สนิทัสสนัตติกสวิตักกทุกนสนิทัสสนัตติกนสวิตักกทุกะ เล่ม ๔๕
พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง · ผู้ดำเนินการอ่านข้อเท็จจริงสาธารณะแล้วสรุปเอง
ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
พระไตรปิฎก เล่มที่ ๔๕ พระอภิธรรมปิฎก เล่มที่ ๑๒ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๖ สนิทัสสนัตติกสวิตักกทุกนสนิทัสสนัตติกนสวิตักกทุกะ
๖๕๗ธรรมที่ไม่ใช่สวิตักกธรรม ที่ไม่ใช่อนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม อาศัยสวิตักกธรรมที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่สวิตักกธรรม ที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม อาศัยสวิตักกธรรม ที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ฯลฯ ธรรมที่ไม่ใช่สวิตักกธรรม ที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม และธรรมที่ไม่ใช่สวิตักก-*ธรรม ที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม อาศัยสวิตักกธรรม ที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๖๕๘ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๖
๖๕๙ธรรมที่ไม่ใช่อวิตักกธรรม ที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม อาศัยอวิตักกธรรมที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่อวิตักกธรรม ที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม อาศัยอวิตักกธรรม ที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่อวิตักกธรรม ที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อวิตักก-*ธรรม ที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม อาศัยอวิตักกธรรม ที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๖๖๐ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓ สนิทัสสนัตติกสวิจารทุกนสนิทัสสนัตติกนสวิจารทุกะ
๖๖๑ธรรมที่ไม่ใช่สวิจารธรรม ที่ไม่ใช่อนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม อาศัยสวิจารธรรม ที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๖๖๒ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๖
๖๖๓ธรรมที่ไม่ใช่อวิจารธรรม ที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม อาศัยอวิจารธรรมที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่อวิจารธรรม ที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม อาศัยอวิจารธรรมที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่อวิจารธรรม ที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อวิจารธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม อาศัยอวิจารธรรม ที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
๖๖๔ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓ สนิทัสสนัตติกสัปปีติกทุกนสนิทัสสนัตติกนสัปปีติกทุกะ
๖๖๕ธรรมที่ไม่ใช่สัปปีติกธรรม ที่ไม่ใช่อนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม อาศัยสัปปีติกธรรมที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่สัปปีติกธรรม ที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม อาศัยสัปปีติกธรรม ที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ฯลฯ ธรรมที่ไม่ใช่สัปปีติกธรรม ที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม และธรรมที่ไม่ใช่สัปปีติก-*ธรรม ที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม อาศัยสัปปีติกธรรม ที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๖๖๖ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๖
๖๖๗ธรรมที่ไม่ใช่อัปปีติกธรรม ที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม อาศัยอัปปีติก-*ธรรม ที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่อัปปีติกธรรม ที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม อาศัยอัปปีติกธรรม ที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่อัปปีติกธรรม ที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อัปปีติก-*ธรรม ที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม อาศัยอัปปีติกธรรม ที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๖๖๘ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓ สนิทัสสนัตติกปีติสหคตทุกนสนิทัสสนัตติกนปีติสหคตทุกะ
๖๖๙ธรรมที่ไม่ใช่ปีติสหคตธรรม ที่ไม่ใช่อนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม อาศัยปีติสหคต-*ธรรม ที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่ปีติสหคตธรรม ที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม อาศัยปีติสหคตธรรมที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ฯลฯ ธรรมที่ไม่ใช่ปีติสหคตธรรม ที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม และธรรมที่ไม่ใช่ปีติ-*สหคตธรรม ที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม อาศัยปีติสหคตธรรม ที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆ-*ธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๖๗๐ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๖
๖๗๑ธรรมที่ไม่ใช่ธรรมที่ไม่ใช่ปีติสหคตธรรม ที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่ปีติสหคตธรรม ที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๖๗๒ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓ สนิทัสสนัตติกสุขสหคตทุกนสนิทัสสนัตติกนสุขสหคตทุกะ
๖๗๓ธรรมที่ไม่ใช่สุขสหคตธรรม ที่ไม่ใช่อนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม อาศัยสุขสหคต- *ธรรม ที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๖๗๔ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๖
