๑๐. กวิสูตร เล่ม ๑๕
พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง · ผู้ดำเนินการอ่านข้อเท็จจริงสาธารณะแล้วสรุปเอง
ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
ทสมํ กวิสุตฺตํ
๑๗๖กึสุ นิทานํ คาถานํ กึสุ ตาสํ วิยญฺชนํ กึสุ สนฺนิสฺสิตา คาถา กึสุ คาถานมาสโยติ ฯ
๑๗๗ฉนฺโท นิทานํ คาถานํ อกฺขรา ตาสํ วิยญฺชนํ นามสนฺนิสิตา คาถา กวิ คาถานมาสโยติ ฯ ชราวคฺโค ฉฏฺโฐ ฯ ตสฺสุทฺทานํ ชรา อชรสา มิตฺตํ วตฺถุ ตีณิ ชนานิ จ อุปฺปโถ จ ทุติโย จ กวินา ปูริโต วคฺโคติ ฯ ---------
ฉบับมหาจุฬาฯ
ชั้นตัวบทพุทธพจน์หน่วยที่ตำแหน่งเดียวกันของเล่มนี้ · เลขข้อเป็นของฉบับนี้เอง · ชื่อเรื่องตรงกันทั้งสองฉบับ
เปิดหน้าของฉบับนี้ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย สคาถวรรค [๑. เทวดาสังยุต] ๖. ชราวรรค รวมพระสูตรที่มีในวรรค ๑๐. กวิสูตร ว่าด้วยกวี
เทวดาทูลถามว่า อะไรเล่าเป็นต้นเหตุของคาถา อะไรเล่าเป็นเครื่องปรากฏของคาถาเหล่านั้น คาถาอาศัยอะไรเล่า อะไรเล่าเป็นที่อาศัยของคาถา พระผู้มีพระภาคตรัสตอบว่า ฉันท์เป็นต้นเหตุของคาถา อักขระเป็นเครื่องปรากฏของคาถาเหล่านั้น คาถาอาศัยชื่อ กวีเป็นที่อาศัยของคาถา กวิสูตรที่ ๑๐ จบ ชราวรรคที่ ๖ จบ รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ ๑. ชราสูตร ๒. อชรสาสูตร ๓. มิตตสูตร ๔. วัตถุสูตร ๕. ปฐมชนสูตร ๖. ทุติยชนสูตร ๗. ตติยชนสูตร ๘. อุปปถสูตร ๙. ทุติยสูตร ๑๐. กวิสูตร
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๑๕ หน้า : ๗๒}
ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
อรรถกถากวิสูตรที่ ๑๐
พึงทราบวินิจฉัยในกวิสูตรที่ ๑๐ ต่อไป :-
บทว่า ฉนฺโท นิทานํ ความว่า ฉันท์อันมีคายติฉันท์ (ขับร้อง) เป็นอาทิ เป็นต้นเหตุของคาถาทั้งหลาย. อธิบายว่า กวีเมื่อเริ่มคาถา อันตั้งขึ้นในเบื้องต้น ก็ย่อมเริ่มว่า ขอคาถาจงมีอยู่โดยฉันท์อันเราทำแล้วดังนี้.
บทว่า วิยญูชนํ ได้แก่ การให้เกิดขึ้น. เพราะว่าอักขระย่อมยังบทให้เกิด บทก็ย่อมยังคาถาให้เกิด. คาถาย่อมส่องถึงเนื้อความ.
บทว่า นามสนฺนิสฺสิตา ได้แก่ อาศัยการตั้งชื่อ เช่นมีคำว่าสมุทรเป็นต้น. อธิบายว่า คาถาเมื่อเริ่มก็ต้องอาศัยนาม (ชื่อ) อย่างใดอย่างหนึ่งมีสมุทร แผ่นดินเป็นต้นนั่นแหละแล้วจึงเริ่ม.
บทว่า อาสโย แปลว่า เป็นที่อาศัย. อธิบายว่า เพราะคาถาทั้งหลายย่อมเป็นไปเพราะกวี ทั้งกวีนั้นก็เป็นที่อาศัยของคาถาทั้งหลาย ดังนี้.
จบอรรถกถากวิสูตรที่ ๑๐ และจบชราวรรคที่ ๖ -----------------------------------------------------
รวมพระสูตรในชราวรรคที่ ๖
๑. ชราสูตร
๒. อชรสาสูตร
๓. มิตตสูตร
๔. วัตถุสูตร
๕. ปฐมชนสูตร
๖. ทุติยชนสูตร
๗. ตติยชนสูตร
๘. อุปปถสูตร
๙. ทุติยสูตร
๑๐. กวิสูตร -----------------------------------------------------