ทัสสเนนปหาตัพพทุกกุสลัตติกะ เล่ม ๔๔

นทสฺสเนนปหาตพฺพํ กุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นทสฺสเนนปหาตพฺโพ กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

กุศลธรรมที่ไม่ใช่ทัสสเนนปหาตัพพธรรม อาศัยกุศลธรรม ที่ไม่ใช่ทัสสเนนปหาตัพพธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา เอกํ อารมฺมเณ เอกํ อธิปติยา เอกํ อวิคเต เอกํ ฯ สหชาตวาเรปิ ปญฺหาวาเรปิ สพฺพตฺถ เอกํ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๑ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๑ ในอธิปติปัจจัย มี " ๑ ในอวิคตปัจจัย มี " ๑ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีหัวข้อปัจจัย ๑ ทุกปัจจัย

ทสฺสเนนปหาตพฺพํ อกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ทสฺสเนนปหาตพฺโพ อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ นทสฺสเนนปหาตพฺพํ อกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นทสฺสเนนปหาตพฺโพ อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

อกุศลธรรมที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพธรรม อาศัยอกุศลธรรม ที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย อกุศลธรรมที่ไม่ใช่ทัสสเนนปหาตัพพธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่ไม่ใช่ทัสสเนนปหาตัพพธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา เทฺว อารมฺมเณ เทฺว อธิปติยา เทฺว อวิคเต เทฺว ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๒ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๒ ในอธิปติปัจจัย มี " ๒ ในอวิคตปัจจัย มี " ๒

ทสฺสเนนปหาตพฺพํ อกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ทสฺสเนนปหาตพฺโพ อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา: วิจิกิจฺฉาสหคเต ขนฺเธ ปฏิจฺจ วิจิกิจฺฉาสหคโต โมโห ฯ นทสฺสเนนปหาตพฺพํ อกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นทสฺสเนนปหาตพฺโพ อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา: ฯ

อกุศลธรรมที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพธรรม อาศัยอกุศลธรรม ที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย คือ โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา อาศัยขันธ์ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา อกุศลธรรมที่ไม่ใช่ทัสสเนนปหาตัพพธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่ไม่ใช่ทัสสเนนปหาตัพพธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย

นเหตุยา เทฺว นอธิปติยา เทฺว นปุเรชาเต เทฺว นกมฺเม เทฺว นวิปาเก เทฺว นวิปฺปยุตฺเต เทฺว ฯ สหชาตวาเรปิ ปญฺหาวาเรปิ สพฺพตฺถ วิตฺถาเรตพฺพํ ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๒ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มี " ๒ ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย มี " ๒ ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย มี " ๒ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย มี " ๒ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี " ๒ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดารทุกปัจจัย

ทสฺสเนนปหาตพฺโพ อกุสโล ธมฺโม ทสฺสเนนปหาตพฺพสฺส อกุสลสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ นทสฺสเนนปหาตพฺโพ อกุสโล ธมฺโม นทสฺสเนนปหาตพฺพสฺส อกุสลสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

อกุศลธรรมที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพธรรม เป็นปัจจัยแก่อกุศล-*ธรรมที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพธรรม โดยเหตุปัจจัย อกุศลธรรมที่ไม่ใช่ทัสสเนนปหาตัพพธรรม เป็นปัจจัยแก่อกุศลธรรมที่ไม่ใช่ทัสสเนนปหาตัพพธรรม โดยเหตุปัจจัย

