๙. ทัสสนเหตุติกะ ๑. กุสลติกะ

สภาวธรรมที่มีเหตุอันไม่ต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคและมรรคเบื้องบน ๓ ซึ่งเป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่มีเหตุอันไม่ต้องประหาณด้วยโสดาปัตติ-มรรคและมรรคเบื้องบน ๓ ซึ่งเป็นกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๑ วาระ ทุกปัจจัยพึงขยายให้พิสดาร)

สภาวธรรมที่มีเหตุอันไม่ต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคและมรรคเบื้องบน ๓ ซึ่งเป็นอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่มีเหตุอันไม่ต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคและมรรคเบื้องบน ๓ ซึ่งเป็นอัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๑ วาระ)

เหตุยา ตีณิ อารมฺมเณ นว อธิปติยา ฉ อนนฺตเร นว สมนนฺตเร นว สหชาเต นว อญฺญมญฺเญ นว นิสฺสเย นว อุปนิสฺสเย นว ปุเรชาเต ตีณิ ปจฺฉาชาเต ตีณิ อาเสวเน นว กมฺเม ตีณิ อาหาเร ตีณิ อินฺทฺริเย นว ฌาเน ตีณิ มคฺเค นว สมฺปยุตฺเต นว วิปฺปยุตฺเต ปญฺจ อตฺถิยา นว นตฺถิยา นว วิคเต นว อวิคเต นว ฯ

กุศลธรรม ที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรมอาศัยกุศลธรรมที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๑ นัย พึงให้พิสดารทุกวาร

เหตุ เนววิปากนวิปากธมฺมธมฺโม เหตุสฺส เนววิปากนวิปาก- ธมฺมธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: สหชาตปจฺจเยน ปจฺจโย: อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

อกุศลธรรม ที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยอกุศล ธรรมที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย อกุศลธรรมที่เป็นภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๖ นัยพึงให้พิสดารทุกวาร

นเหตุยา นว นอารมฺมเณ นว นอธิปติยา นว ฯ

อัพยากตธรรม ที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรมอาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๑ นัย มีหัวข้อปัจจัย ๑ ทุกปัจจัย ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกัตติกกุสลัตติกะ จบ