุปาทานิยธรรม ที่ไม่ใช่อนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม อาศัย อุปาทินนุปาทานิยธรรมที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๖
ธรรมที่ไม่ใช่อนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม ที่ไม่ใช่อนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม อาศัยอนุปาทินนอนุปาทานิยธรรมที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๖สนิทัสสนัตติกสังกิลิฏฐสังกิเลสิกัตติกะนสนิทัสสนัตติกนสังกิลิฏฐสังกิเลสิกัตติกะ
ธรรมที่ไม่ใช่สังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรม ที่ไม่ใช่อนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม อาศัย สังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรมที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๖
ธรรมที่ไม่ใช่อสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรม ที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม อาศัย อสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรม ที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓
ธรรมที่ไม่ใช่อสังกิลิฏฐอสังกิเลสิกธรรม ที่ไม่ใช่อนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม อาศัยอสังกิลิฏฐอสังกิเลสิกธรรม ที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๖ สนิทัสสนัตติกสวิตักกัตตินสนิทัสสนัตติกนสวิตักกัตติกะ
ธรรมที่ไม่ใช่สวิตักกสวิจารธรรม ที่ไม่ใช่อนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม อาศัย สวิตักกสวิจารธรรมที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๖
ธรรมที่ไม่ใช่อวิตักกวิจารมัตตธรรม ที่ไม่ใช่อนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม อาศัย อวิตักกวิจารมัตตธรรม ที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๖
ธรรมที่ไม่ใช่อวิตักกอวิจารธรรม ที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม อาศัย อวิตักกอวิจารธรรมที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓ฯลฯ สนิทัสสนัตติกอัชฌัตตารัมมณัตติกะนสนิทัสสนัตติกนอัชฌัตตารัมมณัตติกะ
อาศัยอัชฌัตตารัมมณธรรม ที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม มี ๖ นัย
ธรรมที่ไม่ใช่พหิทธารัมมณธรรม ที่ไม่ใช่อนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม อาศัย พหิทธารัมมณธรรมที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่พหิทธารัมมณธรรม ที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม อาศัยพหิทธารัมมณ-*ธรรมที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่พหิทธารัมมณธรรม ที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม อาศัยพหิทธารัมมณ-*ธรรมที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ฯลฯ ธรรมที่ไม่ใช่พหิทธารัมมณธรรม ที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม และธรรมที่ไม่ใช่พหิทธารัมมณธรรม ที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม อาศัยพหิทธารัมมณธรรม ที่เป็นอนิทัสสน-*อัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๖ ในอวิคตปัจจัย มี " ๖ปัญหาวารพึงให้พิสดาร อนุโลมปัจจนียติกัตติกปัฏฐาน จบ.
ฉบับมหาจุฬาฯ
ชั้นตัวบทพุทธพจน์หน่วยที่ตำแหน่งเดียวกันของเล่มนี้ · เลขข้อเป็นของฉบับนี้เอง · จับคู่ตามตำแหน่ง · เล่มนี้ทั้งสองฉบับแบ่งเรื่องเท่ากัน จึงเทียบตามลำดับได้ · ชื่อเรื่องไม่ตรงกัน จึงยังไม่ได้ยืนยันว่าเป็นเรื่องเดียวกัน
เปิดหน้าของฉบับนี้ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
๒๒. สนิทัสสนติกะ ๑. กุสลติกะ
สภาวธรรมที่มิใช่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งไม่เป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งเป็นกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๕ หน้า : ๔๕๔}
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมานุโลมปัจจนียะ [ติกติกปัฏฐาน] ๒๒. สนิทัสสนติกะ ๑. กุสลติกะ สภาวธรรมที่ไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้ซึ่งไม่เป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งเป็นกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ฯลฯ สภาวธรรมที่ไม่ใช่เห็นได้กระทบได้และที่มิใช่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้ซึ่งไม่เป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งเป็นกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๖ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๖ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๖ วาระ สภาวธรรมที่มิใช่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งไม่เป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งเป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้ซึ่งไม่เป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งเป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ฯลฯ สภาวธรรมที่ไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้ซึ่งไม่เป็นกุศลและที่มิใช่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้ซึ่งไม่เป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งเป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๖ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๖ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๖ วาระ สภาวธรรมที่ไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้ซึ่งไม่เป็นอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งเป็นอัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่มิใช่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้ซึ่งไม่เป็นอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งเป็นอัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่ใช่เห็นได้กระทบได้และที่ไม่ใช่เห็นมิได้แต่กระทบได้ซึ่งไม่เป็นอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งเป็นอัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๕ หน้า : ๔๕๕}
