มิจฉัตตัตติกเหตุทุกะ เล่ม ๔๔

เหตุ ปีติสหคโต ธมฺโม เหตุสฺส ปีติสหคตสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ

เหตุธรรมที่เป็นมิจฉัตตนิยตธรรม อาศัยเหตุธรรมที่เป็น มิจฉัตตนิยตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย เหตุธรรมที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรม อาศัยเหตุธรรมที่เป็นสัมมัตตนิยต-*ธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย เหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม อาศัยเหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

เหตุ ปีติสหคโต ธมฺโม เหตุสฺส ปีติสหคตสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ นเหตุ ปีติสหคโต ธมฺโม นเหตุสฺส ปีติสหคตสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: นว ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๓ ในอารัมมณปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๓ ในอธิปติปัจจัย มี " ๓ ในอวิคตปัจจัย มี " ๓

เหตุ ปีติสหคโต ธมฺโม เหตุสฺส ปีติสหคตสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย: อารมฺมณาธิปติ สหชาตาธิปติ ตีณิ ฯ นเหตุ ปีติสหคโต ธมฺโม นเหตุสฺส ปีติสหคตสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย: อารมฺมณาธิปติ สหชาตาธิปติ ตีณิ ฯ เหตุ ปีติสหคโต จ นเหตุ ปีติสหคโต จ ธมฺมา เหตุสฺส ปีติสหคตสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย: อารมฺมณาธิปติ ตีณิ ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๒ ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย มี " ๓ ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปัจฉาชาตปัจจัย มี " ๓ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาเสวนปัจจัย มี " ๑ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย มี " ๓ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี " ๒สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร

เหตุยา ตีณิ อารมฺมเณ นว อธิปติยา นว อนนฺตเร นว สมนนฺตเร นว สหชาเต นว อญฺญมญฺเญ นว นิสฺสเย นว อุปนิสฺสเย นว อาเสวเน นว กมฺเม ตีณิ วิปาเก นว อาหาเร ตีณิ อินฺทฺริเย นว ฌาเน ตีณิ มคฺเค นว สมฺปยุตฺเต นว อตฺถิยา นว นตฺถิยา นว วิคเต นว อวิคเต นว ฯ

เหตุธรรมที่เป็นมิจฉัตตนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่ เป็นมิจฉัตตนิยตธรรม โดยเหตุปัจจัย เหตุธรรมที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นสัมมัตต-*นิยตธรรม โดยเหตุปัจจัย เหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรมโดยเหตุปัจจัย

เหตุ ปีติสหคโต ธมฺโม เหตุสฺส ปีติสหคตสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: สหชาตปจฺจเยน ปจฺจโย: อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

เหตุธรรมที่เป็นมิจฉัตตนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม โดยอารัมมณปัจจัย เหตุธรรมที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นอนิยต-*ธรรม โดยอารัมมณปัจจัย เหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรมโดยอารัมมณปัจจัย เหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นมิจฉัตตนิยต-*ธรรม โดยอารัมมณปัจจัย

นเหตุยา นว นอารมฺมเณ นว ฯ

เหตุธรรมที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่ เป็นสัมมัตตนิยตธรรม โดยอธิปติปัจจัย มี ๒ นัย เหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรมโดยอธิปติปัจจัย

เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ ตีณิ ฯ

เหตุธรรมที่เป็นมิจฉัตตนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม โดยอนันตรปัจจัย เหตุธรรมที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นอนิยต-*ธรรม โดยอนันตรปัจจัย เหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรมโดยอนันตรปัจจัย เหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นมิจฉัตตนิยต-*ธรรม โดยอนันตรปัจจัย มี ๓ นัย

นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ นว ฯ ยถา กุสลตฺติเก ปญฺหาวารสฺส อนุโลมมฺปิ ปจฺจนียมฺปิ อนุโลมปจฺจนียมฺปิ ปจฺจนียานุโลมมฺปิ คณิตํ เอวํ คเณตพฺพํ ฯ --------- ปฏิจฺจวาโร

