๑. ทีฆจาริกสูตร ที่ ๑ เล่ม ๒๒

ปญฺจิเม ภิกฺขเว อาทีนวา ทีฆจาริกํ อนวตฺถจาริกํ อนุยุตฺตสฺส วิหรโต กตเม ปญฺจ อสฺสุตํ น สุณาติ สุตํ น ปริโยทเปติ สุเตเนกจฺเจน อวิสารโท โหติ พาฬฺหํ โรคาตงฺกํ ผุสติ น จ มิตฺตวา โหติ อิเม โข ภิกฺขเว ปญฺจ อาทีนวา ทีฆจาริกํ อนวตฺถจาริกํ อนุยุตฺตสฺส วิหรโต ฯ ปญฺจิเม ภิกฺขเว อานิสํสา สมวตฺถจาเร กตเม ปญฺจ อสฺสุตํ สุณาติ สุตํ ปริโยทเปติ สุเตเนกจฺเจน วิสารโท โหติ น พาฬฺหํ โรคาตงฺกํ ผุสติ มิตฺตวา จ โหติ อิเม โข ภิกฺขเว ปญฺจ อานิสํสา สมวตฺถจาเรติ ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย โทษของภิกษุผู้ประกอบการเที่ยวไปนาน การเที่ยวไปไม่มีกำหนด ๕ ประการนี้ ๕ ประการเป็นไฉน คือย่อมไม่ได้ฟังสิ่งที่ยังไม่เคยฟัง ๑ ย่อมไม่เข้าใจชัดสิ่งที่ได้ฟังแล้ว ๑ ย่อมไม่แกล้วกล้าด้วยสิ่งที่ได้ฟังแล้วบางประการ ๑ ย่อมได้รับโรคเรื้อรังอย่างหนัก ๑ ย่อมไม่มีมิตร ๑ ดูกรภิกษุทั้งหลาย โทษของภิกษุผู้ประกอบการเที่ยวไปนาน การเที่ยวไปไม่มีกำหนด๕ ประการนี้แล ฯ ดูกรภิกษุทั้งหลาย อานิสงส์ในการเที่ยวไปมีกำหนดพอสมควร ๕ ประการนี้๕ ประการเป็นไฉน คือ ย่อมได้ฟังสิ่งที่ยังไม่เคยฟัง ๑ ย่อมเข้าใจชัดสิ่งที่ได้ฟังแล้ว ๑ ย่อมแกล้วกล้าด้วยสิ่งที่ได้ฟังแล้วบางประการ ๑ ย่อมไม่ได้รับโรคเรื้อรังอย่างหนัก ๑ ย่อมมีมิตร ๑ ดูกรภิกษุทั้งหลาย อานิสงส์ในการเที่ยวไปมีกำหนดพอสมควร ๕ ประการนี้แล ฯ จบสูตรที่ ๑

พึงทราบวินิจฉัยในปฐมทีฆจาริกสูตรที่ ๑ แห่งวรรคที่ ๓ ดังต่อไปนี้ :-

บทว่า อนวฏฺฐจาริกํ ได้แก่ เที่ยวไปไม่มีกำหนด.

บทว่า สุตํ น ปริโยทเปติ ความว่า ข้อใดที่เธอเคยฟังแล้ว ก็ไม่สามารถจะเข้าใจชัดข้อนั้นได้.

บทว่า สุเตเนกจฺเจน อวิสารโท โหติ ความว่า ย่อมไม่ถึงโสมนัสด้วยข้อที่ได้ฟังมาคือความรู้ที่มีอยู่นิดหน่อย.

บทว่า สมวฏฺฐจาเร ได้แก่ ในการเที่ยวไปมีกำหนด.

จบอรรถกถาปฐมทีฆจาริกสูตรที่ ๑ -----------------------------------------------------