๑. โกกิลชาดก

ผู้ใดพูดเมื่อยังไม่ถึงเวลาพูด ก็พูดเกินเวลา ผู้นั้นจะถูกกำจัดนอนตายอยู่ เหมือนลูกนกดุเหว่า

เพราะฉะนั้น บัณฑิตควรรักษาวาจาไว้ ทั้งในเวลาที่ควรพูดและไม่ควรพูด ไม่ควรพูดให้เกินเวลาแม้ในบุคคลผู้เสมอกับตน

ส่วนผู้ใดมีความคิดเป็นเบื้องหน้า มีปัญญาเครื่องพิจารณา เห็นประจักษ์ พูดพอเหมาะกับกาลเวลา ผู้นั้นย่อมจับศัตรูทั้งหมดไว้ได้ดุจนกครุฑจับนาคได้โกกิลชาดกที่ ๑ จบ

โย เว กาเล อสมฺปตฺเต อติเวลํ ปภาสติ เอวํ โส นิหโต เสติ โกกิลาเยว อตฺรโช ฯ

เมื่อยังไม่ถึงเวลาที่จะพูด ผู้ใด พูดเกินกาลไป ผู้นั้น ย่อมถูกทำร้าย ดุจลูกนกดุเหว่า ฉะนั้น.

น หิ สตฺถํ สุนิสิตํ วิสํ หลาหลมฺมิว เอวํ นิกฺกเฒ ปาเตติ วาจา ทุพฺภาสิตา ยถา ฯ

มีดที่ลับคมดีแล้ว ดุจยาพิษอันร้ายแรง หาทำให้ตกไปทันทีทันใด เหมือน วาจาทุพภาษิตไม่.

ตสฺมา กาเล อกาเล จ วาจํ รกฺเขยฺย ปณฺฑิโต นาติเวลํ ปภาเสยฺย อปิ อตฺตสมมฺหิ วา ฯ

เพราะฉะนั้น บัณฑิตควรรักษาวาจาไว้ ทั้งในกาลควรพูด และไม่ควร ไม่ควรพูดให้ล่วงเวลา แม้ในบุคคลผู้เสมอกับตน.

โย จ กาเล มิตํ ภาเส มติปุพฺโพ วิจกฺขโณ สพฺเพ อมิตฺเต อาเทติ สุปณฺโณ อุรคมฺมิวาติ ฯ โกกาลิกชาตกํ ปฐมํ ฯ ---------

ผู้ใด มีความคิดเห็นเป็นเบื้องหน้า มีปัญญาเครื่องพิจารณาเห็นประจักษ์ พูดพอเหมาะในกาลที่ควรพูด ผู้นั้น ย่อมจับศัตรูได้ทั้งหมด ดุจครุฑจับ นาคได้ ฉะนั้น. จบ โกกาลิกชาดกที่ ๑.