เหตุธรรมที่เป็นมิจฉัตตนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็น มิจฉัตนิยตธรรม โดยอุปนิสสยปัจจัย เหตุธรรมที่เป็นมิจฉัตตนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นอนิยต-*ธรรม โดยอุปนิสสยปัจจัย เหตุธรรมที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นสัมมัตต-*นิยตธรรม โดยอุปนิสสยปัจจัย เหตุธรรมที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นอนิยต-*ธรรม โดยอุปนิสสยปัจจัย เหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรมโดยอุปนิสสยปัจจัย เหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นมิจฉัตตนิยต-*ธรรม โดยอุปนิสสยปัจจัย เหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรมโดยอุปนิสสยปัจจัย

เหตุํ สุขสหคตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ สุขสหคโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ นเหตุํ สุขสหคตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ สุขสหคโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ เหตุํ สุขสหคตญฺจ นเหตุํ สุขสหคตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ สุขสหคโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๓ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๔ ในอธิปติปัจจัย มี " ๓ ในอนันตรปัจจัย มี " ๕ ในสมนันตรปัจจัย มี " ๕ ในสหชาตปัจจัย มี " ๓ ในอุปนิสสยปัจจัย มี " ๗ ในอวิคตปัจจัย มี " ๓

เหตุยา นว อารมฺมเณ นว อธิปติยา นว อวิคเต นว ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๗ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๗

นเหตุํ สุขสหคตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ สุขสหคโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา: ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๓

เหตุํ สุขสหคตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ สุขสหคโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา: นว ฯ

ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๔ แม้ปัญหาวารในกุสลัตติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น

นเหตุยา เอกํ นอธิปติยา นว นปุเรชาเต นว นปจฺฉาชาเต นว นอาเสวเน นว นกมฺเม ตีณิ นวิปาเก นว นฌาเน เอกํ นมคฺเค เอกํ นวิปฺปยุตฺเต นว ฯ

นเหตุธรรมที่เป็นมิจฉัตตนิยตธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็น มิจฉัตตนิยตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย นเหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นมิจฉัตตนิยตธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย นเหตุธรรมที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นสัมมัตตนิยต-*ธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย นเหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย นเหตุธรรมที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรม และนเหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรมอาศัยนเหตุธรรมที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย นเหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย นเหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นมิจฉัตตนิยตธรรมและนเหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย นเหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรมและนเหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุปจฺจยา นอธิปติยา นว ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๓ ในอธิปติปัจจัย มี " ๙ ในวิปากปัจจัย มี " ๑ ในอวิคตปัจจัย มี " ๙

นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ เอกํ ฯ สหชาตวาโรปิ ปจฺจยวาโรปิ นิสฺสยวาโรปิ สํสฏฺฐวาโรปิ สมฺปยุตฺตวาโรปิ ปฏิจฺจวารสทิสา วิตฺถาเรตพฺพา ฯ ปญฺหาวาโร

นเหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย

เหตุ สุขสหคโต ธมฺโม เหตุสฺส สุขสหคตสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๑ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๕ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มี " ๓ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย มี " ๕

เหตุ สุขสหคโต ธมฺโม เหตุสฺส สุขสหคตสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: นว ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๕

เหตุ สุขสหคโต ธมฺโม เหตุสฺส สุขสหคตสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย: นว ฯ

ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๑ สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร

เหตุยา ตีณิ อารมฺมเณ นว อธิปติยา นว อนนฺตเร นว สมนนฺตเร นว สหชาเต นว อญฺญมญฺเญ นว นิสฺสเย นว อุปนิสฺสเย นว อาเสวเน นว กมฺเม ตีณิ วิปาเก นว อาหาเร ตีณิ อินฺทฺริเย นว ฌาเน ตีณิ มคฺเค นว สมฺปยุตฺเต นว อตฺถิยา นว นตฺถิยา นว วิคเต นว อวิคเต นว ฯ

