กุสลัตติกกิเลสวิปปยุตตสังกิเลสิกทุกะ เล่ม ๔๔

เหตุํ อตีตารมฺมณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ อตีตารมฺมโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ นเหตุํ อตีตารมฺมณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ อตีตารมฺมโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ เหตุํ อตีตารมฺมณญฺจ นเหตุํ อตีตารมฺมณญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ อตีตารมฺมโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ

ธรรมที่เป็นกิเลสวิปปยุตตสังกิเลสิกธรรมที่เป็นกุศล อาศัยธรรมที่เป็นกิเลสวิปปยุตตสังกิเลสิกธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่เป็นกิเลสวิปปยุตตสังกิเลสิกธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยธรรมที่เป็นกิเลสวิปปยุตตสังกิเลสิกธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่เป็นกิเลสวิปปยุตตสังกิเลสิกธรรมที่เป็นกุศล และธรรมที่เป็นกิเลสวิปปยุตตสังกิเลสิกธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยธรรมที่เป็นกิเลสวิปปยุตต-*สังกิเลสิกธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่เป็นกิเลสวิปปยุตตสังกิเลสิกธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยธรรมที่เป็นกิเลสวิปปยุตตสังกิเลสิกธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่เป็นกิเลสวิปปยุตตสังกิเลสิกธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยธรรมที่เป็นกิเลสวิปปยุตตสังกิเลสิกธรรมที่เป็นกุศล และธรรมที่เป็นกิเลสวิปปยุตต-*สังกิเลสิกธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา นว อารมฺมเณ นว อธิปติยา นว อนนฺตเร นว สมนนฺตเร นว กมฺเม นว อวิคเต นว ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๕ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๒ ในอวิคตปัจจัย มี " ๕สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร

นเหตุํ อตีตารมฺมณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ อตีตารมฺมโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา: นเหตุํ อตีตารมฺมณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ อตีตารมฺมโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา: ฯ

ธรรมที่เป็นกิเลสวิปปยุตตสังกิเลสิกธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัย แก่ธรรมที่เป็นกิเลสวิปปยุตตสังกิเลสิกธรรมที่เป็นกุศล โดยเหตุปัจจัย มี ๓ นัย ธรรมที่เป็นกิเลสวิปปยุตตสังกิเลสิกธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นกิเลสวิปปยุตตสังกิเลสิกธรรมที่เป็นอัพยากฤต โดยเหตุปัจจัย

เหตุํ อตีตารมฺมณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ อตีตารมฺมโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา: ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๔ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๔ ในอธิปติปัจจัย มี " ๔ ในอวิคตปัจจัย มี " ๗แม้ปัญหาวารในกุสลัตติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น

นเหตุยา เทฺว นอธิปติยา นว นปุเรชาเต นว นปจฺฉาชาเต นว นอาเสวเน นว นกมฺเม ตีณิ นวิปาเก นว นมคฺเค เอกํ นวิปฺปยุตฺเต นว ฯ

ธรรมที่เป็นกิเลสวิปปยุตตอสังกิเลสิกธรรมที่เป็นกุศล อาศัย ธรรมที่เป็นกิเลสวิปปยุตตอสังกิเลสิกธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่เป็นกิเลสวิปปยุตตอสังกิเลสิกธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยธรรมที่เป็นกิเลสวิปปยุตตอสังกิเลสสิกธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุปจฺจยา นอธิปติยา นว ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๒ ในอวิคตปัจจัย มี " ๒สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร

นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ เทฺว ฯ สหชาตวาโรปิ ปจฺจยวาโรปิ นิสฺสยวาโรปิ สํสฏฺฐวาโรปิ สมฺปยุตฺตวาโรปิ ปฏิจฺจวารสทิสา วิตฺถาเรตพฺพา ฯ ปญฺหาวาโร

ธรรมที่เป็นกิเลสวิปปยุตตอสังกิเลสิกธรรมที่เป็นกุศล เป็น ปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นกิเลสวิปปยุตตอสังกิเลสิกธรรมที่เป็นกุศล โดยเหตุปัจจัย ธรรมที่เป็นกิเลสวิปปยุตตอสังกิเลสิกธรรม ที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นกิเลสวิปปยุตตอสังกิเลสิกธรรมที่เป็นอัพยากฤต โดยเหตุปัจจัย

เหตุ อตีตารมฺมโณ ธมฺโม เหตุสฺส อตีตารมฺมณสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๒ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๒ ในอธิปติปัจจัย มี " ๓ ในอนันตรปัจจัย มี " ๒ ในอุปนิสสยปัจจัย มี " ๔ ในอวิคตปัจจัย มี " ๒แม้ปัญหาวารในกุสลัตติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้นกุสลัตติกกิเลสวิปปยุตตสังกิเลสิกทุกะ จบ

เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ (ย่อ สหชาตวาร ฯลฯ สัมปยุตตวารเหมือนกับปฏิจจวาร)

สภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งวิปปยุตจากกิเลสแต่เป็นอารมณ์ของกิเลสเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งวิปปยุตจากกิเลสแต่เป็นอารมณ์ของกิเลสโดยเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งวิปปยุตจากกิเลสแต่เป็นอารมณ์ของกิเลสเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งวิปปยุตจากกิเลสแต่เป็นอารมณ์ของกิเลสโดยเหตุปัจจัย (๑) (ย่อ)

เหตุปัจจัย มี ๔ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๔ วาระ ฯลฯ อธิปติปัจจัย มี ๔ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๗ วาระ (ย่อ พึงขยายให้พิสดารเหมือนปัญหาวารในกุสลติกะ)

สภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งวิปปยุตจากกิเลสและไม่เป็นอารมณ์ของกิเลสเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งวิปปยุตจากกิเลสและไม่เป็นอารมณ์ของกิเลสโดยเหตุปัจจัย (๑) สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งวิปปยุตจากกิเลสและไม่เป็นอารมณ์ของกิเลสเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งวิปปยุตจากกิเลสและไม่เป็นอารมณ์ของกิเลสโดยเหตุปัจจัย (๑) (ย่อ)

เหตุปัจจัย มี ๒ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ อนันตรปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ อุปนิสสยปัจจัย มี ๔ วาระ ฯลฯ กัมมปัจจัย มี ๓ วาระ วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๒ วาระ (ย่อ พึงขยายให้พิสดารเหมือนปัญหาวารในกุสลติกะ)กุสลติกะและกิเลสโคจฉกะ จบ

อรรถกถาที่มีถัดจากนี้ :- อรรถกถา ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ อนุโลมทุกัตติกปัฏฐาน เหตุทุกสนิทัสสนสัปปฏิฆัตติกะ