กถาวัตถุปกรณ์ วรรคที่ ๑๓ สมาปันโน อัสสาเทติกถา

บัดนี้ ชื่อว่าเรื่องผู้เข้าสมาบัติย่อมยินดี.

ในเรื่องนั้น ชนเหล่าใดมีความเห็นผิดดุจลัทธินิกายอันธกะทั้งหลายว่า ผู้เข้าฌานย่อมยินดีและความยินดีในฌานนั้นของผู้นั้นเป็นอารมณ์ของฌานเพราะอาศัยพระบาลีว่า ภิกษุในธรรมวินัยนี้...บรรลุปฐมฌานอยู่ เธอยินดีในฌานนั้น ดังนี้ คำถามของสกวาทีว่า ผู้เข้าสมาบัติ เป็นต้น โดยหมายถึงชนเหล่านั้น คำตอบรับรองเป็นของปรวาที.

ในปัญหาทั้งหลายว่า ฌานนั้นเป็นอารมณ์ของฌานนั้นหรือ ปรวาทีเมื่อไม่เห็นซึ่งความที่ฌานนั้นนั่นแหละเป็นอารมณ์ของฌานนั้น จึงตอบปฏิเสธโดยกลัวผิดจากพระสูตร ย่อมตอบรับรองด้วยคำในพระสูตรว่า บรรลุปฐมฌาน เธอยินดีในฌานนั้น ดังนี้.

พระสูตรว่า เธอยินดีในฌานนั้น ความว่า ออกจากฌานแล้วจึงยังความยินดีในฌานให้สำเร็จได้ มิใช่หมายถึงความยินดีในฌานในขณะที่กำลังเข้าฌานมีฌานเป็นอารมณ์อยู่ เพราะฉะนั้น พระสูตรนี้จึงมิใช่ข้ออ้างว่า ผู้กำลังเข้าฌานซึ่งมีฌานนั้นเป็นอารมณ์มีความยินดีในฌานนั้นได้เพราะกำลังเข้าฌานก็มีอารมณ์ของฌานนั้นแล้ว จะมีอารมณ์เกิดขึ้นมาพร้อมๆ กันอีกไม่ได้ ดังนี้แล.

อรรถกถาสมาปันโนอัสสาเทติกถา จบ. -----------------------------------------------------