นเหตุธรรมที่เป็นมิจฉัตตนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุธรรม ที่เป็นอนิยตธรรม โดยอารัมมณปัจจัย นเหตุธรรมที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม โดยอารัมมณปัจจัย นเหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรมโดยอารัมมณปัจจัย นเหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุธรรมที่เป็นมิจฉัตตนิยต-*ธรรม โดยอารัมมณปัจจัย นเหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุธรรมที่เป็นสัมมัตต-*นิยตธรรม โดยอารัมมณปัจจัย

เหตุ สุขสหคโต ธมฺโม เหตุสฺส สุขสหคตสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: สหชาตปจฺจเยน ปจฺจโย: อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

นเหตุธรรมที่เป็นมิจฉัตตนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุธรรม ที่เป็นมิจฉัตตนิยตธรรม โดยอธิปติปัจจัย มี ๓ นัย นเหตุธรรมที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุธรรมที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรม โดยอธิปติปัจจัย นเหตุธรรมที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม โดยอธิปติปัจจัย มี ๓ นัย นเหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรมโดยอธิปติปัจจัย นเหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุธรรมที่เป็นสัมมัตต-*นิยตธรรม โดยอธิปติปัจจัย

นเหตุยา นว นอารมฺมเณ นว ฯ

นเหตุธรรมที่เป็นมิจฉัตตนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุธรรม ที่เป็นมิจฉัตตนิยตธรรม โดยอนันตรปัจจัย นเหตุธรรมที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม โดยอนันตรปัจจัย นเหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรมโดยอนันตรปัจจัย นเหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุธรรมที่เป็นมิจฉัตตนิยต-*ธรรม โดยอนันตรปัจจัย นเหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุธรรมที่เป็นสัมมัตต-*นิยตธรรม โดยอนันตรปัจจัย

เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ ตีณิ ฯ

ในอารัมมณปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๕ ในอธิปติปัจจัย มี " ๘ ในอนันตรปัจจัย มี " ๕ ในสมนันตรปัจจัย มี " ๕ ในสหชาตปัจจัย มี " ๙ ในอัญญมัญญปัจจัย มี " ๓ ในนิสสยปัจจัย มี " ๑๓ ในอุปนิสสยปัจจัย มี " ๗ ในอวิคตปัจจัย มี " ๑๓

นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ นว ฯ ยถา กุสลตฺติเก ปญฺหาวารสฺส อนุโลมมฺปิ ปจฺจนียมฺปิ อนุโลมปจฺจนียมฺปิ ปจฺจนียานุโลมมฺปิ คณิตํ เอวํ คเณตพฺพํ ฯ -------- ปฏิจฺจวาโร

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๑๓ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๑๓ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มี " ๑๓

เหตุํ อุเปกฺขาสหคตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ อุเปกฺขาสหคโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ นเหตุํ อุเปกฺขาสหคตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ อุเปกฺขาสหคโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ เหตุํ อุเปกฺขาสหคตญฺจ นเหตุํ อุเปกฺขาสหคตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ อุเปกฺขาสหคโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย กับอารัมมณปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๕

เหตุยา นว อารมฺมเณ นว อธิปติยา นว กมฺเม นว วิปาเก นว อวิคเต นว ฯ

ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๕แม้ปัญหาวารในกุสลัตติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้นมิจฉัตตัตติกเหตุทุกะ จบ

สภาวธรรมที่มีสภาวะผิดและให้ผลแน่นอนซึ่งเป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่มีสภาวะผิดและให้ผลแน่นอนซึ่งเป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑) สภาวธรรมที่มีสภาวะชอบและให้ผลแน่นอนซึ่งเป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่มีสภาวะชอบและให้ผลแน่นอนซึ่งเป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑) สภาวธรรมที่ไม่แน่นอนโดยอาการทั้งสองนั้นซึ่งเป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่ไม่แน่นอนโดยอาการทั้งสองนั้นซึ่งเป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑) (ย่อ)

