๘๖. ภาวนายปหาตัพพเหตุกทุกะ ๑. กุสลติกะ

สภาวธรรมที่มีเหตุอันไม่ต้องประหาณด้วยมรรคเบื้องบน ๓ ซึ่งเป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่มีเหตุอันไม่ต้องประหาณด้วยมรรคเบื้องบน ๓ ซึ่งเป็นกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๑ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ (ย่อ) (สหชาตวาร ฯลฯ ปัญหาวาร ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๑ วาระ)

เหตุปัจจัย มี ๔ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๖ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๖ วาระ (ย่อ เหมือนกับอกุศลในทัสสเนนปหาตัพพเหตุกทุกะ พึงขยายสหชาตวารฯลฯ ปัญหาวารให้พิสดารทุกปัจจัย)

สภาวธรรมที่มีเหตุอันไม่ต้องประหาณด้วยมรรคเบื้องบน ๓ ซึ่งเป็นอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่มีเหตุอันไม่ต้องประหาณด้วยมรรคเบื้องบน ๓ ซึ่งเป็นอัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๑ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ (ย่อ) (สหชาตวาร ฯลฯ ปัญหาวาร ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๑ วาระ)

นภาวนายปหาตพฺพเหตุกํ กุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นภาวนาย- ปหาตพฺพเหตุโก กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

กุศลธรรมที่ไม่ใช่ภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยกุศลธรรม ที่ไม่ใช่ภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา เอกํ อารมฺมเณ เอกํ อวิคเต เอกํ ฯ สหชาตวาเรปิ ปญฺหาวาเรปิ สพฺพตฺถ เอกํ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๑ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๑ ในอวิคตปัจจัย มี " ๑ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีหัวข้อปัจจัย ๑ ทุกปัจจัย

ภาวนายปหาตพฺพเหตุกํ อกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ภาวนาย- ปหาตพฺพเหตุโก อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ นภาวนาย- ปหาตพฺพเหตุกํ อกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นภาวนายปหาตพฺพเหตุโก อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

อกุศลธรรมที่เป็นภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยอกุศล- *ธรรม ที่เป็นภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย อกุศลธรรมที่เป็นภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่ไม่ใช่ภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา จตฺตาริ อารมฺมเณ ฉ อวิคเต ฉ ฯ ทสฺสเนนปหาตพฺพเหตุกทุกอกุสลสทิสํ ฯ สหชาตวาเรปิ ปญฺหาวาเรปิ สพฺพตฺถ วิตฺถาเรตพฺพํ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๔ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๖ ในอวิคตปัจจัย มี " ๖เหมือนกับทัสสเนนปหาตัพพเหตุกทุกอกุศล ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดารทุกปัจจัย

นภาวนายปหาตพฺพเหตุกํ อพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นภาวนายปหาตพฺพเหตุโก อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

อัพยากตธรรม ที่ไม่ใช่ภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัย อัพยากตธรรม ที่ไม่ใช่ภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา เอกํ อารมฺมเณ เอกํ อวิคเต เอกํ ฯ สหชาตวาเรปิ ปญฺหาวาเรปิ สพฺพตฺถ เอกํ ฯ ภาวนายปหาตพฺพเหตุกทุกกุสลตฺติกํ นิฏฺฐิตํ ฯ --------

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๑ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๑ ในอวิคตปัจจัย มี " ๑ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีหัวข้อปัจจัย ๑ ทุกปัจจัยภาวนายปหาตัพพเหตุกทุกกุสลัตติกะ จบ