๒. อรหัตตสูตร เล่ม ๒๒
พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง · ผู้ดำเนินการอ่านข้อเท็จจริงสาธารณะแล้วสรุปเอง
๓๔๗๗๖ ฉ ภิกฺขเว ธมฺเม อปฺปหาย อภพฺโพ อรหตฺตํ สจฺฉิกาตุํ กตเม ฉ มานํ โอมานํ อติมานํ อธิมานํ ถมฺภํ อตินิปาตํ อิเม โข ภิกฺขเว ฉ ธมฺเม อปฺปหาย อภพฺโพ อรหตฺตํ สจฺฉิกาตุํ ฯ {๓๔๗.๑} ฉ ภิกฺขเว ธมฺเม ปหาย ภพฺโพ อรหตฺตํ สจฺฉิกาตุํ กตเม ฉ มานํ โอมานํ อติมานํ อธิมานํ ถมฺภํ อตินิปาตํ อิเม โข ภิกฺขเว ฉ ธมฺเม ปหาย ภพฺโพ อรหตฺตํ สจฺฉิกาตุนฺติ ฯ
ฉบับมหาจุฬาฯ
ชั้นตัวบทพุทธพจน์หน่วยที่ตำแหน่งเดียวกันของเล่มนี้ · เลขข้อเป็นของฉบับนี้เอง · ชื่อเรื่องตรงกันทั้งสองฉบับ
เปิดหน้าของฉบับนี้ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
๒. อรหัตตสูตร ว่าด้วยอรหัตตผล
ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุยังละธรรม ๖ ประการไม่ได้ ก็ไม่อาจทำให้แจ้งอรหัตตผลได้ ธรรม ๖ ประการ อะไรบ้าง คือ ๑. มานะ (ความถือตัว) ๒. โอมานะ (ความถือตัวว่าด้อยกว่าเขา) ๓. อติมานะ (ความดูหมิ่นเขา) ๔. อธิมานะ (ความเข้าใจผิด) ๕. ถัมภะ (ความหัวดื้อ) ๖. อตินิปาตะ (ความดูหมิ่นตนเองว่าเป็นคนเลว) ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุยังละธรรม ๖ ประการนี้แลไม่ได้ ก็ไม่อาจทำให้แจ้ง อรหัตตผลได้ ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุละธรรม ๖ ประการได้แล้ว จึงอาจทำให้แจ้งอรหัตตผลได้ ธรรม ๖ ประการ อะไรบ้าง คือ ๑. มานะ ๒. โอมานะ ๓. อติมานะ ๔. อธิมานะ ๕. ถัมภะ ๖. อตินิปาตะ ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุละธรรม ๖ ประการนี้แลได้แล้ว จึงอาจทำให้แจ้งอรหัตตผลได้อรหัตตสูตรที่ ๒ จบ
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๒๒ หน้า : ๕๙๙}
ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
อรรถกถาอรหัตตสูตรที่ ๒
พึงทราบวินิจฉัยในอรหัตตสูตรที่ ๒ ดังต่อไปนี้ :-
บทว่า มานํ ได้แก่ ความสำคัญ (ตัว) โดยชาติเป็นต้น.
บทว่า โอมานํ ได้แก่ สำคัญตัวว่า เราเป็นคนเลว.
บทว่า อติมานํ ได้แก่ ความถือตัวอย่างหยิ่งพยอง ที่เป็นไปล่วงเกินผู้อื่น.
บทว่า อธิมานํ ได้แก่ ความสำคัญว่าได้บรรลุ (อย่างนั้นอย่างนี้).
บทว่า ถมฺภํ ได้แก่ มีความเป็นผู้กระด้าง เพราะโกรธและมานะ.
บทว่า อตินิปาตํ ได้แก่ ความสำคัญตนของคนเลว ว่าเราเป็นคนเลว.
จบอรรถกถาอรหัตตสูตรที่ ๒ -----------------------------------------------------