๑. อาลัมพนทายกเถราปทาน (๒๒๑) เล่ม ๓๒

|๒๒๓.๑| อตฺถทสฺสิสฺส ภควโต โลกเชฏฺฐสฺส ตาทิโน อาลมฺพนํ มยา ทินฺนํ ทิปทินฺทสฺส ตาทิโน ฯ |๒๒๓.๒| ธรณึ ปฏิปชฺชามิ วิปุลํ สาครปฺปรํ ปาเณสุ จ อิสฺสริยํ วตฺเตมิ วสุธาย จ ฯ |๒๒๓.๓| กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ ภวา สพฺเพ สมูหตา ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ ฯ |๒๒๓.๔| อิโต เทฺวสฏฺฐิกปฺปมฺหิ ตโย อาสึสุ ขตฺติยา เอกาทสฺสิตนามา เต จกฺกวตฺตี มหพฺพลา ฯ |๒๒๓.๕| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา อาลมฺพนทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ อาลมฺพนทายกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

เราได้ถวายที่หน่วงเหนี่ยว (ราวสะพาน) แด่พระผู้มีพระภาคพระนามว่า อัตถทัสสี เชษฐบุรุษของโลก ผู้คงที่ เป็นจอมของสัตว์ เราเดินไป (ปกครอง) ตลอดแผ่นดินอันกว้างขวางจดฝั่งสาคร ยังความเป็นอิสระให้เป็นไปในสัตว์ ทั้งหลายและในแผ่นดิน เราเผากิเลสทั้งหลาย แล้วถอนภพขึ้นได้หมดแล้ว วิชชา ๓ เราบรรลุแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ในกัลปที่ ๖๒ แต่กัลปนี้ ได้มีพระเจ้าจักรพรรดิจอมกษัตริย์ ๓ พระองค์ ทรงพระนามว่า เอกาทัสสิตะ มีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้. ทราบว่า ท่านพระอาลัมพนทายกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล. จบ อาลัมพนทายกเถราปทาน.

ข้าพเจ้าได้ถวายราวสะพานแด่พระผู้มีพระภาค พระนามว่าอัตถทัสสี ผู้เจริญที่สุดในโลก ผู้คงที่ ทรงเป็นจอมแห่งเทวดาและมนุษย์

ข้าพเจ้าปกครองแผ่นดินอันกว้างขวางจรดฝั่งสาคร แผ่ความยิ่งใหญ่ไปในสัตว์ทั้งหลายและในแผ่นดิน

กิเลสทั้งหลายข้าพเจ้าก็เผาได้แล้ว ภพทั้งปวงข้าพเจ้าก็ถอนได้แล้ว วิชชา ๓ ข้าพเจ้าได้บรรลุแล้วโดยลำดับ คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า ข้าพเจ้าก็ได้ทำสำเร็จแล้ว

ในกัปที่ ๖๒ นับจากกัปนี้ไป ได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ๓ ชาติ พระนามว่าเอกาทัสสิตะ มีพลานุภาพมาก

เบื้องหน้าต่อแต่นี้ไป ทุกๆ เรื่องทั้งหมด ข้าพเจ้าจักทำการพรรณนาเฉพาะบทที่ยากเท่านั้น ส่วนในวรรคที่ ๒๑, ๒๒ และ ๒๓ ชื่อของพระเถระทั้งหมดได้แล้วด้วยบุญที่ตนเองได้กระทำไว้ จะต่างกันก็แต่เพียงบุญที่กระทำไว้เท่านั้น, ชื่อและพระนครที่ประทับอยู่ของพระพุทธเจ้าทุกๆ พระองค์ผู้ทรงให้พยากรณ์เหล่านั้น แม้ทั้งหมดก็ง่ายทั้งนั้นแล เพราะมีเนื้อความตามที่ได้กล่าวไว้แล้วในหนหลังแล.

ส่วนเนื้อความแห่งคาถาอปทาน บัณฑิตก็พอจะรู้ได้โดยง่ายทีเดียวด้วยการประกอบเทียบกับเนื้อความแล. -----------------------------------------------------

อรรถกถาที่มีมาก่อนหน้านี้ :- อรรถกถา ขุททกนิกาย อปทาน ภาค ๑ เถราปทาน ๒๐. ตมาลปุปผิยวรรค ๖. กิสลยปูชกเถราปทาน (๑๙๖)