๖๗๕ธรรมที่ไม่ใช่ธรรมที่ไม่ใช่สุขสหคตธรรม ที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สุขสหคตธรรม ที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๖๗๖ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓สนิทัสสนัตติกอุเบกขาสหคตทุกะนสนิทัสสนัตติกนอุเบกขาสหคตทุกะ
๖๗๗ธรรมที่ไม่ใช่อุเบกขาสหคตธรรม ที่ไม่ใช่อนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม อาศัย อุเบกขาสหคตธรรม ที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่ไม่ใช่อุเบกขาสหคตธรรม ที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม อาศัยอุเบกขาสหคต-*ธรรม ที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ฯลฯ ธรรมที่ไม่ใช่อุเบกขาสหคตธรรม ที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อุเบกขาสหคตธรรม ที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม อาศัยอุเบกขาสหคตธรรม ที่เป็นอนิทัสสน-*อัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๖๗๘ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๖
๖๗๙ธรรมที่ไม่ใช่ธรรมที่ไม่ใช่อุเบกขาสหคตธรรม ที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อุเบกขาสหคตธรรม ที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๖๘๐ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓
ฉบับมหาจุฬาฯ
ชั้นตัวบทพุทธพจน์หน่วยที่ตำแหน่งเดียวกันของเล่มนี้ · เลขข้อเป็นของฉบับนี้เอง · จับคู่ตามตำแหน่ง · เล่มนี้ทั้งสองฉบับแบ่งเรื่องเท่ากัน จึงเทียบตามลำดับได้ · ชื่อเรื่องไม่ตรงกัน จึงยังไม่ได้ยืนยันว่าเป็นเรื่องเดียวกัน
เปิดหน้าของฉบับนี้ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
๒๒. สนิทัสสนติกะ ๘๗. สวิตักกทุกะ
สภาวธรรมที่มิใช่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งไม่ใช่มีวิตกอาศัย สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งมีวิตกเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้ซึ่งไม่ใช่มีวิตกอาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งมีวิตกเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ฯลฯ สภาวธรรมที่ไม่ใช่เห็นได้กระทบได้และที่มิใช่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้ซึ่งไม่ใช่มีวิตกอาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งมีวิตกเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๖ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๖ วาระ
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๕ หน้า : ๔๑๗}
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมานุโลมปัจจนียะ [ติกทุกปัฏฐาน] ๒๒. สนิทัสสนติกะ ๘๘. สวิจารทุกะ
สภาวธรรมที่ไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้ซึ่งมิใช่ไม่มีวิตกอาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งไม่มีวิตกเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่มิใช่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้ซึ่งมิใช่ไม่มีวิตกอาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งไม่มีวิตกเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่ใช่เห็นได้กระทบได้และที่มิใช่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้ซึ่งมิใช่ไม่มีวิตกอาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งไม่มีวิตกเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ ๒๒. สนิทัสสนติกะ ๘๘. สวิจารทุกะ
สภาวธรรมที่มิใช่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งไม่ใช่มีวิจารอาศัย สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งมีวิจารเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๖ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๖ วาระ สภาวธรรมที่ไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้ซึ่งมิใช่ไม่มีวิจารอาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งไม่มีวิจารเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่มิใช่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้ซึ่งมิใช่ไม่มีวิจารอาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งไม่มีวิจารเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่ใช่เห็นได้กระทบได้และที่มิใช่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้ซึ่งมิใช่ไม่มีวิจารอาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งไม่มีวิจารเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๕ หน้า : ๔๑๘}
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมานุโลมปัจจนียะ [ติกทุกปัฏฐาน] ๒๒. สนิทัสสนติกะ ๙๐. ปีติสหคตทุกะ ๒๒. สนิทัสสนติกะ ๘๙. สัปปีติกทุกะ
สภาวธรรมที่มิใช่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งไม่ใช่มีปีติอาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งมีปีติเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้ซึ่งไม่ใช่มีปีติอาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งมีปีติเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ฯลฯ สภาวธรรมที่ไม่ใช่เห็นได้กระทบได้และที่มิใช่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้ซึ่งไม่ใช่มีปีติอาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งมีปีติเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๖ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๖ วาระ สภาวธรรมที่ไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้ซึ่งมิใช่ไม่มีปีติอาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งไม่มีปีติเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่มิใช่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้ซึ่งมิใช่ไม่มีปีติอาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งไม่มีปีติเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่ใช่เห็นได้กระทบได้และที่มิใช่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้ซึ่งมิใช่ไม่มีปีติอาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งไม่มีปีติเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ ๒๒. สนิทัสสนติกะ ๙๐. ปีติสหคตทุกะ