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมานุโลมปัจจนียะ [ติกติกปัฏฐาน] ๒๒. สนิทัสสนติกะ ๓. วิปากติกะ ๒๒. สนิทัสสนติกะ ๒. เวทนาติกะ
สภาวธรรมที่มิใช่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งไม่สัมปยุตด้วยสุขเวทนาอาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งสัมปยุตด้วยสุขเวทนาเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๖ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๖ วาระ สภาวธรรมที่มิใช่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งไม่สัมปยุตด้วยทุกขเวทนาอาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งสัมปยุตด้วยทุกขเวทนาเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย(ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๖ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ วิปากปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๖ วาระ สภาวธรรมที่มิใช่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งไม่สัมปยุตด้วยอทุกขมสุขเวทนาอาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งสัมปยุตด้วยอทุกขมสุขเวทนาเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๖ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๖ วาระ ๒๒. สนิทัสสนติกะ ๓. วิปากติกะ
สภาวธรรมที่มิใช่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งไม่เป็นวิบากอาศัย สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งเป็นวิบากเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๖ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๖ วาระ ฯลฯ
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๕ หน้า : ๔๕๖}
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมานุโลมปัจจนียะ [ติกติกปัฏฐาน] ๒๒. สนิทัสสนติกะ ๔. อุปาทินนติกะ อัญญมัญญปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๖ วาระ สภาวธรรมที่มิใช่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งไม่เป็นเหตุให้เกิดวิบากอาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งเป็นเหตุให้เกิดวิบากเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย(ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๖ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๖ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๖ วาระ สภาวธรรมที่ไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้ซึ่งมิใช่ไม่เป็นวิบากและไม่เป็นเหตุให้เกิดวิบากอาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งไม่เป็นวิบากและไม่เป็นเหตุให้เกิดวิบากเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ ๒๒. สนิทัสสนติกะ ๔. อุปาทินนติกะ
สภาวธรรมที่มิใช่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งไม่ใช่กรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิยึดถือและเป็นอารมณ์ของอุปาทานอาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งกรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิยึดถือและเป็นอารมณ์ของอุปาทานเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๖ วาระ สหชาตปัจจัย มี ๖ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๖ วาระ สภาวธรรมที่เห็นได้และกระทบได้ซึ่งกรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดถือแต่เป็นอารมณ์ของอุปาทานเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้ซึ่งมิใช่กรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดถือแต่เป็นอารมณ์ของอุปาทานโดยอารัมมณปัจจัย (ย่อ)
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๕ หน้า : ๔๕๗}
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมานุโลมปัจจนียะ [ติกติกปัฏฐาน] ๒๒. สนิทัสสนติกะ ๕. สังกิลิฏฐติกะ อารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ อนันตรปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ ปุเรชาตปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ สภาวธรรมที่มิใช่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งมิใช่กรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดถือและไม่เป็นอารมณ์ของอุปาทานอาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งกรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดถือและไม่เป็นอารมณ์ของอุปาทานเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๖ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๖ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๖ วาระ ๒๒. สนิทัสสนติกะ ๕. สังกิลิฏฐติกะ
สภาวธรรมที่มิใช่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งไม่ใช่กิเลสทำให้เศร้าหมองและเป็นอารมณ์ของกิเลสอาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งกิเลสทำให้เศร้าหมองและเป็นอารมณ์ของกิเลสเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๖ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๖ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๖ วาระ สภาวธรรมที่ไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้ซึ่งมิใช่กิเลสไม่ทำให้เศร้าหมองแต่เป็นอารมณ์ของกิเลสอาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งกิเลสไม่ทำให้เศร้าหมองแต่เป็นอารมณ์ของกิเลสเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๕ หน้า : ๔๕๘}
