๘. อาสนุปัฏฐายกเถราปทาน (๑๐๘) เล่ม ๓๒
พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง · ผู้ดำเนินการอ่านข้อเท็จจริงสาธารณะแล้วสรุปเอง
ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
อฏฺฐมํ อาสนุปฏฺฐายกตฺเถราปทานํ (๑๐๘)
๑๑๐|๑๑๐.๔๗| กานนํ วนโมคฺคยฺห อปฺปสทฺทํ นิรากุลํ สีหาสนํ มยา ทินฺนํ อตฺถทสฺสิสฺส ตาทิโน ฯ |๑๑๐.๔๘| มาลหตฺถํ คเหตฺวาน กตฺวา จ นํ ปทกฺขิณํ สตฺถารํ ปยิรุปาสิตฺวา ปกฺกามึ อุตฺตรามุโข ฯ |๑๑๐.๔๙| เตน กมฺเมน ทิปทินฺท โลกเชฏฺฐ นราสภ สนฺนิพฺพาเปมิ อตฺตานํ ภวา สพฺเพ สมูหตา ฯ |๑๑๐.๕๐| อฏฺฐารเส กปฺปสเต ยํ ทานมททึ ตทา ทุคฺคตึ นาภิชานามิ สีหาสนสฺสิทํ ผลํ ฯ |๑๑๐.๕๑| อิโต สตฺตกปฺปสเต สนฺนิพฺพาปกขตฺติโย สตฺตรตนสมฺปนฺโน จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ |๑๑๐.๕๒| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา อาสนุปฏฺฐายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ อาสนุปฏฺฐายกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
ฉบับมหาจุฬาฯ
ชั้นตัวบทพุทธพจน์หน่วยที่ตำแหน่งเดียวกันของเล่มนี้ · เลขข้อเป็นของฉบับนี้เอง · ชื่อเรื่องตรงกันทั้งสองฉบับ
เปิดหน้าของฉบับนี้ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
๘. อาสนุปัฏฐายกเถราปทาน ประวัติในอดีตชาติของพระอาสนุปัฏฐายกเถระ (พระอาสนุปัฏฐายกเถระ เมื่อจะประกาศประวัติในอดีตชาติของตน จึงกล่าวว่า)
ข้าพเจ้าเข้าป่าดงทึบที่เงียบสงัดไม่มีเสียงอื้ออึง ได้ถวายพระแท่นสีหาสน์ แด่พระผู้มีพระภาคพระนามว่าอัตถทัสสี ผู้คงที่
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๓๒ หน้า : ๒๕๖}
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อปทาน [๑๑. ภิกขทายิวรรค] ๙. พิฬาลิทายกเถราปทาน
ข้าพเจ้าถือดอกไม้กำหนึ่ง แล้วทำประทักษิณพระองค์ เข้าไปเฝ้าพระศาสดาแล้ว บ่ายหน้าหลีกไปทางทิศเหนือ
ข้าแต่พระองค์ผู้เป็นจอมแห่งเทวดาและมนุษย์ ผู้เจริญที่สุดในโลก ทรงองอาจกว่านรชน ด้วยผลกรรมนั้น ข้าพระองค์ทำตนให้ดับสนิทได้ ภพทั้งปวงข้าพระองค์ก็ถอนได้แล้ว
ในกัป ๑๑๘ (นับจากกัปนี้ไป) ข้าพระองค์ได้ถวายทานไว้ครั้งนั้น จึงไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายพระแท่นสีหาสน์
ในกัปที่ ๑๐๗ นับจากกัปนี้ไป ได้เป็นกษัตริย์ผู้จักรพรรดิพระนามว่าสันนิพพาปกะ สมบูรณ์ด้วยรัตนะ ๗ ประการ มีพลานุภาพมาก
คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ ข้าพเจ้าได้ทำให้แจ้งแล้ว คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า ข้าพเจ้าก็ได้ทำสำเร็จแล้ว ดังนี้แล ได้ทราบว่า ท่านพระอาสนุปัฏฐายกเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้อาสนุปัฏฐายกเถราปทานที่ ๘ จบ
ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
๑๐๘. อรรถกถาอาสนุปัฏฐาหกเถราปทาน
____________________________
บาลีว่า อาสนุปัฏฐายกเถราปทาน.
อปทานของท่านพระอาสนุปัฏฐาหกเถระมีคำเริ่มต้นว่า กานนํ วนโมคฺคยฺห ดังนี้.
พระเถระแม้นี้ได้บำเพ็ญกุศลสมภารในพระพุทธเจ้าองค์ก่อนๆ สั่งสมบุญทั้งหลายอันเป็นอุปนิสัยแก่พระนิพพานในภพนั้นๆ.
ในกาลแห่งพระผู้มีพระภาคเจ้าพระนามว่าอัตถทัสสี บังเกิดในเรือนมีตระกูลแห่งหนึ่ง อยู่ครองเรือนเห็นโทษในการอยู่ครองเรือน ละการครองเรือนออกบวชเป็นดาบสอยู่ ณ ป่าหิมพานต์ เห็นพระผู้มีพระภาคเจ้าเสด็จถึงที่นั้นเลื่อมใส ได้ถวายสีหาสนะ, ถือเอากำดอกไม้ บูชาพระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ประทับนั่ง ณ ที่นั้น กระทำประทักษิณพระองค์แล้วหลีกไป.
ด้วยบุญกรรมนั้น ท่านท่องเที่ยวไปในเทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย เป็นผู้มีตระกูลสูงได้เพียบพร้อมด้วยทรัพย์สมบัติ ในภพที่ตนเกิดแล้วๆ.
ในกาลอื่นคือในพุทธุปบาทกาลนี้ ท่านบังเกิดในเรือนมีตระกูลแห่งหนึ่ง เจริญวัยแล้ว เลื่อมใสในพระศาสดา บวชแล้วไม่นานนักก็ได้เป็นพระอรหันต์.
ท่านได้เป็นพระอรหันต์ ระลึกถึงบุพกรรมของตน เกิดโสมนัส เมื่อจะประกาศปุพพจริตาปทาน จึงกล่าวคำมีอาทิว่า กานนํ วนโมคฺคยฺห ดังนี้.
คำทั้งหมดนั้นมีอรรถง่ายทั้งนั้นแล. จบอรรถกถาอาสนุปัฏฐาหกเถราปทาน -----------------------------------------------------