๖. วิตักกติกะ ๑. ปฏิจจวาร

เหตุยา นว อารมฺมเณ นว อวิคเต นว ฯ สหชาตวารมฺปิ สมฺปยุตฺตวารมฺปิ ปฏิจฺจวารสทิสํ ฯ

ธรรมที่ไม่ใช่สวิตักกสวิจารธรรม อาศัยธรรมที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่อวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยธรรมที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่อวิตักกอวิจารธรรม อาศัยธรรมที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่สวิตักกสวิจารธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อวิตักกอวิจารธรรม อาศัยธรรมที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่อวิตักกวิจารมัตตธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อวิตักกอวิจารธรรม อาศัยธรรมที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่สวิตักกสวิจารธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยธรรมที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่สวิตักกสวิจารธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อวิตักกวิจารมัตตธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อวิตักกอวิจารธรรม อาศัยธรรมที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยมี ๗ นัย

นเหตุ นสเหตุโก ธมฺโม นเหตุสฺส นสเหตุกสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: นเหตุ นสเหตุโก ธมฺโม นเหตุสฺส นอเหตุกสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: เทฺว ฯ นเหตุ นอเหตุโก ธมฺโม นเหตุสฺส นอเหตุกสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: นเหตุ นอเหตุโก ธมฺโม นเหตุสฺส นสเหตุกสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: เทฺว ฯ

ธรรมที่ไม่ใช่อวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยธรรมที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่สวิตักกสวิจารธรรม อาศัยธรรมที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่อวิตักกอวิจารธรรม อาศัยธรรมที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่สวิตักกสวิจารธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อวิตักกอวิจารธรรม อาศัยธรรมที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่อวิตักกวิจารมัตตธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อวิตักกอวิจารธรรม อาศัยธรรมที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่สวิตักกสวิจารธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยธรรมที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่สวิตักกสวิจารธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อวิตักกวิจารมัตตธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อวิตักกอวิจารธรรม อาศัยธรรมที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยมี ๗ นัย

อารมฺมเณ จตฺตาริ อวิคเต จตฺตาริ ฯ ปญฺหาวารมฺปิ เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ ฯ นสปฺปจฺจยทุกํ

ธรรมที่ไม่ใช่อวิตักกอวิจารธรรม อาศัยธรรมที่เป็นอวิตักกวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ฯลฯ มี ๗ นัย

นอปฺปจฺจยํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอปฺปจฺจโย ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

ธรรมที่ไม่ใช่สวิตักกสวิจารธรรม อาศัยธรรมที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม และ ธรรมที่เป็นอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๗ นัย

เหตุยา เอกํ สพฺพตฺถ วิตฺถาโร ฯ

ธรรมที่ไม่ใช่สวิตักกสวิจารธรรม อาศัยธรรมที่เป็นสวิตักกวิจารมัตตธรรม และธรรมที่เป็นอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๗ นัย

นอปฺปจฺจโย ธมฺโม นอปฺปจฺจยสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

ธรรมที่ไม่ใช่สวิตักกสวิจารธรรม อาศัยธรรมที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม และ ธรรมที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๗ นัย

นสปฺปจฺจโย ธมฺโม นอปฺปจฺจยสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณ- ปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

ธรรมที่ไม่ใช่สวิตักกสวิจารธรรม อาศัยธรรมที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม และธรรมที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม และธรรมที่เป็นอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยมี ๗ นัย

เหตุยา เอกํ อารมฺมเณ เทฺว สพฺพตฺถ วิตฺถาโร ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๔๙ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๔๙ ในอวิคตปัจจัย มี " ๔๙สหชาตวารก็ดี ปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดาร