๘. สังวรชาดก

ขอเดชะพระมหาราช พระราชบิดาผู้เป็นพระมหากษัตริย์ ทรงทราบอยู่ถึงสีลวัตรของพระองค์ ทรงยกย่องพระกุมารเหล่านี้ แต่หายกย่องพระองค์ด้วยชนบทใดชนบทหนึ่งไม่

เมื่อพระมหาราชผู้สมมติเทพทรงพระชนม์อยู่ หรือทิวงคตแล้วก็ตาม พระญาติทั้งหลายเมื่อเห็นประโยชน์ของตน จึงพากันยอมรับพระองค์

ขอเดชะพระเจ้าสังวร ด้วยพระจริยาวัตรอะไร พระองค์จึงทรงดำรงอยู่เหนือพระเจ้าพี่ผู้มีพระชาติเสมอกัน เพราะเหตุไร บรรดาพระญาติที่มาประชุมกันแล้ว จึงไม่ล่วงเกินพระองค์ (พระเจ้าสังวรมหาราชตรัสคุณของพระองค์ว่า)

พระราชบุตร หม่อมฉันไม่ริษยาสมณะทั้งหลาย ผู้แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่ ย่อมนอบน้อมสมณะเหล่านั้นโดยเคารพ ย่อมกราบเท้าสมณะผู้คงที่ทั้งหลาย

สมณะเหล่านั้นย่อมพร่ำสอนหม่อมฉัน ผู้ประกอบแล้วในพระธรรมคุณ เชื่อฟัง ไม่ริษยาสมณะผู้แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่ทั้งหลาย ยินดีแล้วในพระธรรมคุณ

พลช้าง ราชองครักษ์ พลรถ พลราบ พลเหล่านั้นหม่อมฉันก็ไม่ตัดเบี้ยเลี้ยง และรายได้ประจำที่ได้ตั้งไว้

อนึ่ง หม่อมฉันมีมหาอำมาตย์และมนตรีผู้คอยรับใช้ช่วยจัดการ กรุงพาราณสีให้มีมังสาหาร สุรา และข้าวน้ำจำนวนมาก

อนึ่ง แม้พ่อค้าทั้งหลายที่มาจากแคว้นต่างๆ ก็พากันร่ำรวย หม่อมฉันก็จัดการคุ้มครองพ่อค้าเหล่านั้น ข้าแต่พระเจ้าพี่อุโบสถ ขอพระองค์ทรงทราบอย่างนี้เถิด (พระอุโบสถกุมารได้สดับดังนั้นแล้ว จึงตรัสว่า)

ขอเดชะพระเจ้าสังวร นัยว่า ขอพระองค์จงครองราชสมบัติโดยธรรม แทนพระญาติทั้งหลาย อนึ่ง ขอพระองค์ผู้มีพระปัญญาและทรงเป็นบัณฑิต เกื้อกูลแก่พระญาติทั้งหลายเถิด

พระองค์ผู้อันพระญาติแวดล้อมแล้วอย่างนี้ ทั้งได้สะสมรัตนะต่างๆ ไว้มากมาย ศัตรูทั้งหลายย่อมข่มเหงไม่ได้ เหมือนกับพระอินทร์ที่จอมอสูรราวีไม่ได้สังวรชาดกที่ ๘ จบ

ชานนฺโต โน มหาราช ตว สีลํ ชนาธิโป อิเม กุมาเร ปูเชนฺโต น ตํ เกนจิ มญฺญถ ฯ

ข้าแต่พระมหาราช พระราชาผู้เป็นจอมแห่งชน ทรงทราบถึงพระศีลา- จารวัตรของพระองค์ ทรงยกย่องพระกุมารเหล่านี้มิได้สำคัญพระองค์ด้วย ชนบทอะไรเลย.

ติฏฺฐนฺเต โน มหาราเช อาทู เทเว ทิวงฺคเต ญาตี ตํ สมนุมญฺญึสุ สมฺปสฺสํ อตฺถมตฺตโน ฯ

เมื่อพระมหาราชาผู้สมมติเทพ ยังทรงพระชนม์อยู่หรือทิวงคตแล้วก็ตาม พระประยูรญาติผู้เห็นประโยชน์ตนเป็นสำคัญ พากันยอมรับนับถือ พระองค์.

