๔. ทุติยอัสสาทปริเยสนสูตร

รูปานาหํ ภิกฺขเว อสฺสาทปริเยสนํ อจรึ โย รูปานํ อสฺสาโท ตทชฺฌคมํ ยาวตา รูปานํ อสฺสาโท ปญฺญาย เม เอโส สุทิฏฺโฐ รูปานาหํ ภิกฺขเว อาทีนวปริเยสนํ อจรึ โย รูปานํ อาทีนโว ตทชฺฌคมํ ยาวตา รูปานํ อาทีนโว ปญฺญาย เม เอโส สุทิฏฺโฐ รูปานาหํ ภิกฺขเว นิสฺสรณปริเยสนํ อจรึ ยํ รูปานํ นิสฺสรณํ ตทชฺฌคมํ ยาวตา รูปานํ นิสฺสรณํ ปญฺญาย เม เอตํ สุทิฏฺฐํ ฯ สทฺทานาหํ ภิกฺขเว ฯ คนฺธานาหํ ภิกฺขเว ฯ รสานาหํ ภิกฺขเว ฯ โผฏฺฐพฺพานาหํ ภิกฺขเว ฯ ธมฺมานาหํ ภิกฺขเว อสฺสาทปริเยสนํ อจรึ โย ธมฺมานํ อสฺสาโท ตทชฺฌคมํ ยาวตา ธมฺมานํ อสฺสาโท ปญฺญาย เม เอโส สุทิฏฺโฐ ธมฺมานาหํ ภิกฺขเว อาทีนวปริเยสนํ อจรึ โย ธมฺมานํ อาทีนโว ตทชฺฌคมํ ยาวตา ธมฺมานํ อาทีนโว ปญฺญาย เม เอโส สุทิฏฺโฐ ธมฺมานาหํ ภิกฺขเว นิสฺสรณปริเยสนํ อจรึ ยํ ธมฺมานํ นิสฺสรณํ ตทชฺฌคมํ ยาวตา ธมฺมานํ นิสฺสรณํ ปญฺญาย เม เอตํ สุทิฏฺฐํ ฯ {๑๖.๑} ยาวกีวญฺจาหํ ภิกฺขเว อิเมสํ ฉนฺนํ พาหิรานํ อายตนานํ อสฺสาทญฺจ อสฺสาทโต อาทีนวญฺจ อาทีนวโต นิสฺสรณญฺจ นิสฺสรณโต ยถาภูตํ นาพฺภญฺญาสึ ฯเปฯ อพฺภญฺญาสึ ฯ ญาณญฺจ ปน เม ทสฺสนํ อุทปาทิ อกุปฺปา เม วิมุตฺติ อยมนฺติมา ชาติ นตฺถิทานิ ปุนพฺภโวติ ฯ จตุตฺถํ ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย เราได้เที่ยวแสวงหาคุณแห่งรูป ได้พบคุณแห่งรูป ได้เห็นด้วยดีด้วยปัญญา เราได้เที่ยวแสวงหาโทษแห่งรูป ได้พบโทษแห่งรูปได้เห็นด้วยดีด้วยปัญญา เราได้เที่ยวแสวงหาความสลัดออกแห่งรูป ได้พบความสลัดออกแห่งรูป ได้เห็นด้วยดีด้วยปัญญา ฯลฯ แห่งเสียง ฯลฯ แห่งกลิ่น ฯลฯ แห่งรส ฯลฯ แห่งโผฏฐัพพะ ฯลฯ เราได้เที่ยวแสวงหาคุณแห่งธรรมารมณ์ได้พบคุณแห่งธรรมารมณ์ ได้เห็นด้วยดีด้วยปัญญา เราได้เที่ยวแสวงหาโทษแห่งธรรมารมณ์ ได้พบโทษแห่งธรรมารมณ์ ได้เห็นด้วยดีด้วยปัญญา เราได้เที่ยวแสวงหาความสลัดออกแห่งธรรมารมณ์ ได้พบความสลัดออกแห่งธรรมารมณ์ ได้เห็นด้วยดีด้วยปัญญา ดูกรภิกษุทั้งหลาย เรายังไม่รู้ตามความเป็นจริง ซึ่งคุณแห่งอายตนะภายนอก ๖ เหล่านี้โดยเป็นคุณ ซึ่งโทษโดยความเป็นโทษ ซึ่งความสลัดออกโดยเป็นความสลัดออก เพียงใด ฯลฯ ก็ญาณทัสนะเกิดขึ้นแล้วแก่เราว่าความหลุดพ้นของเราไม่กำเริบ ชาตินี้มีในที่สุด บัดนี้ภพใหม่ไม่มี ฯ จบสูตรที่ ๔