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมานุโลมปัจจนียะ [ติกติกปัฏฐาน] ๒๒. สนิทัสสนติกะ ๖. วิตักกติกะ สภาวธรรมที่มิใช่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งมิใช่กิเลสไม่ทำให้เศร้าหมองและไม่เป็นอารมณ์ของกิเลสอาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งกิเลสไม่ทำให้เศร้าหมองและไม่เป็นอารมณ์ของกิเลสเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๖ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๖ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๖ วาระ ๒๒. สนิทัสสนติกะ ๖. วิตักกติกะ
สภาวธรรมที่มิใช่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งไม่ใช่มีทั้งวิตกและวิจาร อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งมีทั้งวิตกและวิจารเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย(ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๖ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๖ วาระ ฯลฯ อัญญมัญญปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๖ วาระ สภาวธรรมที่มิใช่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งมิใช่ไม่มีวิตกมีเพียงวิจารอาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งไม่มีวิตกมีเพียงวิจารเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย(ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๖ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๖ วาระ ฯลฯ อัญญมัญญปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๖ วาระ สภาวธรรมที่ไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้ซึ่งมิใช่ไม่มีทั้งวิตกและวิจารอาศัยสภาว-ธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งไม่มีทั้งวิตกและวิจารเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๕ หน้า : ๔๕๙}
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมานุโลมปัจจนียะ [ติกติกปัฏฐาน] ๒๒. สนิทัสสนติกะ ๒๑. อัชฌัตตารัมมณติกะ ๒๒. สนิทัสสนติกะ ๒๑. อัชฌัตตารัมมณติกะ
สภาวธรรมที่มิใช่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งไม่ใช่มีธรรมภายในตน เป็นอารมณ์อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งมีธรรมภายในตนเป็นอารมณ์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย เหตุปัจจัย มี ๖ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๖ วาระ ฯลฯ อัญญมัญญปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๖ วาระ สภาวธรรมที่มิใช่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งไม่ใช่มีธรรมภายนอกตนเป็นอารมณ์อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งมีธรรมภายนอกตนเป็นอารมณ์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้ซึ่งไม่ใช่มีธรรมภายนอกตนเป็นอารมณ์อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งมีธรรมภายนอกตนเป็นอารมณ์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่มิใช่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้ซึ่งไม่ใช่มีธรรมภายนอกตนเป็นอารมณ์อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งมีธรรมภายนอกตนเป็นอารมณ์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ฯลฯ สภาวธรรมที่ไม่ใช่เห็นได้กระทบได้และที่มิใช่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้ซึ่งไม่ใช่มีธรรมภายนอกตนเป็นอารมณ์อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งมีธรรมภายนอกตนเป็นอารมณ์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๖ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๖ วาระ ฯลฯ อัญญมัญญปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๖ วาระ (พึงขยายปัญหาวารให้พิสดาร) ธัมมานุโลมปัจจนียะ ติกติกปัฏฐาน จบ
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๕ หน้า : ๔๖๐}
อรรถกถา
ชั้นตัวบทอรรถกถาอธิบายพระไตรปิฎกอรรถกถายึดที่ข้อ ๕๑๓ ซึ่งครอบมาถึงข้อที่กำลังอ่าน
เปิดหน้าของฉบับนี้ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
อรรถกถาปัจจนียปัฏฐาน
บัดนี้ เพื่อจะแสดงปัจจนียปัฏฐานซึ่งมีชื่ออันได้แล้ว เพราะเป็นธรรมตรงกันข้าม ด้วยอำนาจเป็นปฏิปักษ์ต่อบททั้งหลายมีกุศลเป็นต้น พระผู้มีพระภาคจึงทรงเริ่มคำว่า นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา ดังนี้เป็นต้น.
บรรดาบทเหล่านั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงห้ามความที่กุศลเป็นปัจจัย ด้วยคำว่า นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ทรงห้ามการเกิดขึ้นแห่งกุศล ด้วยคำว่า นกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เพราะฉะนั้น ผู้ศึกษาพึงทราบปัญหาและวิสัชนาในอธิการนี้ โดยนัยมีอาทิอย่างนี้ว่าขันธ์ ๓ ที่เป็นอกุสลาพยากตะและรูปที่มีจิตเป็นสมุฏฐาน อาศัยขันธ์หนึ่งที่เป็นอกุสลาพยากตะเกิดขึ้น.
ก็วิธีนับที่ได้ในปัจจัยนั้นๆ พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้แล้วในบาลี แม้วาระทั้งหลายที่มีวิสัชนาเหมือนกัน ก็ทรงแสดงไว้ในบาลีนั้นเองเพราะฉะนั้น ในอธิการนี้ ผู้ศึกษาพึงกำหนดบาลีแล้วทราบปัฏฐานนัยทั้งหมด ตามแนวแห่งนัยที่ข้าพเจ้ากล่าวแล้วในหนหลังก็ในอธิการนี้ฉันใด ในทุกปัฏฐาน ทุกติกปัฏฐาน ติกทุกปัฏฐาน ติกติกปัฏฐานและทุกทุกปัฏฐาน ก็ฉันนั้น.
นัย ๖ ในธัมมปัจจนียปัฏฐาน อันท่านแสดงไว้ด้วยคาถาที่ท่านกล่าวไว้ในอรรถกถาว่า
นัย ๖ ในปัจจนียปัฏฐาน คือติกปัฏฐาน อันประเสริฐ ทุกปัฏฐานอันสูงสุด ทุกติกปัฏฐาน ติกทุกปัฏฐาน ติกติกปัฏฐานและทุกทุกปัฏฐาน ลึกซึ้งนัก ดังนี้.
เป็นอันข้าพเจ้าแสดงแล้วด้วยคำมีประมาณเท่านี้ ฯ
ก็ในอธิการนี้ ผู้ศึกษาพึงทราบเฉพาะ ปัจจนียปัฏฐาน เท่านั้น ประดับด้วยนัย ๒๕ โดยปริยายหนึ่งคือ ในปัฏฐานหนึ่งๆ ว่าด้วยอำนาจแห่งปัจจัยมีอย่างละ ๔ นัย มีอนุโลมนัยเป็นต้น.
อรรถกถาปัจจนียปัฏฐาน จบ. -----------------------------------------------------