๑. กุสลติกะ ๓. เหตุสัมปยุตตทุกะ

เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ (ย่อ) นอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ นวิปปยุตตปัจจัย มี ๓ วาระ (ย่อ) (สหชาตวาร ฯลฯ สัมปยุตตวารเหมือนกับปฏิจจวาร)เหตุปัจจัยและอารัมมณปัจจัย

สภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งสัมปยุตด้วยเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งสัมปยุตด้วยเหตุโดยเหตุปัจจัย (๑) สภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งสัมปยุตด้วยเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งสัมปยุตด้วยเหตุโดยเหตุปัจจัย (๑) สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งสัมปยุตด้วยเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งสัมปยุตด้วยเหตุโดยเหตุปัจจัย (๑) สภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งสัมปยุตด้วยเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งสัมปยุตด้วยเหตุโดยอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ สภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งสัมปยุตด้วยเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งสัมปยุตด้วยเหตุโดยอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งสัมปยุตด้วยเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งสัมปยุตด้วยเหตุโดยอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ (ย่อ)

เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ (ย่อ)นเหตุปัจจัยและนอารัมมณปัจจัย

สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งวิปปยุตจากเหตุอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งวิปปยุตจากเหตุเกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย (๑) สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งวิปปยุตจากเหตุอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งวิปปยุตจากเหตุเกิดขึ้นเพราะนอารัมมณปัจจัย (๑) สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งวิปปยุตจากเหตุอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งวิปปยุตจากเหตุเกิดขึ้นเพราะนอารัมมณปัจจัย (๑) สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งวิปปยุตจากเหตุอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลและที่เป็นอัพยากฤตซึ่งวิปปยุตจากเหตุเกิดขึ้นเพราะนอารัมมณปัจจัย (ย่อ)

สภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งวิปปยุตจากเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งวิปปยุตจากเหตุโดยเหตุปัจจัย (๑) สภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งวิปปยุตจากเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งวิปปยุตจากเหตุโดยอารัมมณปัจจัย สภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งวิปปยุตจากเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งวิปปยุตจากเหตุโดยอารัมมณปัจจัย (๒) สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งวิปปยุตจากเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งวิปปยุตจากเหตุโดยอารัมมณปัจจัย สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งวิปปยุตจากเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งวิปปยุตจากเหตุโดยอารัมมณปัจจัย (๒) สภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งวิปปยุตจากเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งวิปปยุตจากเหตุโดยอนันตรปัจจัย สภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งวิปปยุตจากเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งวิปปยุตจากเหตุโดยอนันตรปัจจัย (๒) สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งวิปปยุตจากเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งวิปปยุตจากเหตุโดยอนันตรปัจจัย สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งวิปปยุตจากเหตุเป็นปัจจัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งวิปปยุตจากเหตุโดยอนันตรปัจจัย (๒) (ย่อ)

เหตุ เสกฺโข ธมฺโม เหตุสฺส เสกฺขสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ

เหตุสัมปยุตตธรรมที่เป็นกุศล อาศัยเหตุสัมปยุตตธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย เหตุสัมปยุตตธรรมที่เป็นอกุศล อาศัยเหตุสัมปยุตตธรรมที่เป็นอกุศลเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย เหตุสัมปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยเหตุสัมปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุ เสกฺโข ธมฺโม เหตุสฺส เสกฺขสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย: สหชาตาธิปติ ตีณิ ฯ นเหตุ เสกฺโข ธมฺโม นเหตุสฺส เสกฺขสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย: สหชาตาธิปติ ตีณิ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๓ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๓ ในอวิคตปัจจัย มี " ๓

เหตุ เสกฺโข ธมฺโม เหตุสฺส เสกฺขสฺส ธมฺมสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๓ ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย มี " ๓สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร

