๒๐. อัชฌัตตติกะ ๑. เหตุทุกะ

เหตุปัจจัย มี ๒ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๒ วาระ (ย่อ) นอธิปติปัจจัย มี ๒ วาระ นปุเรชาตปัจจัย มี ๒ วาระ นปัจฉาชาตปัจจัย มี ๒ วาระ นอาเสวนปัจจัย มี ๒ วาระ นวิปากปัจจัย มี ๒ วาระ นวิปปยุตตปัจจัย มี ๒ วาระ (ย่อ) (พึงขยายสหชาตวาร ฯลฯ สัมปยุตตวารให้พิสดารเหมือนกับปฏิจจวาร)เหตุปัจจัยและอารัมมณปัจจัยเป็นต้น

สภาวธรรมที่เป็นภายในตนซึ่งเป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นภายในตนซึ่งเป็นเหตุโดยอธิปติปัจจัย (๑) สภาวธรรมที่เป็นภายนอกตนซึ่งเป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นภายนอกตนซึ่งเป็นเหตุโดยอธิปติปัจจัย (๑) สภาวธรรมที่เป็นภายในตนซึ่งเป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นภายในตนซึ่งเป็นเหตุโดยอนันตรปัจจัย (๑) สภาวธรรมที่เป็นภายนอกตนซึ่งเป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นภายนอกตนซึ่งเป็นเหตุโดยอนันตรปัจจัย (๑) (ย่อ)

สภาวธรรมที่เป็นภายในตนซึ่งไม่เป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่เป็นภายในตนซึ่งไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑) สภาวธรรมที่เป็นภายนอกตนซึ่งไม่เป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่เป็นภายนอกตนซึ่งไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑) (ย่อ)

เหตุปัจจัย มี ๒ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๒ วาระ (ย่อ) นเหตุปัจจัย มี ๒ วาระ นอธิปติปัจจัย มี ๒ วาระ นวิปปยุตตปัจจัย มี ๒ วาระ (ย่อ) (พึงขยายสหชาตวาร ฯลฯ สัมปยุตตวารให้พิสดาร เหมือนกับปฏิจจวาร)อารัมมณปัจจัย

สภาวธรรมที่เป็นภายในตนซึ่งไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นภายในตนซึ่งไม่เป็นเหตุโดยอารัมมณปัจจัย สภาวธรรมที่เป็นภายในตนซึ่งไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นภายนอกตนซึ่งไม่เป็นเหตุโดยอารัมมณปัจจัย (๒) สภาวธรรมที่เป็นภายนอกตนซึ่งไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นภายนอกตนซึ่งไม่เป็นเหตุโดยอารัมมณปัจจัย สภาวธรรมที่เป็นภายนอกตนซึ่งไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นภายในตนซึ่งไม่เป็นเหตุโดยอารัมมณปัจจัย (๒) (ย่อ)

เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ ตีณิ ฯ

เหตุธรรมที่เป็นอัชฌัตตธรรม อาศัยเหตุธรรมที่เป็นอัชฌัตต- *ธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย เหตุธรรมที่เป็นพหิทธาธรรม อาศัยเหตุธรรมที่เป็นพหิทธาธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ นว ฯ ยถา กุสลตฺติเก ปญฺหาวารสฺส อนุโลมมฺปิ ปจฺจนียมฺปิ อนุโลมปจฺจนียมฺปิ ปจฺจนียานุโลมมฺปิ คณิตํ เอวํ คเณตพฺพํ ฯ --------- ปฏิจฺจวาโร

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๒ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๒ ในอวิคตปัจจัย มี " ๒

เหตุํ ภาวนายปหาตพฺพเหตุกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ ภาวนายปหาตพฺพเหตุโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ นเหตุํ ภาวนายปหาตพฺพเหตุกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ ภาวนายปหาตพฺพเหตุโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๒ ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย มี " ๒ ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปัจฉาชาตปัจจัย มี " ๒ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาเสวนปัจจัย มี " ๒ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย มี " ๒ ในปัจจัยที่ไม่ใช่สัมปยุตตปัจจัย มี " ๒สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนปฏิจจวาร

เหตุยา นว อารมฺมเณ นว อธิปติยา นว อวิคเต นว ฯ

เหตุธรรมที่เป็นอัชฌัตตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็น อัชฌัตตธรรม โดยเหตุปัจจัย เหตุธรรมที่เป็นพหิทธาธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นพหิทธาธรรมโดยเหตุปัจจัย

เหตุํ ภาวนายปหาตพฺพเหตุกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ ภาวนายปหาตพฺพเหตุโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา: นว ฯ

เหตุธรรมที่เป็นอัชฌัตตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็น อัชฌัตตธรรม โดยอารัมมณปัจจัย เหตุธรรมที่เป็นอัชฌัตตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นพหิทธาธรรมโดยอารัมมณปัจจัย เหตุธรรมที่เป็นพหิทธาธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นพหิทธาธรรมโดยอารัมมณปัจจัย เหตุธรรมที่เป็นพหิทธาธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นอัชฌัตตธรรมโดยอารัมมณปัจจัย

นอธิปติยา นว นปุเรชาเต นว นปจฺฉาชาเต นว นอาเสวเน นว นกมฺเม ตีณิ นวิปาเก นว นวิปฺปยุตฺเต นว ฯ

