๒๑. อัชฌัตตารัมมณติกะ ๑. เหตุทุกะ
พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาฯ
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๒๓๑–๒๓๖ลำดับ 150 จาก 313 ในปัฏฐาน ภาค ๕พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาฯ 6 ข้อ3 ฉบับเทียบฉบับได้ข้อต่อข้อพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาฯ · อ้างว่าได้รับอนุญาต แต่ยังไม่มีเอกสาร
ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
๒๑. อัชฌัตตารัมมณติกะ ๑. เหตุทุกะ ๑ - ๗. ปฏิจจวารเป็นต้น ปัจจยจตุกกนัย - เหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่มีธรรมภายในตนเป็นอารมณ์ซึ่งเป็นเหตุอาศัยสภาวธรรม ที่มีธรรมภายในตนเป็นอารมณ์ซึ่งเป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑)
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๔ หน้า : ๕๙๘}
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมานุโลม [ติกทุกปัฏฐาน] ๒๑. อัชฌัตตารัมมณติกะ ๑. เหตุทุกะ สภาวธรรมที่มีธรรมภายนอกตนเป็นอารมณ์ซึ่งเป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่มีธรรมภายนอกตนเป็นอารมณ์ซึ่งเป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑) (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๒ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๒ วาระ (ย่อ) นอธิปติปัจจัย มี ๒ วาระ นปุเรชาตปัจจัย มี ๒ วาระ นปัจฉาชาตปัจจัย มี ๒ วาระ นอาเสวนปัจจัย มี ๒ วาระ นวิปากปัจจัย มี ๒ วาระ นวิปปยุตตปัจจัย มี ๒ วาระ (ย่อ) (พึงขยายสหชาตวาร ฯลฯ สัมปยุตตวารให้พิสดารเหมือนกับปฏิจจวาร)เหตุปัจจัยและอารัมมณปัจจัย
สภาวธรรมที่มีธรรมภายในตนเป็นอารมณ์ซึ่งเป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่ สภาวธรรมที่มีธรรมภายในตนเป็นอารมณ์ซึ่งเป็นเหตุโดยเหตุปัจจัย (๑) สภาวธรรมที่มีธรรมภายนอกตนเป็นอารมณ์ซึ่งเป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่มีธรรมภายนอกตนเป็นอารมณ์ซึ่งเป็นเหตุโดยเหตุปัจจัย (๑) สภาวธรรมที่มีธรรมภายในตนเป็นอารมณ์ซึ่งเป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่มีธรรมภายในตนเป็นอารมณ์ซึ่งเป็นเหตุโดยอารัมมณปัจจัย สภาวธรรมที่มีธรรมภายในตนเป็นอารมณ์ซึ่งเป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่มีธรรมภายนอกตนเป็นอารมณ์ซึ่งเป็นเหตุโดยอารัมมณปัจจัย (๒) สภาวธรรมที่มีธรรมภายนอกตนเป็นอารมณ์ซึ่งเป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่มีธรรมภายนอกตนเป็นอารมณ์ซึ่งเป็นเหตุโดยอารัมมณปัจจัย สภาวธรรมที่มีธรรมภายนอกตนเป็นอารมณ์ซึ่งเป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่มีธรรมภายในตนเป็นอารมณ์ซึ่งเป็นเหตุโดยอารัมมณปัจจัย (๒) (ย่อ)
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๔ หน้า : ๕๙๙}
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมานุโลม [ติกทุกปัฏฐาน] ๒๑. อัชฌัตตารัมมณติกะ ๑. เหตุทุกะ
เหตุปัจจัย มี ๒ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๔ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ อนันตรปัจจัย มี ๔ วาระ สมนันตรปัจจัย มี ๔ วาระ สหชาตปัจจัย มี ๒ วาระ อัญญมัญญปัจจัย มี ๒ วาระ นิสสยปัจจัย มี ๒ วาระ อุปนิสสยปัจจัย มี ๔ วาระ อาเสวนปัจจัย มี ๓ วาระ วิปากปัจจัย มี ๒ วาระ อินทรียปัจจัย มี ๒ วาระ มัคคปัจจัย มี ๒ วาระ สัมปยุตตปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๒ วาระ (ย่อ) นเหตุปัจจัย มี ๔ วาระ นอารัมมณปัจจัย มี ๔ วาระ (ย่อ) นอารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๒ วาระ (ย่อ) อารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๔ วาระ (ย่อ) (พึงขยายให้พิสดารเหมือนปัญหาวารในกุสลติกะ)นเหตุบท ๑ - ๗. ปฏิจจวารเป็นต้น ปัจจยจตุกกนัย - เหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่มีธรรมภายในตนเป็นอารมณ์ซึ่งไม่เป็นเหตุอาศัย สภาวธรรมที่มีธรรมภายในตนเป็นอารมณ์ซึ่งไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑)
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๔ หน้า : ๖๐๐}
