๘. วิโรจนอสุรินทสูตร เล่ม ๑๕
พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง · ผู้ดำเนินการอ่านข้อเท็จจริงสาธารณะแล้วสรุปเอง
ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
อฏฺฐมํ วิโรจนอสุรินฺทสุตฺตํ
๘๙๐เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม ฯ เตน โข ปน สมเยน ภควา ทิวาวิหารคโต โหติ ปฏิสลฺลีโน ฯ อถ โข สกฺโก จ เทวานมินฺโท เวโรจโน จ อสุรินฺโท เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ อุปสงฺกมิตฺวา ปจฺเจกํ ทฺวารพาหํ นิสฺสาย อฏฺฐํสุ ฯ
๘๙๑อถ โข เวโรจโน อสุรินฺโท ภควโต สนฺติเก อิมํ คาถํ อภาสิ วายเมเถว ปุริโส ยาว อตฺถสฺส นิปฺปทา นิปฺผนฺนโสภโน อตฺโถ เวโรจนวโจ อิทนฺติ ฯ
๘๙๒วายเมเถว ปุริโส ยาว อตฺถสฺส นิปฺปทา นิปฺผนฺนโสภิโน อตฺถา ขนฺตฺยา ภิยฺโย น วิชฺชตีติ ฯ
๘๙๓สพฺเพ สตฺตา อตฺถชาตา ตตฺถ ตตฺถ ยถารหํ สํโยคปรมาเตฺวว สมฺโภคา สพฺพปาณินํ นิปฺผนฺนโสภิโน อตฺถา เวโรจนวโจ อิทนฺติ ฯ
๘๙๔สพฺเพ สตฺตา อตฺถชาตา ตตฺถ ตตฺถ ยถารหํ สํโยคปรมาเตฺวว สมฺโภคา สพฺพปาณินํ นิปฺผนฺนโสภิโน อตฺถา ขนฺตฺยา ภิยฺโย น วิชฺชตีติ ฯ
ฉบับมหาจุฬาฯ
ชั้นตัวบทพุทธพจน์หน่วยที่ตำแหน่งเดียวกันของเล่มนี้ · เลขข้อเป็นของฉบับนี้เอง · จับคู่ตามตำแหน่ง · เล่มนี้ทั้งสองฉบับแบ่งเรื่องเท่ากัน จึงเทียบตามลำดับได้ · ชื่อเรื่องไม่ตรงกัน จึงยังไม่ได้ยืนยันว่าเป็นเรื่องเดียวกัน
เปิดหน้าของฉบับนี้ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย สคาถวรรค [๑๑. สักกสังยุต] ๑. ปฐมวรรค ๘. เวโรจนอสุรินทสูตร ๘. เวโรจนอสุรินทสูตร ว่าด้วยท้าวเวโรจนะจอมอสูร
สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระเชตวัน อารามของ อนาถบิณฑิกเศรษฐี เขตกรุงสาวัตถี สมัยนั้น พระผู้มีพระภาคทรงหลีกเร้นประทับพักผ่อนอยู่ในที่พักกลางวัน ครั้งนั้น ท้าวสักกะจอมเทพกับท้าวเวโรจนะจอมอสูรเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ แล้วได้ยืนพิงบานประตูคนละข้าง ลำดับนั้นท้าวเวโรจนะจอมอสูรได้กล่าวคาถานี้ ในสำนักของพระผู้มีพระภาคว่า บุรุษควรพยายามไปจนกว่าประโยชน์จะสำเร็จ ประโยชน์อันงดงามอยู่ที่ความสำเร็จ นี้เป็นถ้อยคำของเวโรจนะ ท้าวสักกะจอมเทพตรัสว่า บุรุษควรพยายามไปจนกว่าประโยชน์จะสำเร็จ ประโยชน์ทั้งหลายอันงดงามอยู่ที่ความสำเร็จ ประโยชน์อื่นที่ยิ่งกว่าขันติไม่มี ท้าวเวโรจนะจอมอสูรกล่าวว่า สรรพสัตว์มีความต้องการในสิ่งนั้นๆ ตามสมควร ส่วนการบริโภคของสรรพสัตว์ มีการปรุงแต่งเป็นอย่างดี ประโยชน์ทั้งหลายอันงดงามอยู่ที่ความสำเร็จ นี้เป็นถ้อยคำของเวโรจนะ ท้าวสักกะจอมเทพตรัสว่า สรรพสัตว์มีความต้องการในสิ่งนั้นๆ ตามสมควร ส่วนการบริโภคของสรรพสัตว์ มีการปรุงแต่งเป็นอย่างดี ประโยชน์ทั้งหลายอันงดงามอยู่ที่ความสำเร็จ ประโยชน์อื่นที่ยิ่งกว่าขันติไม่มี เวโรจนอสุรินทสูตรที่ ๘ จบ
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๑๕ หน้า : ๓๗๑}
ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
อรรถกถาวิโรจนอสุรินทสูตรที่ ๘
พึงทราบวินิจฉัยในวิโรจนอสุรินทสูตรที่ ๘ ต่อไปนี้ :-
บทว่า อฏฺฐํสุ ได้แก่ ยืนดุจรูปคนเฝ้าประตู.
บทว่า นิปฺปทา แปลว่า ความสำเร็จ. ท่านอธิบายว่า เป็นชายควรพยายามไปจนกว่าประโยชน์จะสำเร็จที่เดียว.
คาถาที่ ๒ เป็นของท้าวสักกะ.
ในบทเหล่านั้น บทว่า ขนฺตฺยา ภิยฺโย ความว่า บรรดาประโยชน์ทั้งหลาย งามอยู่ที่ความสำเร็จ ไม่มีประโยชน์ที่ยิ่งกว่าขันติ.
บทว่า อตฺถชาตา ได้แก่ มีกิจเกิดแล้ว.
จริงอยู่ ขึ้นชื่อว่า สัตว์ที่ไม่มีกิจเกิดแล้ว แม้กระทั่งสุนัขบ้านและสุนัขจิ้งจอกเป็นต้น ย่อมไม่มี. แม้เพียงเดินไปข้างนี้ข้างโน้น ก็เป็นกิจเหมือนกัน.
บทว่า สํโยคปรมาเตฺวว สมฺโภคา สพฺพปาณินํ แปลว่า การบริโภคของสัตว์ทั้งปวงมีการปรุงเป็นอย่างยิ่ง.
อธิบายว่า เพราะข้าวค้างคืนเป็นต้นไม่ควรบริโภค. แต่ข้าวเหล่านั้น อุ่นให้ร้อนกระจายออก ปรุงด้วยเนยใส น้ำผึ้งน้ำอ้อยเป็นต้น เป็นของควรบริโภค. ด้วยเหตุนั้น ท่านจึงกล่าวว่า สํโยคปรมาเตฺวว สมฺโภคา สพฺพปาณินํ ดังนี้.
บทว่า นิปฺผนฺนโสภิโน อตฺถา ความว่า ชื่อว่าประโยชน์เหล่านี้สำเร็จแล้ว จึงงาม.
คาถาที่ ๔ ก็เป็นของท้าวสักกะอีก.
แม้ในคาถาที่ ๔ นั้นพึงทราบความโดยนัยที่กล่าวแล้ว.
จบอรรถกถาวิโรจนอสุรินทสูตรที่ ๘ -----------------------------------------------------