สภาวธรรมที่มีสภาวะผิดและให้ผลแน่นอนซึ่งเป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่แน่นอนโดยอาการทั้งสองนั้นซึ่งเป็นเหตุโดยอนันตรปัจจัย (๑) สภาวธรรมที่มีสภาวะชอบและให้ผลแน่นอนซึ่งเป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่แน่นอนโดยอาการทั้งสองนั้นซึ่งเป็นเหตุโดยอนันตรปัจจัย (๑) สภาวธรรมที่ไม่แน่นอนโดยอาการทั้งสองนั้นซึ่งเป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่แน่นอนโดยอาการทั้งสองนั้นซึ่งเป็นเหตุโดยอนันตรปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่แน่นอนโดยอาการทั้งสองนั้นซึ่งเป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่มีสภาวะผิดและให้ผลแน่นอนซึ่งเป็นเหตุโดยอนันตรปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่แน่นอนโดยอาการทั้งสองนั้นซึ่งเป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่มีสภาวะชอบและให้ผลแน่นอนซึ่งเป็นเหตุโดยอนันตรปัจจัย (๓) (ย่อ)

สภาวธรรมที่มีสภาวะผิดและให้ผลแน่นอนซึ่งไม่เป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่มีสภาวะผิดและให้ผลแน่นอนซึ่งไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยมี ๓ วาระ สภาวธรรมที่มีสภาวะชอบและให้ผลแน่นอนซึ่งไม่เป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่มีสภาวะชอบและให้ผลแน่นอนซึ่งไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่ไม่แน่นอนโดยอาการทั้งสองนั้นซึ่งไม่เป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่มีสภาวะชอบและให้ผลแน่นอนซึ่งไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่มีสภาวะชอบและให้ผลแน่นอนและที่ไม่แน่นอนโดยอาการทั้งสองนั้นซึ่งไม่เป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่มีสภาวะชอบและให้ผลแน่นอนซึ่งไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓) สภาวธรรมที่ไม่แน่นอนโดยอาการทั้งสองนั้นซึ่งไม่เป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่ไม่แน่นอนโดยอาการทั้งสองนั้นซึ่งไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑) สภาวธรรมที่ไม่แน่นอนโดยอาการทั้งสองนั้นซึ่งไม่เป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่มีสภาวะผิดให้ผลและแน่นอนและที่ไม่แน่นอนโดยอาการทั้งสองนั้นซึ่งไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑) สภาวธรรมที่ไม่แน่นอนโดยอาการทั้งสองนั้นซึ่งไม่เป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่มีสภาวะชอบและให้ผลแน่นอนและที่ไม่แน่นอนโดยอาการทั้งสองนั้นซึ่งไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑) (ย่อ)

สภาวธรรมที่ไม่แน่นอนโดยอาการทั้งสองนั้นซึ่งไม่เป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่ไม่แน่นอนโดยอาการทั้งสองนั้นซึ่งไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย (ย่อ) นเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ นอารัมมณปัจจัย มี ๕ วาระ นอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ นปุเรชาตปัจจัย มี ๖ วาระ นปัจฉาชาตปัจจัย มี ๙ วาระ นอาเสวนปัจจัย มี ๕ วาระ นกัมมปัจจัย มี ๓ วาระ นวิปากปัจจัย มี ๙ วาระ นอาหารปัจจัย มี ๑ วาระ นอินทรียปัจจัย มี ๑ วาระ นฌานปัจจัย มี ๑ วาระ นมัคคปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ นวิปปยุตตปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ โนวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ (ย่อ) นอารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๕ วาระ (ย่อ) อารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ (ย่อ) (พึงขยายสหชาตวาร ฯลฯ สัมปยุตตวารให้พิสดารเหมือนกับปฏิจจวาร)อารัมมณปัจจัย อธิปติปัจจัย และอนันตรปัจจัย

อรรถกถาที่มีถัดจากนี้ :- อรรถกถา ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ อนุโลมทุกัตติกปัฏฐาน เหตุทุกสนิทัสสนสัปปฏิฆัตติกะ