นสนิทัสสนัตติกนสารัมมณทุกะ เล่ม ๔๕
พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง · ผู้ดำเนินการอ่านข้อเท็จจริงสาธารณะแล้วสรุปเอง
ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
พระไตรปิฎก เล่มที่ ๔๕ พระอภิธรรมปิฎก เล่มที่ ๑๒ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๖ นสนิทัสสนัตติกนสารัมมณทุกะ สนิทัสสนัตติกสารัมมณทุกะ
๗๖๔สารัมมณธรรมที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สารัมมณธรรม ที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๗๖๕ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓
๗๖๖อนารัมมณธรรมที่เป็นสนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อนารัมมณ- *ธรรม ที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๗๖๗ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๒๑ นสนิทัสสนัตติกโนจิตตทุกสนิทัสสนัตติกจิตตทุกะ
๗๖๘จิตตธรรมที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่จิตตธรรม ที่ไม่ใช่ สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๗๖๙ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓
๗๗๐ธรรมที่ไม่ใช่จิตตธรรม ที่เป็นสนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่ ธรรมที่ไม่ใช่จิตตธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๗๗๑ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๒๑ นสนิทัสสนัตติกนเจตสิกทุกสนิทัสสนัตติกเจตสิกทุกะ
๗๗๒เจตสิกธรรมที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่เจตสิกธรรม ที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๗๗๓ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓
๗๗๔อเจตสิกธรรมที่เป็นสนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อเจตสิกธรรม ที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๗๗๕ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๒๑นสนิทัสสนัตติกนจิตตสัมปยุตตทุกะสนิทัสสนัตติกจิตตสัมปยุตตทุกะ
๗๗๖จิตตสัมปยุตตธรรม ที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่จิตต- *สัมปยุตตธรรม ที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๗๗๗ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓
๗๗๘จิตตวิปปยุตตธรรม ที่เป็นสนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่จิตต- *วิปปยุตตธรรม ที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๗๗๙ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๒๑นสนิทัสสนัตติกนจิตตสังสัฏฐทุกะสนิทัสสนัตติกจิตตสังสัฏฐทุกะ
๗๘๐จิตตสังสัฏฐธรรม ที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่จิตต สังสัฏฐธรรม ที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๗๘๑ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓
๗๘๒จิตตวิสังสัฏฐธรรม ที่เป็นสนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่จิตต- *วิสังสัฏฐธรรม ที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๗๘๓ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๒๑นสนิทัสสนัตติกโนจิตตสมุฏฐานทุกะสนิทัสสนัตติกจิตตสมุฏฐานทุกะ
๗๘๔จิตตสมุฏฐานธรรม ที่เป็นสนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่จิตต- *สมุฏฐานธรรม ที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๗๘๕ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๒๑
๗๘๖ธรรมที่ไม่ใช่จิตตสมุฏฐานธรรม ที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่ธรรมที่ไม่ใช่จิตตสมุฏฐานธรรม ที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๗๘๗ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓นสนิทัสสนัตติกโนจิตตสหภูทุกะสนิทัสสนัตติกจิตตสหภูทุกะ
๗๘๘จิตตสหภูธรรมที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่จิตตสหภูธรรม ที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๗๘๙ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๕
๗๙๐ธรรมที่ไม่ใช่จิตตสหภูธรรมที่เป็นสนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่ ธรรมที่ไม่ใช่จิตตสหภูธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๗๙๑ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๒๑นสนิทัสสนัตติกโนจิตตานุปริวัตติทุกะสนิทัสสนัตติกจิตตานุปริวัตติทุกะ
๗๙๒จิตตานุปริวัตติธรรม ที่เป็นอสนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่ จิตตานุปริวัตติธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๗๙๓ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๕
๗๙๔ธรรมที่ไม่ใช่จิตตานุปริวัตติธรรม ที่เป็นสนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่ธรรมที่ไม่ใช่จิตตานุปริวัตติธรรม ที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุ-*ปัจจัย
๗๙๕ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๒๑นสนิทัสสนัตติกโนจิตตสังสัฏสมูฏฐานทุกะสนิทัสสนัตติกจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานทุกะ
๗๙๖จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานธรรมที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่ จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๗๙๗ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓
๗๙๘ธรรมที่ไม่ใช่จิตตสังสัฏสมุฏฐานธรรมที่เป็นสนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่ธรรมที่ไม่ใช่จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานธรรม ที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
๗๙๙ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๒๑ นสนิทัสสนัตติกโนจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานสหภูทุกะสนิทัสสนัตติกจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานสหภูทุกะ
๘๐๐จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานสหภูธรรม ที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม อาศัยธรรมที่ ไม่ใช่จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานสหภูธรรม ที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๘๐๑ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓
๘๐๒ธรรมที่ไม่ใช่จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานสหภูธรรม ที่เป็นสนิทัสสนสัปปฏิฆธรรมอาศัยธรรมที่ไม่ใช่จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานสหภูธรรม ที่ไม่ใช่จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานสหภูธรรม ที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๘๐๓ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๒๑ นสนิทัสสนัตติกโนจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานานุปริวัตติทุกะสนิทัสสนัตติกจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานานุปริวัตติทุกะ
๘๐๔จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานานุปริวัตติธรรม ที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานานุปริวัตติธรรม ที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
๘๐๕ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓
๘๐๖ธรรมที่ไม่ใช่จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานานุปริวัตติธรรมที่เป็นสนิทัสสนสัปปฏิฆธรรมอาศัยธรรมที่ไม่ใช่ธรรมที่ไม่ใช่จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานานุปริวัตติธรรม ที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆ-*ธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๘๐๗ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๒๗ นสนิทัสสนัตติกนอัชฌัตติกทุกสนิทัสสนัตติกอัชฌัตติกทุกะ
๘๐๘อัชฌัตติกธรรมที่เป็นอนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อัชฌัตติก- *ธรรม ที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๘๐๙ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑๑
๘๑๐พาหิรธรรมที่เป็นสนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่พาหิรธรรมที่ไม่ใช่ สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๘๑๑ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๒๑ นสนิทัสสนัตติกนอุปาทาทุกสนิทัสสนัตติกอุปาทาทุกะ
๘๑๒อุปาทาธรรมที่เป็นสนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรมที่ ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๘๑๓ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓๕
๘๑๔อุปาทาธรรมที่เป็นอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่ธรรมที่ไม่ใช่ อุปาทาธรรม ที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๘๑๕ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓นสนิทัสสนัตติกนอุปาทินนทุกะสนิทัสสนัตติกอุปาทินนทุกะ
๘๑๖อนุปาทินนธรรมที่เป็นสนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อนุปาทินน- *ธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๘๑๗ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๒๑
ฉบับมหาจุฬาฯ
ชั้นตัวบทพุทธพจน์หน่วยที่ตำแหน่งเดียวกันของเล่มนี้ · เลขข้อเป็นของฉบับนี้เอง · จับคู่ตามตำแหน่ง · เล่มนี้ทั้งสองฉบับแบ่งเรื่องเท่ากัน จึงเทียบตามลำดับได้ · ชื่อเรื่องไม่ตรงกัน จึงยังไม่ได้ยืนยันว่าเป็นเรื่องเดียวกัน
เปิดหน้าของฉบับนี้ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
๒๒. สนิทัสสนติกะ ๕๕. มหันตรทุกะ
สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งรับรู้อารมณ์ได้อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้ซึ่งไม่ใช่รับรู้อารมณ์ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๕ หน้า : ๖๓๙}
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมปัจจนียานุโลม [ติกทุกปัฏฐาน] ๒๒. สนิทัสสนติกะ ๕๕. มหันตรทุกะ สภาวธรรมที่เห็นได้และกระทบได้ซึ่งรับรู้อารมณ์ไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้ซึ่งมิใช่รับรู้อารมณ์ไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๒๑ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๒๑ วาระ ฯลฯ อัญญมัญญปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๒๑ วาระ
สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งเป็นจิตอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้ซึ่งไม่เป็นจิตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ สภาวธรรมที่เห็นได้และกระทบได้ซึ่งไม่เป็นจิตอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้ซึ่งมิใช่ไม่เป็นจิตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๒๑ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๒๑ วาระ
สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งเป็นเจตสิกอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้ซึ่งไม่เป็นเจตสิกเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ สภาวธรรมที่เห็นได้และกระทบได้ซึ่งไม่เป็นเจตสิกอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้ซึ่งมิใช่ไม่เป็นเจตสิกเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๒๑ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๒๑ วาระ
สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งสัมปยุตด้วยจิตอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้ซึ่งไม่สัมปยุตด้วยจิตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๕ หน้า : ๖๔๐}
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมปัจจนียานุโลม [ติกทุกปัฏฐาน] ๒๒. สนิทัสสนติกะ ๕๕. มหันตรทุกะ สภาวธรรมที่เห็นได้และกระทบได้ซึ่งวิปปยุตจากจิตอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้ซึ่งไม่วิปปยุตจากจิตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๒๑ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๒๑ วาระ ฯลฯ อัญญมัญญปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๒๑ วาระ สภาวธรรมที่เห็นได้และกระทบได้ซึ่งไม่เป็นเจตสิกอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้ซึ่งมิใช่ไม่เป็นเจตสิกเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๒๑ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๒๑ วาระ สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งสัมปยุตด้วยจิตอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้ซึ่งไม่สัมปยุตด้วยจิตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ สภาวธรรมที่เห็นได้และกระทบได้ซึ่งวิปปยุตจากจิตอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้ซึ่งไม่วิปปยุตจากจิตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๒๑ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๒๑ วาระ ฯลฯ อัญญมัญญปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๒๑ วาระ
สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งระคนกับจิตอาศัยสภาวธรรม ที่ไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้ซึ่งไม่ใช่ระคนกับจิตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ สภาวธรรมที่เห็นได้และกระทบได้ซึ่งไม่ระคนกับจิตอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้ซึ่งมิใช่ไม่ระคนกับจิตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ)
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๕ หน้า : ๖๔๑}
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมปัจจนียานุโลม [ติกทุกปัฏฐาน] ๒๒. สนิทัสสนติกะ ๕๕. มหันตรทุกะ เหตุปัจจัย มี ๒๑ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๒๑ วาระ ฯลฯ อัญญมัญญปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๒๑ วาระ
สภาวธรรมที่เห็นได้และกระทบได้ซึ่งมีจิตเป็นสมุฏฐานอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้ซึ่งไม่ใช่มีจิตเป็นสมุฏฐานเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๒๑ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๒๑ วาระ สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งไม่ใช่มีจิตเป็นสมุฏฐานอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้ซึ่งมิใช่ไม่มีจิตเป็นสมุฏฐานเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ
สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งเกิดพร้อมกับจิตอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้ซึ่งไม่ใช่เกิดพร้อมกับจิตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ สภาวธรรมที่เห็นได้และกระทบได้ซึ่งไม่ใช่เกิดพร้อมกับจิตอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้ซึ่งมิใช่ไม่ใช่เกิดพร้อมกับจิตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๒๑ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๒๑ วาระ
สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งเป็นไปตามจิตอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้ซึ่งไม่ใช่เป็นไปตามจิตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๕ หน้า : ๖๔๒}
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมปัจจนียานุโลม [ติกทุกปัฏฐาน] ๒๒. สนิทัสสนติกะ ๕๕. มหันตรทุกะ สภาวธรรมที่เห็นได้และกระทบได้ซึ่งไม่ใช่เป็นไปตามจิตอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้ซึ่งมิใช่ไม่ใช่เป็นไปตามจิตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๒๑ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๒๑ วาระ
สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งระคนกับจิตและมีจิตเป็นสมุฏฐานอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้ซึ่งไม่ใช่ระคนกับจิตและมีจิตเป็นสมุฏฐานเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ สภาวธรรมที่เห็นได้และกระทบได้ซึ่งไม่ใช่ระคนกับจิตและมีจิตเป็นสมุฏฐานอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้ซึ่งมิใช่ไม่ใช่ระคนกับจิตและมีจิตเป็นสมุฏฐานเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๒๑ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๒๑ วาระ
สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งระคนกับจิตมีจิตเป็นสมุฏฐาน และเกิดพร้อมกับจิตอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้ซึ่งไม่ใช่ระคนกับจิตมีจิตเป็นสมุฏฐานและเกิดพร้อมกับจิตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ สภาวธรรมที่เห็นได้และกระทบได้ซึ่งไม่ใช่ระคนกับจิตมีจิตเป็นสมุฏฐานและเกิดพร้อมกับจิตอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้ซึ่งมิใช่ไม่ใช่ระคนกับจิตมีจิตเป็นสมุฏฐานและเกิดพร้อมกับจิตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๒๑ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๒๑ วาระ