เหตุยา ตีณิ อธิปติยา ฉ อนนฺตเร นว สมนนฺตเร นว สหชาเต นว อญฺญมญฺเญ นว นิสฺสเย นว อุปนิสฺสเย นว กมฺเม ตีณิ วิปาเก นว อาหาเร ตีณิ อินฺทฺริเย นว ฌาเน ตีณิ มคฺเค นว สมฺปยุตฺเต นว อตฺถิยา นว นตฺถิยา นว วิคเต นว อวิคเต นว ฯ

เหตุสัมปยุตตธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่เหตุสัมปยุตตธรรมที่เป็นกุศล โดยเหตุปัจจัย เหตุสัมปยุตตธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่เหตุสัมปยุตตธรรมที่เป็นอกุศล โดยเหตุปัจจัย เหตุสัมปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่เหตุสัมปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากฤต โดยเหตุปัจจัย

เหตุ เสกฺโข ธมฺโม เหตุสฺส เสกฺขสฺส ธมฺมสฺส สหชาตปจฺจเยน ปจฺจโย: อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

เหตุสัมปยุตตธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่เหตุสัมปยุตตธรรม ที่เป็นกุศล โดยอารัมมณปัจจัย มี ๓ นัย เหตุสัมปยุตตธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่เหตุสัมปยุตตธรรมที่เป็นอกุศล โดยอารัมมณปัจจัย มี ๓ นัย เหตุสัมปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่เหตุสัมปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากฤต โดยอารัมมณปัจจัย มี ๓ นัย

นเหตุยา นว นอารมฺมเณ นว ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๓ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๙ ในอธิปติปัจจัย มี " ๗ ในอนันตรปัจจัย มี " ๕ ในสมนันตรปัจจัย มี " ๕ ในสหชาตปัจจัย มี " ๓ ในอุปนิสสยปัจจัย มี " ๙ ในอวิคตปัจจัย มี " ๓

เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ ตีณิ ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๙

นเหตุปจฺจยา อธิปติยา ตีณิ ฯ ยถา กุสลตฺติเก ปญฺหาวารสฺส อนุโลมมฺปิ ปจฺจนียมฺปิ อนุโลมปจฺจนียมฺปิ ปจฺจนียานุโลมมฺปิ คณิตํ เอวํ คเณตพฺพํ ฯ --------- ปฏิจฺจวาโร

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๓

เหตุํ อเสกฺขํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ อเสกฺโข ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ นเหตุํ อเสกฺขํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ อเสกฺโข ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ เหตุํ อเสกฺขญฺจ นเหตุํ อเสกฺขญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ อเสกฺโข ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ

ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙ แม้ปัญหาวารในกุสลัตติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น

เหตุยา นว อารมฺมเณ นว อธิปติยา นว อนนฺตเร นว สมนนฺตเร นว สหชาเต นว อญฺญมญฺเญ นว นิสฺสเย นว อุปนิสฺสเย นว ปุเรชาเต นว กมฺเม นว วิปาเก นว อวิคเต นว ฯ

เหตุวิปปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยเหตุวิปปยุตตธรรม ที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย เหตุวิปปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยเหตุวิปปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย เหตุวิปปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยเหตุวิปปยุตตธรรมที่เป็นอกุศลและเหตุวิปปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุํ อเสกฺขํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ อเสกฺโข ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา: ฯ

เหตุวิปปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยเหตุวิปปยุตตธรรม ที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย

นอธิปติยา ฉ นปุเรชาเต นว นปจฺฉาชาเต นว นอาเสวเน นว นวิปฺปยุตฺเต นว ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๓ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๑ ในอธิปติปัจจัย มี " ๑ ในอวิคตปัจจัย มี " ๓

เหตุปจฺจยา นอธิปติยา ฉ ฯ

เหตุวิปปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยเหตุวิปปยุตตธรรม ที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย

นอธิปติปจฺจยา เหตุยา ฉ ฯ สหชาตวาโรปิ ปจฺจยวาโรปิ นิสฺสยวาโรปิ สํสฏฺฐวาโรปิ สมฺปยุตฺตวาโรปิ ปฏิจฺจวารสทิสา วิตฺถาเรตพฺพา ฯ ปญฺหาวาโร

เหตุวิปปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยเหตุวิปปยุตตธรรม ที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะอารัมมณปัจจัย เหตุวิปปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยเหตุวิปปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะอารัมมณปัจจัย เหตุวิปปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากฤต อาศัยเหตุวิปปยุตตธรรมที่เป็นอกุศลและเหตุวิปปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะอารัมมณปัจจัย

เหตุ อเสกฺโข ธมฺโม เหตุสฺส อเสกฺขสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๑ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๓ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มี " ๓ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย มี " ๓สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร

เหตุ อเสกฺโข ธมฺโม เหตุสฺส อเสกฺขสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย: สหชาตาธิปติ ตีณิ ฯ นเหตุ อเสกฺโข ธมฺโม นเหตุสฺส อเสกฺขสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย: สหชาตาธิปติ ตีณิ ฯ

เหตุวิปปยุตตธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่เหตุวิปปยุตตธรรม ที่เป็นอัพยากฤต โดยเหตุปัจจัย

เหตุ อเสกฺโข ธมฺโม เหตุสฺส อเสกฺขสฺส ธมฺมสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย: อนนฺตรูปนิสฺสโย ฯ

เหตุวิปปยุตตธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่เหตุวิปปยุตตธรรมที่เป็นอกุศล โดยอารัมมณปัจจัย เหตุวิปปยุตตธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่เหตุวิปปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากฤต โดยอารัมมณปัจจัย เหตุวิปปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่เหตุวิปปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากฤต โดยอารัมมณปัจจัย เหตุวิปปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่เหตุวิปปยุตตธรรมที่เป็นอกุศล โดยอารัมมณปัจจัย

เหตุยา ตีณิ อธิปติยา ฉ อนนฺตเร นว สมนนฺตเร นว สหชาเต นว อญฺญมญฺเญ นว นิสฺสเย นว อุปนิสฺสเย นว กมฺเม ตีณิ วิปาเก นว อาหาเร ตีณิ อินฺทฺริเย นว ฌาเน ตีณิ มคฺเค นว สมฺปยุตฺเต นว อตฺถิยา นว นตฺถิยา นว วิคเต นว อวิคเต นว ฯ

เหตุวิปปยุตตธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่เหตุวิปปยุตตธรรมที่เป็นอกุศล โดยอนันตรปัจจัย เหตุวิปปยุตตธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่เหตุวิปปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากฤต โดยอนันตรปัจจัย เหตุวิปปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่เหตุวิปปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากฤต โดยอนันตรปัจจัย เหตุวิปปยุตตธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่เหตุวิปปยุตตธรรมที่เป็นอกุศล โดยอนันตรปัจจัย

เหตุ อเสกฺโข ธมฺโม เหตุสฺส อเสกฺขสฺส ธมฺมสฺส สหชาตปจฺจเยน ปจฺจโย: อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๑ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๔ ในอนันตรปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๔ ในสมนันตรปัจจัย มี " ๔ ในสหชาตปัจจัย มี " ๓ ในอัญญมัญญปัจจัย มี " ๑ ในนิสสยปัจจัย มี " ๔ ในอุปนิสสยปัจจัย มี " ๔ ในวิคตปัจจัย มี " ๔

นเหตุยา นว นอารมฺมเณ นว ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๕ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๕

เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ ตีณิ ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๑

นเหตุปจฺจยา อธิปติยา ตีณิ ฯ ยถา กุสลตฺติเก ปญฺหาวารสฺส อนุโลมมฺปิ ปจฺจนียมฺปิ อนุโลมปจฺจนียมฺปิ ปจฺจนียานุโลมมฺปิ คณิตํ เอวํ คเณตพฺพํ ฯ --------

ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๔แม้ปัญหาวารในกุสลัตติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้นกุสลัตติกเหตุสัมปยุตตทุกะ จบ