๑. กุสลติกะ ๒. สเหตุกทุกะ

สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งมิใช่ไม่มีเหตุอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งไม่มีเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่เป็นอัพยากฤตซึ่งมิใช่ไม่มีเหตุอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งไม่มีเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลและที่ไม่เป็นอัพยากฤตซึ่งมิใช่ไม่มีเหตุอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งไม่มีเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓) สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งมิใช่ไม่มีเหตุอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งไม่มีเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งมิใช่ไม่มีเหตุอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งไม่มีเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลและที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งมิใช่ไม่มีเหตุอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งไม่มีเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓) (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๖ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๖ วาระ วิปากปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๖ วาระ

นกุสลํ นวิปากธมฺมธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล นวิปาก- ธมฺมธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นกุสลํ นวิปากธมฺมธมฺมํ ปฏิจฺจ นอกุสโล นวิปากธมฺมธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นกุสลํ นวิปากธมฺมธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล นวิปากธมฺมธมฺโม จ นอกุสโล นวิปากธมฺมธมฺโม จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ฯ นอกุสลํ นวิปากธมฺมธมฺมํ ปฏิจฺจ นอกุสโล นวิปากธมฺมธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นอกุสลํ นวิปากธมฺมธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล นวิปากธมฺมธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นอกุสลํ นวิปากธมฺม- ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล นวิปากธมฺมธมฺโม จ นอกุสโล นวิปาก- ธมฺมธมฺโม จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ฯ นกุสลํ นวิปาก- ธมฺมธมฺมญฺจ นอกุสลํ นวิปากธมฺมธมฺมญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล นวิปากธมฺมธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นกุสลํ นวิปากธมฺม- ธมฺมญฺจ นอกุสลํ นวิปากธมฺมธมฺมญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอกุสโล นวิปากธมฺมธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นกุสลํ นวิปากธมฺม- ธมฺมญฺจ นอกุสลํ นวิปากธมฺมธมฺมญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล นวิปากธมฺมธมฺโม จ นอกุสโล นวิปากธมฺมธมฺโม จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ฯ

ธรรมที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่กุศล อาศัยธรรมที่เป็นสเหตุกธรรม ที่เป็นกุศล เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล อาศัยธรรมที่เป็นสเหตุกธรรม ที่เป็นกุศลเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่กุศล และธรรมที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่อกุศลอาศัยธรรมที่เป็นสเหตุกธรรม ที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะปัจจัย มี ๓ นัย ธรรมที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล อาศัยธรรมที่เป็นสเหตุกธรรม ที่เป็นกุศลเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่กุศล อาศัยธรรมที่เป็นสเหตุกธรรม ที่เป็นอกุศลเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่กุศล และธรรมที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่อกุศลอาศัยธรรมที่เป็นสเหตุกธรรม ที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย ธรรมที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่กุศล อาศัยธรรมที่เป็นสเหตุกธรรม ที่เป็นอัพยากฤตเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล อาศัยธรรมที่เป็นสเหตุกธรรม ที่เป็นอัพยากฤตเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่กุศล และธรรมที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่อกุศลอาศัยธรรมที่เป็นสเหตุกธรรม ที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย

เหตุยา นว อวิคเต นว สพฺพตฺถ นว ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙ ในอารัมมณปัจจัย มีวาระ ๓ ในอวิคตปัจจัย มีวาระ ๑๑สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร

นกุสลํ นเนววิปากนวิปากธมฺมธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล นเนววิปากนวิปากธมฺมธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ นกุสลตฺติกนอุปาทินฺนุปาทานิยตฺติกํ

ธรรมที่เป็นสเหตุกธรรม ที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่สเหตุกธรรมที่ไม่ใช่กุศล โดยเหตุปัจจัย ธรรมที่เป็นสเหตุกธรรม ที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล โดยเหตุปัจจัย ธรรมที่เป็นสเหตุกธรรม ที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่กุศลและธรรมที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล โดยเหตุปัจจัย มี ๓ นัย ธรรมที่เป็นสเหตุกธรรม ที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล โดยเหตุปัจจัย ธรรมที่เป็นสเหตุกธรรม ที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่กุศล โดยเหตุปัจจัย ธรรมที่เป็นสเหตุกธรรม ที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่กุศล และธรรมที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล โดยเหตุปัจจัย มี ๓ นัย ธรรมที่เป็นสเหตุกธรรม ที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่สเหตุกธรรมที่ไม่ใช่กุศล โดยเหตุปัจจัย ธรรมที่เป็นสเหตุกธรรม ที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่สเหตุกธรรมที่ไม่ใช่อกุศล โดยเหตุปัจจัย ธรรมที่เป็นสเหตุกธรรม ที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่กุศล และธรรมที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล โดยเหตุปัจจัย มี ๓ นัย.

นกุสลํ นอุปาทินฺนุปาทานิยํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นกุสลํ นอนุปาทินฺนุปาทานิยํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นกุสลํ นอนุปาทินฺน- อนุปาทานิยํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นกุสลตฺติกนสงฺกิลิฏฺฐสงฺกิเลสิกตฺติกํ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙ ในอารัมมณปัจจัย มีวาระ ๑๕ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มีวาระ ๑๑

นกุสลํ นสงฺกิลิฏฺฐสงฺกิเลสิกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นกุสลํ นอสงฺกิลิฏฺฐสงฺกิเลสิกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นกุสลํ นอสงฺกิลิฏฺฐ- อสงฺกิเลสิกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นกุสลตฺติกนวิตกฺกตฺติกํ

ธรรมที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่กุศล อาศัยธรรมที่เป็นอเหตุกธรรม ที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่อัพยากฤต อาศัยธรรมที่เป็นอเหตุกธรรม ที่เป็นอกุศลเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่กุศล และธรรมที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่อัพยากฤตอาศัยธรรมที่เป็นอเหตุกธรรม ที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย ธรรมที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล อาศัยธรรมที่เป็นอเหตุกธรรม ที่เป็นอัพยากฤตเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล อาศัยธรรมที่เป็นอเหตุกธรรม ที่เป็นอัพยากฤตเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่กุศล และธรรมที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่อกุศลอาศัยธรรมที่เป็นอเหตุกธรรม ที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย.

นกุสลํ นสวิตกฺกสวิจารํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นกุสลํ นอวิตกฺกวิจารมตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นกุสลํ นอวิตกฺกอวิจารํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๖ ในอารัมมณปัจจัย มีวาระ ๖ ในอวิคตปัจจัย มีวาระ ๖