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๕ หน้า : ๖๔๓}
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมปัจจนียานุโลม [ติกทุกปัฏฐาน] ๒๒. สนิทัสสนติกะ ๕๕. มหันตรทุกะ
สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งระคนกับจิตมีจิตเป็นสมุฏฐานและเป็นไปตามจิตอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้ซึ่งไม่ใช่ระคนกับจิตมีจิตเป็นสมุฏฐานและเป็นไปตามจิตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ สภาวธรรมที่เห็นได้และกระทบได้ซึ่งไม่ใช่ระคนกับจิตมีจิตเป็นสมุฏฐานและเป็นไปตามจิตอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้ซึ่งมิใช่ไม่ใช่ระคนกับจิตมีจิตเป็นสมุฏฐานและเป็นไปตามจิตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๒๑ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๒๑ วาระ
สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้ซึ่งเป็นภายในอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้ซึ่งไม่เป็นภายในเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๒๑ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๒๑ วาระ สภาวธรรมที่เห็นได้และกระทบได้ซึ่งเป็นภายนอกอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้ซึ่งไม่เป็นภายนอกเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๒๑ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๒๑ วาระ
สภาวธรรมที่เห็นได้และกระทบได้ซึ่งเป็นอุปาทายรูปอาศัยสภาวธรรมที่ ไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้ซึ่งไม่เป็นอุปาทายรูปเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๓๕ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๓๕ วาระ ฯลฯ อัญญมัญญปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓๕ วาระ
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๕ หน้า : ๖๔๔}
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมปัจจนียานุโลม [ติกทุกปัฏฐาน] ๒๒. สนิทัสสนติกะ ๖๙. อุปาทานทุกะ สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งไม่เป็นอุปาทายรูปอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้ซึ่งมิใช่ไม่เป็นอุปาทายรูปเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ
สภาวธรรมที่ไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้ซึ่งไม่ใช่กรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิยึดถือเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้โดยอารัมมณปัจจัย (ย่อ) อารัมมณปัจจัย มี ๖ วาระ อนันตรปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อุปนิสสยปัจจัย มี ๖ วาระ ฯลฯ อาหารปัจจัย มี ๑๘ วาระ อวิคตปัจจัย มี ๑๘ วาระ สภาวธรรมที่เห็นได้และกระทบได้ซึ่งกรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดถืออาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่เห็นได้และกระทบได้ซึ่งมิใช่กรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดถือเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๒๑ วาระ สหชาตปัจจัย มี ๒๑ วาระ นิสสยปัจจัย มี ๒๑ วาระ กัมมปัจจัย มี ๒๑ วาระ ฯลฯ มัคคปัจจัย มี ๒๑ วาระ วิปปยุตตปัจจัย มี ๒๑ วาระ อัตถิปัจจัย มี ๒๑ วาระ อวิคตปัจจัย มี ๒๑ วาระ
อรรถกถา
ชั้นตัวบทอรรถกถาอธิบายพระไตรปิฎกอรรถกถายึดที่ข้อ ๕๑๓ ซึ่งครอบมาถึงข้อที่กำลังอ่าน
เปิดหน้าของฉบับนี้ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
อรรถกถาปัจจนียปัฏฐาน
บัดนี้ เพื่อจะแสดงปัจจนียปัฏฐานซึ่งมีชื่ออันได้แล้ว เพราะเป็นธรรมตรงกันข้าม ด้วยอำนาจเป็นปฏิปักษ์ต่อบททั้งหลายมีกุศลเป็นต้น พระผู้มีพระภาคจึงทรงเริ่มคำว่า นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา ดังนี้เป็นต้น.
บรรดาบทเหล่านั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงห้ามความที่กุศลเป็นปัจจัย ด้วยคำว่า นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ทรงห้ามการเกิดขึ้นแห่งกุศล ด้วยคำว่า นกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เพราะฉะนั้น ผู้ศึกษาพึงทราบปัญหาและวิสัชนาในอธิการนี้ โดยนัยมีอาทิอย่างนี้ว่าขันธ์ ๓ ที่เป็นอกุสลาพยากตะและรูปที่มีจิตเป็นสมุฏฐาน อาศัยขันธ์หนึ่งที่เป็นอกุสลาพยากตะเกิดขึ้น.
ก็วิธีนับที่ได้ในปัจจัยนั้นๆ พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้แล้วในบาลี แม้วาระทั้งหลายที่มีวิสัชนาเหมือนกัน ก็ทรงแสดงไว้ในบาลีนั้นเองเพราะฉะนั้น ในอธิการนี้ ผู้ศึกษาพึงกำหนดบาลีแล้วทราบปัฏฐานนัยทั้งหมด ตามแนวแห่งนัยที่ข้าพเจ้ากล่าวแล้วในหนหลังก็ในอธิการนี้ฉันใด ในทุกปัฏฐาน ทุกติกปัฏฐาน ติกทุกปัฏฐาน ติกติกปัฏฐานและทุกทุกปัฏฐาน ก็ฉันนั้น.
นัย ๖ ในธัมมปัจจนียปัฏฐาน อันท่านแสดงไว้ด้วยคาถาที่ท่านกล่าวไว้ในอรรถกถาว่า
นัย ๖ ในปัจจนียปัฏฐาน คือติกปัฏฐาน อันประเสริฐ ทุกปัฏฐานอันสูงสุด ทุกติกปัฏฐาน ติกทุกปัฏฐาน ติกติกปัฏฐานและทุกทุกปัฏฐาน ลึกซึ้งนัก ดังนี้.
เป็นอันข้าพเจ้าแสดงแล้วด้วยคำมีประมาณเท่านี้ ฯ
ก็ในอธิการนี้ ผู้ศึกษาพึงทราบเฉพาะ ปัจจนียปัฏฐาน เท่านั้น ประดับด้วยนัย ๒๕ โดยปริยายหนึ่งคือ ในปัฏฐานหนึ่งๆ ว่าด้วยอำนาจแห่งปัจจัยมีอย่างละ ๔ นัย มีอนุโลมนัยเป็นต้น.
อรรถกถาปัจจนียปัฏฐาน จบ. -----------------------------------------------------