๑๖. มัคคารัมมณติกะ ๑. กุสลติกะ

สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอารมณ์ซึ่งเป็นอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอารมณ์ซึ่งเป็นอัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอธิบดีซึ่งเป็นอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอธิบดีซึ่งเป็นอัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ สภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอารมณ์ซึ่งเป็นอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่มีมรรคเป็นอารมณ์และที่มีมรรคเป็นอธิบดีซึ่งเป็นอัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๙ วาระ ทุกปัจจัยพึงขยายให้พิสดาร)

เหตุํ อนุปาทินฺนุปาทานิยํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ อนุปาทินฺนุปาทานิโย ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ นเหตุํ อนุปาทินฺนุปาทานิยํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ อนุปาทินฺนุปาทานิโย ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ เหตุํ อนุปาทินฺนุปาทานิยญฺจ นเหตุํ อนุปาทินฺนุปาทานิยญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ อนุปาทินฺนุปาทานิโย ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ

กุศลธรรมที่เป็นมัคคารัมมณธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็น มัคคารัมมณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย กุศลธรรมที่เป็นมัคคเหตุกธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นมัคคเหตุกธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย กุศลธรรมที่เป็นมัคคาธิปติธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นมัคคาธิปติธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๑๓ นัย

เหตุยา นว อารมฺมเณ นว อธิปติยา นว อนนฺตเร นว สมนนฺตเร นว สหชาเต นว อญฺญมญฺเญ นว นิสฺสเย นว อุปนิสฺสเย นว ปุเรชาเต นว อาเสวเน นว กมฺเม นว วิปาเก เอกํ อาหาเร นว อินฺทฺริเย นว ฌาเน นว สมฺปยุตฺเต นว วิปฺปยุตฺเต นว อตฺถิยา นว นตฺถิยา นว วิคเต นว อวิคเต นว ฯ

อัพยากตธรรมที่เป็นมัคคารัมมณธรรม อาศัยอัพยากตธรรม ที่เป็นมัคคารัมมณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย อัพยากตธรรมที่เป็นมัคคาธิปติธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นมัคคา-*ธิปติธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๕ นัย พึงให้พิสดารทุกวาร มัคคารัมมณัตติกกุสลัตติกะ จบ