สภาวธรรมที่มิใช่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งไม่สหรคตด้วยปีติอาศัย สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งสหรคตด้วยปีติเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้ซึ่งไม่สหรคตด้วยปีติอาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งสหรคตด้วยปีติเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ฯลฯ
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๕ หน้า : ๔๑๙}
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมานุโลมปัจจนียะ [ติกทุกปัฏฐาน] ๒๒. สนิทัสสนติกะ ๙๒. อุเปกขาสหคตทุกะ สภาวธรรมที่ไม่ใช่เห็นได้กระทบได้และที่มิใช่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้ซึ่งไม่สหรคตด้วยปีติอาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งสหรคตด้วยปีติเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๖ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๖ วาระ สภาวธรรมที่ไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้ซึ่งมิใช่ไม่สหรคตด้วยปีติอาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งไม่สหรคตด้วยปีติเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ ๒๒. สนิทัสสนติกะ ๙๑. สุขสหคตทุกะ
สภาวธรรมที่มิใช่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งไม่สหรคตด้วยสุขอาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งสหรคตด้วยสุขเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๖ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๖ วาระ สภาวธรรมที่ไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้ซึ่งมิใช่ไม่สหรคตด้วยสุขอาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งไม่สหรคตด้วยสุขเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ ๒๒. สนิทัสสนติกะ ๙๒. อุเปกขาสหคตทุกะ
สภาวธรรมที่มิใช่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งไม่สหรคตด้วยอุเบกขา อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งสหรคตด้วยอุเบกขาเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๕ หน้า : ๔๒๐}
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมานุโลมปัจจนียะ [ติกทุกปัฏฐาน] ๒๒. สนิทัสสนติกะ ๙๓. กามาวจรทุกะ สภาวธรรมที่ไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้ซึ่งไม่สหรคตด้วยอุเบกขาอาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งสหรคตด้วยอุเบกขาเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ฯลฯ สภาวธรรมที่ไม่ใช่เห็นได้กระทบได้และที่มิใช่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้ซึ่งไม่สหรคตด้วยอุเบกขาอาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งสหรคตด้วยอุเบกขาเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๖ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๖ วาระ สภาวธรรมที่ไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้ซึ่งมิใช่ไม่สหรคตด้วยอุเบกขาอาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งไม่สหรคตด้วยอุเบกขาเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย(ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ
อรรถกถา
ชั้นตัวบทอรรถกถาอธิบายพระไตรปิฎกอรรถกถายึดที่ข้อ ๕๑๓ ซึ่งครอบมาถึงข้อที่กำลังอ่าน
เปิดหน้าของฉบับนี้ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
อรรถกถาปัจจนียปัฏฐาน
บัดนี้ เพื่อจะแสดงปัจจนียปัฏฐานซึ่งมีชื่ออันได้แล้ว เพราะเป็นธรรมตรงกันข้าม ด้วยอำนาจเป็นปฏิปักษ์ต่อบททั้งหลายมีกุศลเป็นต้น พระผู้มีพระภาคจึงทรงเริ่มคำว่า นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา ดังนี้เป็นต้น.
บรรดาบทเหล่านั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงห้ามความที่กุศลเป็นปัจจัย ด้วยคำว่า นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ทรงห้ามการเกิดขึ้นแห่งกุศล ด้วยคำว่า นกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เพราะฉะนั้น ผู้ศึกษาพึงทราบปัญหาและวิสัชนาในอธิการนี้ โดยนัยมีอาทิอย่างนี้ว่าขันธ์ ๓ ที่เป็นอกุสลาพยากตะและรูปที่มีจิตเป็นสมุฏฐาน อาศัยขันธ์หนึ่งที่เป็นอกุสลาพยากตะเกิดขึ้น.
ก็วิธีนับที่ได้ในปัจจัยนั้นๆ พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้แล้วในบาลี แม้วาระทั้งหลายที่มีวิสัชนาเหมือนกัน ก็ทรงแสดงไว้ในบาลีนั้นเองเพราะฉะนั้น ในอธิการนี้ ผู้ศึกษาพึงกำหนดบาลีแล้วทราบปัฏฐานนัยทั้งหมด ตามแนวแห่งนัยที่ข้าพเจ้ากล่าวแล้วในหนหลังก็ในอธิการนี้ฉันใด ในทุกปัฏฐาน ทุกติกปัฏฐาน ติกทุกปัฏฐาน ติกติกปัฏฐานและทุกทุกปัฏฐาน ก็ฉันนั้น.
นัย ๖ ในธัมมปัจจนียปัฏฐาน อันท่านแสดงไว้ด้วยคาถาที่ท่านกล่าวไว้ในอรรถกถาว่า
นัย ๖ ในปัจจนียปัฏฐาน คือติกปัฏฐาน อันประเสริฐ ทุกปัฏฐานอันสูงสุด ทุกติกปัฏฐาน ติกทุกปัฏฐาน ติกติกปัฏฐานและทุกทุกปัฏฐาน ลึกซึ้งนัก ดังนี้.
เป็นอันข้าพเจ้าแสดงแล้วด้วยคำมีประมาณเท่านี้ ฯ
ก็ในอธิการนี้ ผู้ศึกษาพึงทราบเฉพาะ ปัจจนียปัฏฐาน เท่านั้น ประดับด้วยนัย ๒๕ โดยปริยายหนึ่งคือ ในปัฏฐานหนึ่งๆ ว่าด้วยอำนาจแห่งปัจจัยมีอย่างละ ๔ นัย มีอนุโลมนัยเป็นต้น.
อรรถกถาปัจจนียปัฏฐาน จบ. -----------------------------------------------------