๙. ปัจจุปัฏฐานสัญญกเถราปทาน

เมื่อพระสุคตพระนามว่าอัตถทัสสี เสด็จดับขันธปรินิพพานแล้ว ครั้งนั้น ข้าพเจ้าได้เกิดยังกำเนิดยักษ์และได้รับยศตามลำดับ

(ข้าพเจ้าคิดว่า)ยศที่เราได้แล้ว เป็นของได้ยากหนอ เป็นของที่รุ่งเรืองยาก เกิดขึ้นได้ยาก เมื่อโภคะของเรามีอยู่ พระสุคต ผู้มีพระจักษุก็เสด็จดับขันธปรินิพพานเสียแล้ว

สาวกนามว่าสาคร รู้ความดำริของข้าพเจ้าแล้ว ท่านประสงค์จะช่วยเหลือข้าพเจ้า จึงมายังสำนักของข้าพเจ้า

หากผู้ใด พึงบูชาพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ผู้ทรงเป็นผู้นำสัตว์โลก ยังดำรงพระชนม์อยู่ก็ดี พึงบูชาพระธาตุแม้ประมาณเท่าเมล็ดพันธุ์ผักกาดของพระพุทธเจ้า แม้เสด็จดับขันธปรินิพพานแล้วก็ดี

เมื่อจิตที่เลื่อมใสของผู้นั้นเสมอกัน บุญก็มีผลมากเสมอกัน เพราะฉะนั้น ท่านจงสร้างสถูป บูชาพระธาตุของพระชินเจ้าเถิด

ข้าพเจ้าได้ฟังคำพูดของท่านสาครแล้ว ได้สร้างพุทธสถูป บำรุงพระสถูปชั้นเลิศของพระมุนีอยู่ ๕ ปี

ข้าแต่พระองค์ผู้เป็นจอมแห่งเทวดาและมนุษย์ ผู้เจริญที่สุดในโลก ทรงองอาจกว่านรชน ด้วยผลกรรมนั้น ข้าพระองค์จึงเสวยสมบัติ ได้บรรลุอรหัตตผลแล้ว

ในกัปที่ ๑๐๗ นับจากกัปนี้ไป ได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ๔ ชาติ พระนามว่าภูริปัญญา สมบูรณ์ด้วยรัตนะ ๗ ประการ มีพลานุภาพมาก

|๑๒๑.๗๒| อตฺถทสฺสิมฺหิ สุคเต นิพฺพุเต สมนนฺตรา ยกฺขโยนึ อุปปชฺชึ ยสํ ปตฺโต จหํ ตทา ฯ |๑๒๑.๗๓| ทุลฺลทฺธํ วต เม อาสิ ทุปฺปภาตํ ทุรุฏฺฐิตํ ยํ เม โภเค วิชฺชมาเน ปรินิพฺพายิ จกฺขุมา ฯ |๑๒๑.๗๔| มม สงฺกปฺปมญฺญาย สาคโร นาม สาวโก มมุทฺธริตุกาโม โส อาคญฺฉิ มม สนฺติเก ฯ |๑๒๑.๗๕| กึ นุ โสจสิ มา ภายิ จร ธมฺมํ สุเมธส อนุปฺปทินฺนา พุทฺเธน สพฺเพสํ วิชฺชสมฺปทา ฯ |๑๒๑.๗๖| โย จ ปูเชยฺย สมฺพุทฺธํ ติฏฺฐนฺตํ โลกนายกํ ธาตุํ สาสปมตฺตมฺปิ นิพฺพุตสฺสาปิ ปูชเย ฯ |๑๒๑.๗๗| สเม จิตฺตปฺปสาทมฺหิ สมํ ปุญฺญํ มหคฺคตํ ตสฺมา ถูปํ กริตฺวาน ปูเชหิ ชินธาตุโย ฯ |๑๒๑.๗๘| สาครสฺส วโจ สุตฺวา พุทฺธถูปํ อกาสหํ ปญฺจ วสฺเส ปริจรึ มุนิโน ถูปมุตฺตมํ ฯ |๑๒๑.๗๙| เตน กมฺเมน ทิปทินฺท โลกเชฏฺฐ นราสภ สมฺปตฺตึ อนุโภตฺวาน อรหตฺตํ อปาปุณึ ฯ |๑๒๑.๘๐| ภูริปญฺญาว จตฺตาโร สตฺตกปฺปสเต อิโต สตฺตรตนสมฺปนฺนา จกฺกวตฺตี มหพฺพลา ฯ |๑๒๑.๘๑| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ปจฺจุปฏฺฐานสญฺญโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ ปจฺจุปฏฺฐานสญฺญกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

ในลำดับกาล เมื่อพระสุคตเจ้าพระนามว่าอัตถทัสสีเสด็จนิพพาน ใน กาลนั้น ข้าพระองค์เข้าถึงกำเนิดยักษ์และบรรลุถึงยศ ข้าพระองค์คิด ว่า ความได้ด้วยยาก แสงสว่างด้วยยาก การตั้งขึ้นยาก ได้มีแก่เรา แล้วหนอ เมื่อโภคสมบัติของเรามีอยู่ พระสุคตเจ้าผู้มีพระจักษุปรินิพพาน เสียแล้ว ดังนี้ พระสาวกนามว่าสาคระ รู้ความดำริของข้าพระองค์ ท่านต้องการจะถอนข้าพระองค์ขึ้น จึงมาในสำนักของข้าพระองค์ กล่าวว่า จะโศกเศร้าทำไมหนอ อย่ากลัวเลย จงประพฤติธรรมเถิด ท่านผู้มีเมธาดี พระพุทธเจ้าทรงส่งเสริมวิทยาสมบัติของชนทั้งปวงว่า ผู้ใดพึงบูชาพระ- สัมพุทธเจ้าผู้เป็นนายกของโลก ยังดำรงพระชนม์อยู่ก็ดี พึงบูชาพระธาตุ แม้ประมาณเท่าเมล็ดผักกาดของพระพุทธเจ้า แม้นิพพานแล้วก็ดี เมื่อ จิตอันเลื่อมใสของผู้นั้นเสมอกัน บุญก็มีผลมากเสมอกัน เพราะฉะนั้น ท่านจงทำสถูปบูชาพระธาตุของพระชินเจ้าเถิด ข้าพระองค์ได้ฟังวาจาของ ท่านสาคระแล้ว ได้ทำพุทธสถูป ข้าพระองค์บำรุงพระสถูปอันอุดมของ พระมุนีอยู่ ๕ ปี ข้าแต่พระองค์ผู้จอมสัตว์ เชษฐบุรุษของโลก ประเสริฐ กว่านระ ด้วยกรรมนั้น ข้าพระองค์เสวยสมบัติแล้ว ได้บรรลุอรหัต ในกัลปที่ ๗๐๐ แต่กัลปนี้ ได้มีพระเจ้าจักรพรรดิ ๔ พระองค์ มีพระ- นามว่าภูริปัญญา ทรงสมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการ มีพลมาก คุณวิเศษ เหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ ข้าพระองค์ทำ ให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนา ข้าพระองค์ได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้. ทราบว่า ท่านพระปัจจุปัฏฐานสัญญกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล. จบ ปัจจุปัฏฐานสัญญกเถราปทาน.