กุสลัตติกสวิตักกทุกะ เล่ม ๔๔

เหตุ อนาคตารมฺมโณ ธมฺโม เหตุสฺส อนาคตารมฺมณสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: สหชาตปจฺจเยน ปจฺจโย: อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ

สวิตักกธรรมที่เป็นกุศล อาศัยสวิตักกธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย สวิตักกธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยสวิตักกธรรมที่เป็นอกุศล เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย สวิตักกธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยสวิตักกธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

นเหตุยา นว นอารมฺมเณ นว ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๓ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๓ ในอวิคตปัจจัย มี " ๓สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร

เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ ตีณิ ฯ

สวิตักกธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่สวิตักกธรรมที่เป็นกุศล โดยเหตุปัจจัย สวิตักกธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่สวิตักกธรรมที่เป็นอกุศล โดยเหตุปัจจัย สวิตักกธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่สวิตักกธรรมที่เป็นอัพยากฤตโดยเหตุปัจจัย

นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ นว ฯ ยถา กุสลตฺติเก ปญฺหาวารสฺส อนุโลมมฺปิ ปจฺจนียมฺปิ อนุโลมปจฺจนียมฺปิ ปจฺจนียานุโลมมฺปิ คณิตํ เอวํ คเณตพฺพํ ฯ -------- ปฏิจฺจวาโร

สวิตักกธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่สวิตักกธรรมที่เป็นกุศล โดยอารัมมณปัจจัย มี ๓ นัย สวิตักกธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่สวิตักกธรรมที่เป็นอกุศล โดยอารัมมณปัจจัย มี ๓ นัย สวิตักกธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่สวิตักกธรรมที่เป็นอัพยากฤตโดยอารัมมณปัจจัย มี ๓ นัย

เหตุํ ปจฺจุปฺปนฺนารมฺมณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ ปจฺจุปฺปนฺนารมฺมโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ นเหตุํ ปจฺจุปฺปนฺนารมฺมณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ ปจฺจุปฺปนฺนารมฺมโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ เหตุํ ปจฺจุปฺปนฺนารมฺมณญฺจ นเหตุํ ปจฺจุปฺปนฺนารมฺมณญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ ปจฺจุปฺปนฺนารมฺมโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๓ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๙ ในอธิปติปัจจัย มี " ๗ ในอวิคตปัจจัย มี " ๓แม้ปัญหาวารในกุสลัตติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น

เหตุยา นว อารมฺมเณ นว อธิปติยา นว กมฺเม นว อวิคเต นว ฯ

อวิตักกธรรมที่เป็นกุศล อาศัยอวิตักกธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

นเหตุํ ปจฺจุปฺปนฺนารมฺมณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ ปจฺจุปฺปนฺนารมฺมโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา: นเหตุํ ปจฺจุปฺปนฺนารมฺมณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ ปจฺจุปฺปนฺนารมฺมโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา: ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๗ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๒ ในอวิคตปัจจัย มี " ๗ในสหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร

เหตุํ ปจฺจุปฺปนฺนารมฺมณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ ปจฺจุปฺปนฺนารมฺมโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา: ฯ

อวิตักกธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่อวิตักกธรรมที่เป็นกุศล โดยเหตุปัจจัย มี ๓ นัย อวิตักกธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่อวิตักกธรรมที่เป็นอัพยากฤตโดยเหตุปัจจัย

นเหตุยา เทฺว นอธิปติยา นว นปุเรชาเต นว นปจฺฉาชาเต นว นอาเสวเน นว นกมฺเม ตีณิ นวิปาเก นว นฌาเน เอกํ นมคฺเค เอกํ นวิปฺปยุตฺเต นว ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๔ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๙ ในอวิคตปัจจัย มี " ๑๓แม้ปัญหาวารในกุสลัตติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้นกุสลัตติกสวิตักกทุกะ จบ

เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ (ย่อ สหชาตวาร ฯลฯ สัมปยุตตวาร เหมือนกับปฏิจจวาร)

สภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งมีวิตกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งมีวิตกโดยเหตุปัจจัย (๑) สภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งมีวิตกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งมีวิตกโดยเหตุปัจจัย (๑) สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งมีวิตกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งมีวิตกโดยเหตุปัจจัย (๑) สภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งมีวิตกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งมีวิตกโดยอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ สภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งมีวิตกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งมีวิตกโดยอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งมีวิตกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งมีวิตกโดยอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ (ย่อ)

สภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งไม่มีวิตกอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งไม่มีวิตกเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๗ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ อวิคตปัจจัย มี ๗ วาระ (ย่อ สหชาตวาร ฯลฯ สัมปยุตตวาร เหมือนกับปฏิจจวาร)

เหตุปัจจัย มี ๔ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๗ วาระ ฯลฯ สหชาตปัจจัย มี ๗ วาระ อัญญมัญญปัจจัย มี ๒ วาระ นิสสยปัจจัย มี ๑๐ วาระ อุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ ปุเรชาตปัจจัย มี ๓ วาระ ปัจฉาชาตปัจจัย มี ๓ วาระ อาเสวนปัจจัย มี ๓ วาระ กัมมปัจจัย มี ๔ วาระ วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ อาหารปัจจัย มี ๔ วาระ อินทรียปัจจัย มี ๔ วาระ ฌานปัจจัย มี ๕ วาระ มัคคปัจจัย มี ๕ วาระ สัมปยุตตปัจจัย มี ๒ วาระ วิปปยุตตปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๑๐ วาระ (ย่อ พึงขยายให้พิสดารเหมือนปัญหาวารในกุสลติกะ)

อรรถกถาที่มีถัดจากนี้ :- อรรถกถา ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ อนุโลมทุกัตติกปัฏฐาน เหตุทุกสนิทัสสนสัปปฏิฆัตติกะ