๕๕. วิญญาณอัปปัจจักขกัมมสูตร เล่ม ๑๗
พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง · ผู้ดำเนินการอ่านข้อเท็จจริงสาธารณะแล้วสรุปเอง
๕๘๔สาวตฺถี ฯ วิญฺญาเณ โข วจฺฉ อปฺปจฺจกฺขกมฺมา วิญฺญาณสมุทเย อปฺปจฺจกฺขกมฺมา วิญฺญาณนิโรเธ อปฺปจฺจกฺขกมฺมา วิญฺญาณนิโรธคามินิยา ปฏิปทาย อปฺปจฺจกฺขกมฺมา เอวมิมานิ อเนกวิหิตานิ ทิฏฺฐิคตานิ โลเก อุปฺปชฺชนฺติ สสฺสโต โลโกติ วา ฯเปฯ เนว โหติ น น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณาติ วาติ ฯ อยํ โข วจฺฉ เหตุ อยํ ปจฺจโย ยานีมานิ อเนกวิหิตานิ ทิฏฺฐิคตานิ โลเก อุปฺปชฺชนฺติ สสฺสโต โลโกติ วา อสสฺสโต โลโกติ วา อนฺตวา โลโกติ วา อนนฺตวา โลโกติ วา ตํ ชีวํ ตํ สรีรนฺติ วา อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีรนฺติ วา โหติ ตถาคโต ปรํ มรณาติ วา น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณาติ วา โหติ จ น จ โหติ ตถาคโต ปรํ มรณาติ วา เนว โหติ น น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณาติ วาติ ฯ อยํ โข วจฺฉ เหตุ อยํ ปจฺจโย ยานีมานิ อเนกวิหิตานิ ทิฏฺฐิคตานิ โลเก อุปฺปชฺชนฺติ สสฺสโต โลโกติ วา อสสฺสโต โลโกติ วา ฯเปฯ เนว โหติ น น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณาติ วาติ ฯ (เอกปิณฺเฑน ปญฺจปญฺญาสํ สุตฺตนฺตา ภวนฺติ) ฯ วจฺฉโคตฺตสํยุตฺตํ นิฏฺฐิตํ ฯ อิทํ สํยุตฺตสฺส อุทฺทานํ อญฺญาณา อทสฺสนญฺเจว อนภิสมยา อนนุโพธา อปฺปฏิเวธา อสลฺลกฺขณา อนุปลกฺขเณน อสมเปกฺขณา อปฺปจฺจเวกฺขณา อปฺปจฺจุปลกฺขณา อปฺปจฺจกฺขกมฺมนฺติ ฯ ------------
ฉบับมหาจุฬาฯ
ชั้นตัวบทพุทธพจน์หน่วยที่ตำแหน่งเดียวกันของเล่มนี้ · เลขข้อเป็นของฉบับนี้เอง · ชื่อเรื่องตรงกันทั้งสองฉบับ
เปิดหน้าของฉบับนี้ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
๕๕. วิญญาณอัปปัจจักขกัมมสูตร ว่าด้วยความไม่เห็นประจักษ์ในวิญญาณ
เรื่องเกิดขึ้นที่กรุงสาวัตถี พระผู้มีพระภาคได้ตรัสว่า “วัจฉะ เพราะความไม่เห็นประจักษ์ในวิญญาณเพราะความไม่เห็นประจักษ์ในเหตุเกิดแห่งวิญญาณ เพราะความไม่เห็นประจักษ์ในความดับแห่งวิญญาณ เพราะความไม่เห็นประจักษ์ในปฏิปทาที่ให้ถึงความดับแห่งวิญญาณ ทิฏฐิหลายอย่างเหล่านี้จึงเกิดขึ้นในโลกว่า ‘โลกเที่ยงหรือโลกไม่เที่ยง ฯลฯ หรือหลังจากตายแล้วตถาคตจะว่าเกิดอีกก็มิใช่ จะว่าไม่เกิดอีกก็มิใช่’ วัจฉะ นี้แล เป็นเหตุเป็นปัจจัยให้ทิฏฐิหลายอย่างเหล่านี้เกิดขึ้นในโลกว่า‘โลกเที่ยงหรือโลกไม่เที่ยง โลกมีที่สุดหรือโลกไม่มีที่สุด ชีวะกับสรีระเป็นอย่าง
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๑๗ หน้า : ๓๘๓}
พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย ขันธวารวรรค [๑๒. วัจฉโคตตสังยุต] รวมพระสูตรที่มีในสังยุต เดียวกันหรือชีวะกับสรีระเป็นคนละอย่างกัน หลังจากตายแล้วตถาคตเกิดอีก หรือหลังจากตายแล้วตถาคตไม่เกิดอีก หลังจากตายแล้วตถาคตเกิดอีกและไม่เกิดอีกหรือหลังจากตายแล้วตถาคตจะว่าเกิดอีกก็มิใช่ จะว่าไม่เกิดอีกก็มิใช่” วิญญาณอัปปัจจักขกัมมสูตรที่ ๕๕ จบ (ด้วยการรวบรวมเข้าเป็นหมวดเดียวกันจึงมีพระสูตร ๕๕ สูตร) วัจฉโคตตสังยุต จบ รวมพระสูตรที่มีในสังยุตนี้ คือ ๑. รูปอัญญาณสูตร ๒. เวทนาอัญญาณสูตร ๓. สัญญาอัญญาณสูตร ๔. สังขารอัญญาณสูตร ๕. วิญญาณอัญญาณสูตร ๖-๑๐. รูปอทัสสนาทิสุตตปัญจกะ ๑๑-๑๕. รูปอนภิสมยาทิสุตตปัญจกะ ๑๖-๒๐. รูปอนนุโพธาทิสุตตปัญจกะ ๒๑-๒๕. รูปอัปปฏิเวธาทิสุตตปัญจกะ ๒๖-๓๐. รูปอสัลลักขณาทิสุตตปัญจกะ ๓๑-๓๕. รูปอนุปลักขณาทิสุตตปัญจกะ ๓๖-๔๐. รูปอัปปัจจุปลักขณาทิสุตตปัญจกะ ๔๑-๔๕. รูปอสมเปกขณาทิสุตตปัญจกะ ๔๖-๕๐. รูปอัปปัจจุเปกขณาทิสุตตปัญจกะ ๕๑-๕๔. รูปอัปปัจจักขกัมมาทิสุตตจตุกกะ ๕๕. วิญญาณอัปปัจจักขกัมมสูตร
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๑๗ หน้า : ๓๘๔}
ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
อรรถกถาวัจฉโคตตสังยุตที่ ๑๒
พึงทราบวินิจฉัยในวัจฉโคตตสังยุต ดังต่อไปนี้ :-
บทว่า อญฺญาเต แปลว่า เพราะไม่รู้.
พึงทราบความหมายในทุกบทด้วยอำนาจเป็นตติยาวิภัตติ เหมือนกับดังพรรณนามาฉะนี้. ก็บทเหล่านี้ทุกบทเป็นไวพจน์ของกันและกันนั่นเองแล.
ก็แลในสังยุตนี้พึงทราบว่า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสสูตรไว้ ๑๑ สูตร ตรัสไวยากรณะไว้ ๕๕ ไวยากรณะ.
จบอรรถกถาวัจฉโคตตสังยุตที่ ๑๒ -----------------------------------------------------
อรรถกถาที่มีมาก่อนหน้านี้ :- อรรถกถา สังยุตตนิกาย ขันธวารวรรค วลาหกสังยุต ๕๗. วัสสวลาหกสูตร ว่าด้วยเหตุปัจจัยให้มีฝนในบางคราว