เหตุธรรมที่เป็นอัชฌัตตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็น อัชฌัตตธรรม โดยอธิปติปัจจัย เหตุธรรมที่เป็นพหิทธาธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุธรรมที่เป็นพหิทธาธรรมโดยอธิปติปัจจัย

เหตุปจฺจยา นอธิปติยา นว ฯ

เหตุธรรมที่เป็นอัชฌัตตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็น- *อัชฌัตตธรรม โดยอนันตรปัจจัย เหตุธรรมที่เป็นพหิทธาธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นพหิทธาธรรมโดยอนันตรปัจจัย

นอธิปติปจฺจยา เหตุยา นว ฯ สหชาตวาโรปิ ปจฺจยวาโรปิ นิสฺสยวาโรปิ สํสฏฺฐวาโรปิ สมฺปยุตฺตวาโรปิ ปฏิจฺจวารสทิสา วิตฺถาเรตพฺพา ฯ ปญฺหาวาโร

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๒ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๔ ในอธิปติปัจจัย มี " ๒ ในอนันตรปัจจัย มี " ๓ ในสมนันตรปัจจัย มี " ๒ ในสหชาตปัจจัย มี " ๒ ในอัญญมัญญปัจจัย มี " ๒ ในนิสสยปัจจัย มี " ๒ ในอุปนิสสยปัจจัย มี " ๔ ในอวิคตปัจจัย มี " ๒

เหตุ ภาวนายปหาตพฺพเหตุโก ธมฺโม เหตุสฺส ภาวนายปหาตพฺพเหตุกสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๔ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๔

เหตุ ภาวนายปหาตพฺพเหตุโก ธมฺโม เหตุสฺส ภาวนายปหาตพฺพเหตุกสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: นว ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๒

เหตุยา ตีณิ อารมฺมเณ นว อธิปติยา นว อนนฺตเร นว สมนนฺตเร นว สหชาเต นว อญฺญมญฺเญ นว นิสฺสเย นว อุปนิสฺสเย นว อาเสวเน นว กมฺเม ตีณิ วิปาเก นว อาหาเร ตีณิ อวิคเต นว ฯ

ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๔ แม้ปัญหาวารในกุสลัตติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น

เหตุ ภาวนายปหาตพฺพเหตุโก ธมฺโม เหตุสฺส ภาวนายปหาตพฺพเหตุกสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: สหชาตปจฺจเยน ปจฺจโย: อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

นเหตุธรรมที่เป็นอัชฌัตตธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นอัชฌัตต-*ธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย นเหตุธรรมที่เป็นพหิทธาธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นพหิทธาธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

นเหตุยา นว นอารมฺมเณ นว ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๒ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๒ ในอวิคตปัจจัย มี " ๒

เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ ตีณิ ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๒ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มี " ๒ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี " ๒สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร

นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ นว ฯ ยถา กุสลตฺติเก ปญฺหาวารสฺส อนุโลมมฺปิ ปจฺจนียมฺปิ อนุโลมปจฺจนียมฺปิ ปจฺจนียานุโลมมฺปิ คณิตํ เอวํ คเณตพฺพํ ฯ --------- ปฏิจฺจวาโร

นเหตุธรรมที่เป็นอัชฌัตตธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุธรรมที่เป็น อัชฌัตตธรรม โดยอารัมมณปัจจัย นเหตุธรรมที่เป็นอัชฌัตตธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุธรรมที่เป็นพหิทธา-*ธรรม โดยอารัมมณปัจจัย นเหตุธรรมที่เป็นพหิทธาธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุธรรมที่เป็นพหิทธา-*ธรรม โดยอารัมมณปัจจัย นเหตุธรรมที่เป็นพหิทธาธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุธรรมที่เป็นอัชฌัตต-*ธรรม โดยอารัมมณปัจจัย

เหตุํ เนวทสฺสเนนนภาวนายปหาตพฺพเหตุกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ เนวทสฺสเนนนภาวนายปหาตพฺพเหตุโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

ในอารัมมณปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๔ ในอธิปติปัจจัย มี " ๔ ในอนันตรปัจจัย มี " ๒ ในอุปนิสสยปัจจัย มี " ๔ ในอวิคตปัจจัย มี " ๒

เหตุยา นว อารมฺมเณ นว อวิคเต นว ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๔ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๔

นเหตุํ เนวทสฺสเนนนภาวนายปหาตพฺพเหตุกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ เนวทสฺสเนนนภาวนายปหาตพฺพเหตุโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา: ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย กับอารัมมณปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๔

นเหตุยา เอกํ นอารมฺมเณ ตีณิ นอธิปติยา นว นอนนฺตเร ตีณิ นสมนนฺตเร ตีณิ นอญฺญมญฺเญ ตีณิ นอุปนิสฺสเย ตีณิ นปุเรชาเต นว นปจฺฉาชาเต นว นอาเสวเน นว นกมฺเม ตีณิ นวิปาเก นว นอาหาเร เอกํ นอินฺทฺริเย เอกํ นฌาเน เอกํ นมคฺเค เอกํ นสมฺปยุตฺเต ตีณิ นวิปฺปยุตฺเต นว โนนตฺถิยา ตีณิ โนวิคเต ตีณิ ฯ

ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๔แม้ปัญหาวารในกุสลัตติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้นอัชฌัตตัตติกเหตุทุกะ จบ