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมานุโลม [ติกทุกปัฏฐาน] ๒๑. อัชฌัตตารัมมณติกะ ๑. เหตุทุกะ สภาวธรรมที่มีธรรมภายนอกตนเป็นอารมณ์ซึ่งไม่เป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่มีธรรมภายนอกตนเป็นอารมณ์ซึ่งไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑) (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๒ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๒ วาระ (ย่อ) (พึงขยายสหชาตวาร ฯลฯ สัมปยุตตวารให้พิสดารเหมือนกับปฏิจจวาร)อารัมมณปัจจัย
สภาวธรรมที่มีธรรมภายในตนเป็นอารมณ์ซึ่งไม่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่ สภาวธรรมที่มีธรรมภายในตนเป็นอารมณ์ซึ่งไม่เป็นเหตุโดยอารัมมณปัจจัย (ย่อ) อารัมมณปัจจัย มี ๔ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ อนันตรปัจจัย มี ๔ วาระ สหชาตปัจจัย มี ๒ วาระ อัญญมัญญปัจจัย มี ๒ วาระ นิสสยปัจจัย มี ๒ วาระ อุปนิสสยปัจจัย มี ๔ วาระ อาเสวนปัจจัย มี ๓ วาระ กัมมปัจจัย มี ๔ วาระ วิปากปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ สัมปยุตตปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๒ วาระ (ย่อ) นเหตุปัจจัย มี ๔ วาระ นอารัมมณปัจจัย มี ๔ วาระ นเหตุปัจจัย กับอารัมมณปัจจัย มี ๔ วาระ (ย่อ) อารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๔ วาระ (ย่อ) (พึงขยายให้พิสดารเหมือนปัญหาวารในกุสลติกะ)
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๔ หน้า : ๖๐๑}
ฉบับหลวง
ชั้นตัวบทพุทธพจน์หน่วยที่ตำแหน่งเดียวกันของเล่มนี้ · เลขข้อเป็นของฉบับนี้เอง · จับคู่ตามตำแหน่ง · เล่มนี้ทั้งสองฉบับแบ่งเรื่องเท่ากัน จึงเทียบตามลำดับได้ · ชื่อเรื่องไม่ตรงกัน จึงยังไม่ได้ยืนยันว่าเป็นเรื่องเดียวกัน
เปิดหน้าของฉบับนี้ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
พระไตรปิฎก เล่มที่ ๔๔ พระอภิธรรมปิฎก เล่มที่ ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ อัชฌัตตารัมมณัตติกเหตุทุกะ
เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ ตีณิ ฯ
เหตุธรรมที่เป็นอัชฌัตตารัมมณธรรม อาศัยเหตุธรรมที่เป็น อัชฌัตตารัมมณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย เหตุธรรมที่เป็นพหิทธารัมมณธรรม อาศัยเหตุธรรมที่เป็นพหิทธารัมมณ-*ธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ เอกํ ฯ สหชาตวาโรปิ ปจฺจยวาโรปิ นิสฺสยวาโรปิ สํสฏฺฐวาโรปิ สมฺปยุตฺตวาโรปิ ปฏิจฺจวารสทิสา วิตฺถาเรตพฺพา ฯ ปญฺหาวาโร
ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๒ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๒ ในอวิคตปัจจัย มี " ๒
เหตุ เนวทสฺสเนนนภาวนายปหาตพฺพเหตุโก ธมฺโม เหตุสฺส เนวทสฺสเนนนภาวนายปหาตพฺพเหตุกสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๒ ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย มี " ๒ ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปัจฉาชาตปัจจัย มี " ๒ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาเสวนปัจจัย มี " ๒ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย มี " ๒ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี " ๒สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร
เหตุยา ตีณิ อารมฺมเณ นว อธิปติยา นว อนนฺตเร นว สมนนฺตเร นว สหชาเต นว อญฺญมญฺเญ นว นิสฺสเย นว อุปนิสฺสเย นว ปุเรชาเต ตีณิ ปจฺฉาชาเต ตีณิ อาเสวเน นว กมฺเม ตีณิ วิปาเก นว อาหาเร ตีณิ อินฺทฺริเย นว ฌาเน ตีณิ มคฺเค นว สมฺปยุตฺเต นว วิปฺปยุตฺเต ปญฺจ อตฺถิยา นว นตฺถิยา นว วิคเต นว อวิคเต นว ฯ
เหตุธรรมที่เป็นอัชฌัตตารัมมณธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรม ที่เป็นอัชฌัตตารัมมณธรรม โดยเหตุปัจจัย เหตุธรรมที่เป็นพหิทธารัมมณธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นพหิทธา-*รัมมณธรรม โดยเหตุปัจจัย
เหตุ เนวทสฺสเนนนภาวนายปหาตพฺพเหตุโก ธมฺโม เหตุสฺส เนวทสฺสเนนนภาวนายปหาตพฺพเหตุกสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: สหชาตปจฺจเยน ปจฺจโย: อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ
เหตุธรรมที่เป็นอัชฌัตตารัมมณธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรม ที่เป็นอัชฌัตตารัมมณธรรม โดยอารัมมณปัจจัย เหตุธรรมที่เป็นอัชฌัตตารัมมณธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นพหิทธา-*รัมมณธรรม โดยอารัมมณปัจจัย เหตุธรรมที่เป็นพหิทธารัมมณธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นพหิทธา-*รัมมณธรรม โดยอารัมมณปัจจัย เหตุธรรมที่เป็นพหิทธารัมมณธรรมเป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นอัชฌัตตา-*รัมมณธรรม โดยอารัมมณปัจจัย
นเหตุยา นว นอารมฺมเณ นว ฯ
ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๒ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๔ ในอธิปติปัจจัย มี " ๓ ในอนันตรปัจจัย มี " ๔ ในสมนันตรปัจจัย มี " ๔ ในอุปนิสสยปัจจัย มี " ๔ ในอวิคตปัจจัย มี " ๒
เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ ตีณิ ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๔ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๔
นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ นว ฯ ยถา กุสลตฺติเก ปญฺหาวารสฺส อนุโลมมฺปิ ปจฺจนียมฺปิ อนุโลมปจฺจนียมฺปิ ปจฺจนียานุโลมมฺปิ คณิตํ เอวํ คเณตพฺพํ ฯ เหตุทุกทสฺสเนนปหาตพฺพเหตุกตฺติกํ นิฏฺฐิตํ ฯ --------- เหตุทุกอาจยคามิตฺติกํ ปฏิจฺจวาโร
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๒
เหตุํ อาจยคามึ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ อาจยคามี ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ นเหตุํ อาจยคามึ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ อาจยคามี ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ เหตุํ อาจยคามิญฺจ นเหตุํ อาจยคามิญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ อาจยคามี ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ
ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๔ แม้ปัญหาวารในกุสลัตติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น
เหตุยา นว อารมฺมเณ นว อธิปติยา นว อนนฺตเร นว สมนนฺตเร นว อวิคเต นว ฯ
นเหตุธรรมที่เป็นอัชฌัตตารัมมณธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นอัชฌัตตารัมมณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย นเหตุธรรมที่เป็นพหิทธารัมมณธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นพหิทธา-*รัมมณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
นเหตุํ อาจยคามึ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ อาจยคามี ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา: ฯ
ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๒ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๒ ในอวิคตปัจจัย มี " ๒สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร
เหตุํ อาจยคามึ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ อาจยคามี ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา: ฯ
นเหตุธรรมที่เป็นอัชฌัตตารัมมณธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุธรรม ที่เป็นอัชฌัตตารัมมณธรรม โดยอารัมมณปัจจัย
นเหตุยา เอกํ นอธิปติยา นว นปุเรชาเต นว นปจฺฉาชาเต นว นอาเสวเน นว นกมฺเม ตีณิ นวิปาเก นว นวิปฺปยุตฺเต นว ฯ
ในอารัมมณปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๔ ในอธิปติปัจจัย มี " ๓ ในอนันตรปัจจัย มี " ๔ ในอุปนิสสยปัจจัย มี " ๔ ในอวิคตปัจจัย มี " ๓
เหตุปจฺจยา นอธิปติยา นว ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๔ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๔
นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ เอกํ ฯ สหชาตวาโรปิ ปจฺจยวาโรปิ นิสฺสยวาโรปิ สํสฏฺฐวาโรปิ สมฺปยุตฺตวาโรปิ ปฏิจฺจวารสทิสา วิตฺถาเรตพฺพา ฯ ปญฺหาวาโร
ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย กับอารัมมณปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๔
เหตุ อาจยคามี ธมฺโม เหตุสฺส อาจยคามิสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ
ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๔แม้ปัญหาวารในกุสลัตติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้นอัชฌัตตารัมมณัตติกเหตุทุกะ จบ