เกน สํวรวตฺเตน สญฺชาเต อภิติฏฺฐสิ เกน ตํ นาติวตฺตนฺติ ญาติสงฺฆา สมาคตา ฯ

ข้าแต่พระเจ้าสังวรราช ด้วยพระศีลาจารวัตรข้อไหน พระองค์จึงสถิตอยู่ เหนือพระเชฏฐภาดาผู้ทรงร่วมกำเนิดได้ ด้วยพระศีลาจารวัตรข้อไหน หมู่พระญาติที่ประชุมกันแล้ว จึงไม่ย่ำยีพระองค์ได้?

น ราชปุตฺต อุสฺสุยฺยามิ สมณานํ มเหสินํ สกฺกจฺจนฺเต นมสฺสามิ ปาเท วนฺทามิ ตาทินํ ฯ

ข้าแต่พระราชบุตร หม่อมฉันมิได้ริษยาสมณะทั้งหลายผู้แสวงหาคุณอัน ใหญ่หลวง หม่อมฉันนอบน้อมท่านเหล่านั้นโดยเคารพ ไหว้เท้าของท่าน ผู้คงที่.

เต มํ ธมฺมคุเณ ยุตฺตํ สุสฺสูสมนุสฺสุยฺยกํ สมณา สมนุสฺสาสนฺติ อิสิธมฺมคุเณ รตา ฯ

สมณะเหล่านั้น ยินดีแล้วในคุณธรรมของท่านผู้แสวงหาคุณ ย่อมพร่ำ สอนหม่อมฉันผู้ประกอบในคุณธรรม ผู้พอใจฟัง ไม่มีความริษยา.

เตสาหํ วจนํ สุตฺวา สมณานํ มเหสินํ น กิญฺจิ อติมญฺญามิ ธมฺเม เม นิรโต มโน ฯ

หม่อมฉันได้ฟังคำของสมณะ ผู้แสวงหาคุณอันใหญ่หลวง เหล่านั้นแล้ว มิได้ดูหมิ่นสักน้อยหนึ่งเลย ใจของหม่อมฉันยินดีแล้วในธรรม.

หตฺถาโรหา อณีกฏฺฐา รถิกา ปตฺติการกา เตสํ นปฺปฏิพนฺธามิ นิวิฏฺฐํ ภตฺตเวตฺตนํ ฯ

กองพลช้าง กองพลม้า กองพลรถ และกองพลเดินเท้า หม่อมฉันไม่ ตัดเบี้ยเลี้ยงและบำเหน็จบำนาญของจาตุรงคเสนาเหล่านั้นให้ลดน้อยลง.

มหามตฺตา จ เม อตฺถิ มนฺติโน ปริจาริกา พาราณสึ โวหรนฺติ พหุมํสํ สุโรทกํ ฯ

อำมาตย์ผู้ใหญ่ และข้าราชการผู้มีปรีชาของหม่อมฉันมีอยู่ ช่วยกันบำรุง พระนครพาราณสีให้มีเนื้อมาก มีน้ำดี.

อโถปิ วาณิชา ผีตา นานารฏฺเฐหิ อาคตา เตสุ เม วิหิตา รกฺขา เอวํ ชานาหุโปสถ ฯ

อนึ่ง พวกพ่อค้าผู้มั่งคั่งมาแล้วจากรัฐต่างๆ หม่อมฉันช่วยจัดอารักขาให้ พ่อค้าเหล่านั้น ขอได้โปรดทราบอย่างนี้เถิด เจ้าพี่อุโบสถ.

ธมฺเมน กิร ญาตีนํ รชฺชํ กาเรหิ สํวร เมธาวี ปณฺฑิโต จาสิ อโถปิ ญาตีนํ หิโต ฯ

ข้าแต่พระเจ้าสังวรราช ได้ยินว่า พระองค์ทรงครอบครองราชสมบัติแห่ง หมู่พระญาติโดยธรรม พระองค์เป็นผู้มีพระปรีชาด้วย เป็นบัณฑิตด้วย ทั้งทรงเกื้อกูลพระประยูรญาติด้วย.

ตํตํ ญาติปริพฺยุฬฺหํ นานารตนโมจิตํ อมิตฺตา นปฺปสหนฺติ อินฺทํว อสุราธิโปติ ฯ สํวรชาตกํ อฏฺฐมํ ฯ ---------

ศัตรูทั้งหลายย่อมไม่เบียดเบียนพระองค์ผู้แวดล้อมไปด้วยพระประยูรญาติ มองมูลด้วยรัตนะต่างๆ เหมือนจอมอสูร ไม่เบียดเบียนพระอินทร์ ฉะนั้น. จบ สังวรชาดกที่ ๘.