๓. ปัจจุคคมนิยเถราปทาน (๒๘๓) เล่ม ๓๒
พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง · ผู้ดำเนินการอ่านข้อเท็จจริงสาธารณะแล้วสรุปเอง
ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
ตติยํ ปจฺจุคฺคมนิยตฺเถราปทานํ (๒๘๓)
๒๘๕|๒๘๕.๑๑| สีหํ ยถา วนจรํ นิสภาชานิยํ ยถา กกุธํ วิลสนฺตํว อาคจฺฉนฺตํ นราสภํ ฯ |๒๘๕.๑๒| สิทฺธตฺถํ โลกปชฺโชตํ สพฺพโลกติกิจฺฉกํ อกาสึ ปจฺจุคฺคมนํ วิปฺปสนฺเนน เจตสา ฯ |๒๘๕.๑๓| จตุนวุเต อิโต กปฺเป ปจฺจุคฺคญฺฉึ นราสภํ ทุคฺคตึ นาภิชานามิ ปจฺจุคฺคมนิทํ ผลํ ฯ |๒๘๕.๑๔| สตฺตวีเส อิโต กปฺเป เอโก อาสึ ชนาธิโป ปริวาโรติ นาเมน จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ |๒๘๕.๑๕| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ปจฺจุคฺคมนิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ ปจฺจุคฺคมนิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
ฉบับมหาจุฬาฯ
ชั้นตัวบทพุทธพจน์หน่วยที่ตำแหน่งเดียวกันของเล่มนี้ · เลขข้อเป็นของฉบับนี้เอง · ชื่อเรื่องตรงกันทั้งสองฉบับ
เปิดหน้าของฉบับนี้ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อปทาน [๒๙. ปัณณทายกวรรค] ๓. ปัจจุคคมนิยเถราปทาน ๓. ปัจจุคคมนิยเถราปทาน ประวัติในอดีตชาติของพระปัจจุคคมนิยเถระ (พระปัจจุคคมนิยเถระ เมื่อจะประกาศประวัติในอดีตชาติของตน จึงกล่าวว่า)
พระผู้มีพระภาค ผู้องอาจกว่านรชน กำลังเสด็จมาเหมือนพญาราชสีห์ท่องเที่ยวไปในป่า เหมือนม้าอาชาไนยตัวองอาจ เหมือนต้นรกฟ้าที่งอกงาม
ข้าพเจ้ามีใจผ่องใสได้กระทำการต้อนรับ พระพุทธเจ้าพระนามว่าสิทธัตถะ ผู้ส่องโลกให้สว่างไสว ทรงเยียวยาสัตว์โลกทั้งปวง
ในกัปที่ ๙๔ นับจากกัปนี้ไป ข้าพเจ้าได้ต้อนรับพระผู้มีพระภาค ผู้องอาจกว่านรชน จึงไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการต้อนรับ
ในกัปที่ ๒๗ นับจากกัปนี้ไป ได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิองค์หนึ่งมีพระนามว่าปริวาระ เป็นใหญ่ในหมู่ชน มีพลานุภาพมาก
คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ ข้าพเจ้าได้ทำให้แจ้งแล้ว คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า ข้าพเจ้าก็ได้ทำสำเร็จแล้ว ดังนี้แล ได้ทราบว่า ท่านพระปัจจุคคมนิยเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้ปัจจุคคมนิยเถราปทานที่ ๓ จบ
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๓๒ หน้า : ๔๔๔}
ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
๒๘๓. อรรถกถาปัจจุคคมนิยเถราปทาน
พึงทราบเรื่องราวในอปทานที่ ๓ ดังต่อไปนี้ :-
บทว่า สีหํ ยถา วนจรํ เชื่อมความว่า ซึ่งพระผู้มีพระภาคเจ้าพระนามว่าสิทธัตถะ ผู้เสด็จเที่ยวไปอยู่ ดุจราชสีห์เที่ยวไปในป่าฉะนั้น.
บทว่า นิสภาชานิยํ ยถา ความว่า โคที่ประเสริฐที่สุดมี ๔ คือ วสภะ นิสภะ วิสภะ อาสภะ.
บรรดาโคที่ประเสริฐที่สุดทั้ง ๔ เหล่านั้น ที่ชื่อว่าวสภะ คือประเสริฐที่สุดของโคร้อยตัว. ที่ชื่อว่านิสภะ คือประเสริฐที่สุดของโคพันตัว. ที่ชื่อว่าวิสภะ คือ ประเสริฐที่สุดของโคแสนตัว. ที่ชื่อว่าอาสภะ ท่านเรียกว่านิสภะ ได้แก่ม้าอาชาไนยซึ่งคล้ายกับโคอุสภราชที่ไม่กลัว ไม่หวั่นไหวฉะนั้น.
บทว่า กกุธํ วิลสนฺตํ ว ความว่า เรามีใจเลื่อมใสเพราะสัมปยุตด้วยศรัทธา พอได้พบเห็นพระผู้มีพระภาคเจ้าพระนามว่าสิทธัตถะ ผู้องอาจผู้สูงสุดกว่านรชนทั้งหลาย งดงามปานประหนึ่งต้นรกฟ้าที่สมบูรณ์ด้วยดอกและใบอ่อนฉะนั้น กำลังเสด็จมาจึงได้กระทำการต้อนรับ. จบอรรถกถาปัจจุคคมนิยเถราปทาน -----------------------------------------------------