๖. วิตักกติกะ ๑. กุสลติกะ

สภาวธรรมที่มีทั้งวิตกและวิจารซึ่งเป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่มีทั้งวิตกและวิจารซึ่งเป็นกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ สภาวธรรมที่ไม่มีวิตกมีเพียงวิจารซึ่งเป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่ไม่มีวิตกมีเพียงวิจารซึ่งเป็นกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๔ วาระ สภาวธรรมที่ไม่มีทั้งวิตกและวิจารซึ่งเป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่ไม่มีทั้งวิตกและวิจารซึ่งเป็นกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑) สภาวธรรมที่ไม่มีวิตกมีเพียงวิจารซึ่งเป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่ไม่มีทั้งวิตกและวิจารซึ่งเป็นกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑) ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่มีวิตกมีเพียงวิจารและที่ไม่มีทั้งวิตกวิจารซึ่งเป็นกุศล ฯลฯ สภาวธรรมที่มีทั้งวิตกและวิจารซึ่งเป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่มีทั้งวิตกวิจารและที่ไม่มีวิตกมีเพียงวิจารซึ่งเป็นกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑) เหตุปัจจัย มี ๑๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๑๑ วาระ (ย่อ)

สภาวธรรมที่มีทั้งวิตกและวิจารซึ่งเป็นอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่มีทั้งวิตกและวิจารซึ่งเป็นอัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๓๗ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๒๑ วาระ ฯลฯ อัญญมัญญปัจจัย มี ๒๘ วาระ ฯลฯ ปุเรชาตปัจจัย มี ๑๑ วาระ อาเสวนปัจจัย มี ๑๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓๗ วาระ ย่อ

เหตุํ เนววิปากนวิปากธมฺมธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ เนววิปากนวิปากธมฺมธมฺโม อุปฺปชฺชติ นกมฺมปจฺจยา: ตีณิ ฯ

กุศลธรรมที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็น สวิตักกสวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย กุศลธรรมที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นอวิตักก-*อวิจารมัตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๔ นัย กุศลธรรมที่เป็นอวิตักกอวิจารธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นอวิตักกวิจาร-*มัตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

นเหตุํ เนววิปากนวิปากธมฺมธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ เนววิปากนวิปากธมฺมธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอาหารปจฺจยา: ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๑๑

นเหตุยา เอกํ นอารมฺมเณ ตีณิ นอธิปติยา นว นอนนฺตเร ตีณิ นสมนนฺตเร ตีณิ นอญฺญมญฺเญ ตีณิ นอุปนิสฺสเย ตีณิ นปุเรชาเต นว นปจฺฉาชาเต นว นอาเสวเน นว นกมฺเม ตีณิ นวิปาเก นว นอาหาเร เอกํ นอินฺทฺริเย เอกํ นฌาเน เอกํ นมคฺเค เอกํ นสมฺปยุตฺเต ตีณิ นวิปฺปยุตฺเต นว โนนตฺถิยา ตีณิ โนวิคเต ตีณิ ฯ

อกุศลธรรมที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็น สวิตักกสวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย อกุศลธรรมที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นอวิตักก-*วิจารมัตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ ตีณิ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๕

นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ เอกํ ฯ สหชาตวาโรปิ ปจฺจยวาโรปิ นิสฺสยวาโรปิ สํสฏฺฐวาโรปิ สมฺปยุตฺตวาโรปิ ปฏิจฺจวารสทิสา วิตฺถาเรตพฺพา ฯ

อัพยากตธรรมที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓๗ นัยวิตักกัตติกกุสลัตติกะ จบ