๑. สุทธกสูตร เล่ม ๑๗

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกเศรษฐี เขตกรุงสาวัตถี ฯลฯ ได้ตรัสว่า “ภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงเทพทั้งหลายผู้นับเนื่องในหมู่คันธัพพเทพแก่เธอทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงฟังเทพทั้งหลายผู้นับเนื่องในหมู่คันธัพพเทพ เป็นอย่างไร คือ เทพทั้งหลายสถิตอยู่ที่ต้นไม้มีกลิ่นที่รากก็มี สถิตอยู่ที่ต้นไม้มีกลิ่นที่แก่นก็มี สถิตอยู่ที่ต้นไม้มีกลิ่นที่กระพี้ก็มี สถิตอยู่ที่ต้นไม้มีกลิ่นที่เปลือกก็มี สถิตอยู่ที่ต้นไม้มีกลิ่นที่สะเก็ดก็มี สถิตอยู่ที่ต้นไม้มีกลิ่นที่ใบก็มี สถิตอยู่ที่ต้นไม้มีกลิ่นที่ดอกก็มี สถิตอยู่ที่ต้นไม้มีกลิ่นที่ผลก็มี สถิตอยู่ที่ต้นไม้มีกลิ่นที่รสก็มี สถิตอยู่ที่ต้นไม้มีกลิ่นที่กลิ่นก็มี ภิกษุทั้งหลาย เหล่านี้เราเรียกว่าเทพทั้งหลายผู้นับเนื่องในหมู่คันธัพพเทพ”สุทธิกสูตรที่ ๑ จบ

พึงทราบวินิจฉัยในคันธัพพกายสังยุต ดังต่อไปนี้ :-

บทว่า มูลคนฺเธ อธิวตฺถา ความว่า ต้นไม้ใดมีกลิ่นอยู่ที่ราก เทวดาอาศัยต้นไม้นั้นบังเกิด. ก็ต้นไม้แม้ทั้งหมดนั้นย่อมสำเร็จประโยชน์แก่เทวดาเหล่านั้น.

แม้ในบทที่เหลือก็มีนัย (ความหมาย) อย่างเดียวกันนี้แล.

บทว่า คนฺธคนฺเธ ได้แก่ ที่กลิ่น บรรดากลิ่นมีกลิ่นเกิดจากรากเป็นต้น ก็ส่วนแม้ทั้งหมดมีรากเป็นต้น ของต้นไม้ใดมีกลิ่น ต้นไม้นั้นชื่อคันธะ.

ในที่นี้ ที่กลิ่นของต้นไม้ที่มีกลิ่นนั้น เทวดาสิงอยู่ที่ต้นไม้ที่มีกลิ่นนั้น.

ในที่นี้ ส่วนทั้งหมดมีรากเป็นต้น ย่อมสำเร็จประโยชน์แก่เทวดาเหล่านั้นแล.

จบอรรถกถาสุทธกสูตรที่ ๑ -----------------------------------------------------