เหตุยา เทฺว ฯ อารมฺมเณ ตีณิ: ทสฺสเน เอกํ น ทสฺสเน เทฺว ฯ อธิปติยา ตีณิ: ทสฺสนมูลกํ เอกํ น ทสฺสเน เทฺว: อารมฺมณาธิปติ สหชาตาธิปติ เอการมฺมณาธิปติ ฯ อนนฺตเร เทฺว: ทสฺสนมูลกํ เอกํ น ทสฺสเน เอกํ ฯ สมนนฺตเร เทฺว สหชาเต เทฺว ฯเปฯ อุปนิสฺสเย ตีณิ อาเสวเน เทฺว กมฺเม เทฺว อาหาเร เทฺว ฯเปฯ สมฺปยุตฺเต เทฺว อตฺถิยา เทฺว นตฺถิยา เทฺว ฯเปฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๒ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๓ ในทัสสนธรรม มี " ๑ ในที่ไม่ใช่ทัสสนธรรม มีหัวข้อปัจจัย ๒ ในอธิปติปัจจัย มี " ๓ ในทัสสนมูลกะ มี " ๑ ในที่ไม่ใช่ทัสสนธรรม มี " ๒ คือ อารัมมณาธิปติ สหชาตาธิปติ แต่เป็นอารัมมณาธิปติ ๑ ในอนันตรปัจจัย มี " ๒ ทัสสนมูลกะ มี " ๑ ในที่ไม่ใช่ทัสสนธรรม มี " ๑ ในสมนันตรปัจจัย มี " ๒ ในสหชาตปัจจัย มี " ๒ ฯลฯ ในอุปนิสสยปัจจัย มี " ๓ ในอาเสวนปัจจัย มี " ๒ ในกัมมปัจจัย มี " ๒ ในอาหารปัจจัย มี " ๒ ฯลฯ ในสัมปยุตตปัจจัย มี " ๒ ในอัตถิปัจจัย มี " ๒ ในนัตถิปัจจัย มี " ๒ ฯลฯ

นทสฺสเนนปหาตพฺพํ อพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นทสฺสเนน- ปหาตพฺโพ อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

อัพยากตธรรม ที่ไม่ใช่ทัสสเนนปหาตัพพธรรม อาศัย อัพยากตธรรมที่ไม่ใช่ทัสสเนนปหาตัพพธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา เอกํ อารมฺมเณ เอกํ อวิคเต เอกํ ฯ สหชาตวาเรปิ ปญฺหาวาเรปิ สพฺพตฺถ เอกํ ฯ ทสฺสเนนปหาตพฺพทุกกุสลตฺติกํ นิฏฺฐิตํ ฯ ---------

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๑ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๑ ในอวิคตปัจจัย มี " ๑ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีหัวข้อปัจจัย ๑ ทุกปัจจัยทัสสเนนปหาตัพพทุกกุสลัตติกะ จบ

สภาวธรรมที่ไม่ต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคซึ่งเป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคซึ่งเป็นกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย(ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๑ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ (ย่อ สหชาตวาร ฯลฯ ปัญหาวาร ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๑ วาระ)

สภาวธรรมที่ต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคซึ่งเป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรมที่ต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคซึ่งเป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย(ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๒ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๒ วาระ (ย่อ)

สภาวธรรมที่ต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคซึ่งเป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรมที่ต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคซึ่งเป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัยได้แก่ โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาอาศัยขันธ์ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาเกิดขึ้น (๑) สภาวธรรมที่ไม่ต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคซึ่งเป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคซึ่งเป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย (๑) (ย่อ)

สภาวธรรมที่ต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคซึ่งเป็นอกุศลเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคซึ่งเป็นอกุศลโดยเหตุปัจจัย (๑) สภาวธรรมที่ไม่ต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคซึ่งเป็นอกุศลเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่ต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคซึ่งเป็นอกุศลโดยเหตุปัจจัย (๑) (ย่อ)

สภาวธรรมที่ไม่ต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคซึ่งเป็นอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคซึ่งเป็นอัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๑ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ (ย่อ) (สหชาตวาร ฯลฯ ปัญหาวาร ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๑ วาระ)

อรรถกถาที่มีมาก่อนหน้านี้ :- อรรถกถา ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ อนุโลมทุกัตติกปัฏฐาน เหตุทุกสนิทัสสนสัปปฏิฆัตติกะ