๒. อัฏฐสัททชาดก

ใครหนอจะทำลายนัยน์ตาดวงที่ ๒ ของควาญช้างชื่อพันธุระผู้ไม่มีศีล ใครหนอจักช่วยลูกๆ ของเรา รังของเรา และตัวเราให้ปลอดภัย (เสียงแมลงภู่ว่า)

กระพี้เท่าที่มีอยู่ถูกเจาะไปหมด ขอถวายพระพรมหาบพิตร แมลงภู่หมดอาหารไม่ยินดีในแก่น (เสียงนกดุเหว่า)

เรานั้นคงจักพ้นจากพระราชนิเวศน์ไปจากที่นี้แล้ว ทำตนให้ยินดี อาศัยอยู่ตามต้นไม้กิ่งไม้แน่นอน (เสียงเนื้อว่า)

เรานั้นคงจักพ้นจากพระราชนิเวศน์ไปจากที่นี้แล้ว เดินนำหน้าฝูง ดื่มน้ำที่ดีเลิศแน่นอน (เสียงลิงว่า)

นายพรานชื่อภรตะชาวแคว้นพาหิกะได้นำเรา ผู้มัวเมาด้วยกาม กำหนัดหมกมุ่นอยู่ในกามนั้นมา ขอความเจริญจงมีแก่ท่าน (เสียงกินนรว่า)

นางกินนรีได้กล่าวกับเราที่ยอดเขาแหลมในเวลามืดมิด ด้วยถ้อยคำอันอ่อนหวานว่า โปรดระวังเท้า อย่าเหยียบพลาดไปถูกแง่หิน (เสียงพระปัจเจกพุทธเจ้าว่า)

อิทํ ปุเร นินฺนมาหุ พหุมจฺฉํ มโหทกํ อาวาโส พกราชสฺส เปตฺติกํ ภวนํ มม ตฺยชฺช ภิงฺเคน ยาเปม โอกํ น วิชฺชหามเส

สระมงคลโบกขรณีนี้ แต่ก่อนเป็นที่ลุ่มลึก มีน้ำมาก ปลาก็มาก เป็น ที่อยู่อาศัยของพระยานกยาง เป็นที่อยู่แห่งบิดาของเรา บัดนี้ น้ำแห้ง วันนี้พวกเราจะพากันเลี้ยงชีพด้วยกบ แม้พวกเราจะถูกความบีบคั้นถึง เพียงนี้ ก็จะไม่ละที่อยู่.

โก ทุติยํ อสีลิสฺส พนฺธุรสฺสกฺขิ เภชฺชติ โก เม ปุตฺเต กุลาวกํ มญฺจ โสตฺถึ กริสฺสติ ฯ

ใครจะทำลายนัยน์ตาข้างที่สองของนายพันธุระ ผู้มีอาวุธในมือให้แตกได้ ใครจักกระทำลูก และรังของเรา และตัวเราให้มีความสวัสดีได้?

สพฺพา ปริกฺขตา เผคฺคุ ยาว ตสฺสา คตี อหุ ขีณภกฺโข มหาราช สาเร น รมตี ฆุโณ ฯ

ดูกรมหาบพิตร คติของกระพี้ไม้นั้นมีอยู่เพียงใด กระพี้ไม้ทั้งหมด แมลงภู่เจาะกินสิ้นแล้วเพียงนั้น แมลงภู่หมดอาหารแล้ว ย่อมไม่ยินดี ในไม้แก่น.

สา นูนาหํ อิโต คนฺตฺวา รญฺโญ มุตฺตา นิเวสนา อตฺตานํ รมยิสฺสามิ ทุมสาขานิเกตินี ฯ

ไฉนหนอ เราจึงจะจากที่นี่ไปให้พ้นจากราชนิเวศน์เสียได้ บันเทิงใจ ชมต้นไม้ กิ่งไม้ที่มีดอก ทำรังอาศัยอยู่ตามประสาของเรา.

โส นูนาหํ อิโต คนฺตฺวา รญฺโญ มุตฺโต นิเวสนา อคฺโคทกานิ ปิวิสฺสามิ ยูถสฺส ปุรโต วชํ ฯ

ไฉนหนอ เราจึงจะจากที่นี่ไปให้พ้นจากราชนิเวศน์เสียได้ จักนำหน้าฝูง ไปดื่มน้ำที่ดีเลิศได้.

ตํ มํ กาเมหิ สมฺมตฺตํ รตฺตํ กาเมสุ มุจฺฉิตํ อานยี ภรโต ลุทฺโธ พาหิโก ภทฺทมตฺถุ เต ฯ

นายพรานภรตะชาวพาหิกรัฐ นำเราผู้มัวเมาด้วยกามทั้งหลาย ผู้กำหนัด หมกมุ่นอยู่ในกามมาแล้ว ลิงนั้นกล่าวว่า ขอความเจริญจงมีแก่ท่าน ขอท่านจงปล่อยข้าพเจ้าเถิด.

อนฺธการติมิสายํ ตุงฺเค อุปริ ปพฺพเต สา มํ สเณฺหน มุทุนา มา ปาทํ ขณิยสฺมนิ ฯ

เมื่อความมืดตื้อปรากฏเบื้องบนภูเขาอันแข็งคม นางกินนรีนั้นได้กล่าว กะเราด้วยถ้อยคำอันไพเราะอ่อนหวานว่า ท่านอย่าจรดเท้าลงบนแผ่นดิน.

อสํสยํ ชาติขยนฺตทสฺสี น คพฺภเสยฺยํ ปุนราวฏิสฺสํ อยมนฺติมา ปจฺฉิมคพฺภเสยฺยา ขีโณ เม สํสาโร ปุนพฺภวายาติ ฯ อฏฺฐสทฺทชาตกํ ทุติยํ ฯ ---------

เราเห็นนิพพานอันเป็นที่สิ้นชาติ ไม่ต้องเวียนมายังกำเนิดคัพภไสยาอีก ต่อไป โดยไม่ต้องสงสัย ความเกิดของเรานี้เป็นชาติมีในที่สุดกำเนิด คัพภไสยาก็มีในภายหลัง สงสารเพื่อภพใหม่ต่อไปของเราสิ้นสุดแล้ว. จบ อัฏฐสัททชาดกที่ ๒.