สังขาร ๓ ๑. ปทโสธนวาร ๒. ปทโสธนมูลจักกวาร ๓. สุทธสังขารวาร

สังขาร ๓ คือ ๑. กายสังขาร (สภาพที่กายปรุงแต่ง) ๒. วจีสังขาร (สภาพที่ปรุงแต่งวาจา) ๓. จิตตสังขาร (สภาพที่จิตปรุงแต่ง) ลมอัสสาสปัสสาสะชื่อว่ากายสังขาร วิตกและวิจารชื่อว่าวจีสังขาร สัญญาและเวทนาชื่อว่าจิตตสังขาร เว้นวิตกและวิจารแล้ว สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยจิตแม้ทั้งหมดชื่อว่าจิตตสังขาร ๑. ปทโสธนวาร อนุโลม

กายเป็นกายสังขารใช่ไหม กายสังขารเป็นกายใช่ไหม วจีเป็นวจีสังขารใช่ไหม วจีสังขารเป็นวจีใช่ไหม จิตเป็นจิตตสังขารใช่ไหม จิตตสังขารเป็นจิตใช่ไหมปัจจนีกะ

กายเป็นกายสังขารใช่ไหม สังขารเป็นวจีสังขารใช่ไหม กายเป็นกายสังขารใช่ไหม สังขารเป็นจิตตสังขารใช่ไหม วจีเป็นวจีสังขารใช่ไหม สังขารเป็นกายสังขารใช่ไหม วจีเป็นวจีสังขารใช่ไหม สังขารเป็นจิตตสังขารใช่ไหม จิตเป็นจิตตสังขารใช่ไหม สังขารเป็นกายสังขารใช่ไหม จิตเป็นจิตตสังขารใช่ไหม สังขารเป็นวจีสังขารใช่ไหมปัจจนีกะ

กายสังขารเป็นวจีสังขารใช่ไหม วจีสังขารเป็นกายสังขารใช่ไหม กายสังขารเป็นจิตตสังขารใช่ไหม จิตตสังขารเป็นกายสังขารใช่ไหม วจีสังขารเป็นจิตตสังขารใช่ไหม จิตตสังขารเป็นวจีสังขารใช่ไหมปัจจนีกะ

สภาวธรรมที่ไม่เป็นกายสังขาร ไม่เป็นวจีสังขารใช่ไหม สภาวธรรมที่ไม่เป็นวจีสังขาร ไม่เป็นกายสังขารใช่ไหม สภาวธรรมที่ไม่เป็นกายสังขาร ไม่เป็นจิตตสังขารใช่ไหม สภาวธรรมที่ไม่เป็นจิตตสังขาร ไม่เป็นกายสังขารใช่ไหม สภาวธรรมที่ไม่เป็นวจีสังขาร ไม่เป็นจิตตสังขารใช่ไหม สภาวธรรมที่ไม่เป็นจิตตสังขาร ไม่เป็นวจีสังขารใช่ไหมปัณณัตติวารอุทเทส จบ

ตโย สงฺขารา กายสงฺขาโร วจีสงฺขาโร จิตฺตสงฺขาโร ฯ อสฺสาสปสฺสาสา กายสงฺขาโร วิตกฺกวิจารา วจีสงฺขาโร สญฺญา จ เวทนา จ จิตฺตสงฺขาโร ฐเปตฺวา วิตกฺกวิจาเร สพฺเพปิ จิตฺตสมฺปยุตฺตกา ธมฺมา จิตฺตสงฺขาโร ฯ อุทฺเทสวาโร

สังขาร ๓ คือ กายสังขาร วจีสังขาร จิตตสังขาร. ลมอัสสาสะและปัสสาสะ ชื่อว่า กายสังขาร วิตกและวิจาร ชื่อว่า วจีสังขาร สัญญาและเวทนา ชื่อว่า จิตตสังขาร ธรรมที่สัมปยุตด้วยจิต แม้ทั้งหมด เว้นวิตกและวิจาร ชื่อว่าจิตตสังขาร.

กาโย กายสงฺขาโร กายสงฺขาโร กาโย ฯ วจี วจีสงฺขาโร วจีสงฺขาโร วจี ฯ จิตฺตํ จิตฺตสงฺขาโร จิตฺตสงฺขาโร จิตฺตํ ฯ

กายชื่อว่า กายสังขารหรือ กายสังขาร คือกายหรือ?อุทเทสวาร วจี ชื่อว่า วจีสังขารหรือ วจีสังขาร คือวจีหรือ? จิต ชื่อว่า จิตสังขารหรือ จิตตสังขาร คือจิตหรือ?

น กาโย น กายสงฺขาโร น กายสงฺขาโร น กาโย ฯ น วจี น วจีสงฺขาโร น วจีสงฺขาโร น วจี ฯ น จิตฺตํ น จิตฺตสงฺขาโร น จิตฺตสงฺขาโร น จิตฺตํ ฯ --------

ไม่ใช่กาย ไม่ใช่กายสังขารหรือ ไม่ใช่กายสังขาร ไม่ใช่กายหรือ? ไม่ใช่วจี ไม่ใช่วจีสังขารหรือ ไม่ใช่วจีสังขาร ไม่ใช่วจีหรือ? ไม่ใช่จิต ไม่ใช่จิตตสังขารหรือ ไม่ใช่จิตตสังขาร ไม่ใช่จิตหรือ?

กาโย กายสงฺขาโร สงฺขารา วจีสงฺขาโร ฯ กาโย กายสงฺขาโร สงฺขารา จิตฺตสงฺขาโร ฯ วจี วจีสงฺขาโร สงฺขารา กายสงฺขาโร ฯ วจี วจีสงฺขาโร สงฺขารา จิตฺตสงฺขาโร ฯ จิตฺตํ จิตฺตสงฺขาโร สงฺขารา กายสงฺขาโร ฯ จิตฺตํ จิตฺตสงฺขาโร สงฺขารา วจีสงฺขาโร ฯ

กาย ชื่อว่ากายสังขารหรือ สังขารคือวจีสังขารหรือ? กาย ชื่อว่ากายสังขารหรือ สังขาร คือจิตตสังขารหรือ? วจี ชื่อว่าวจีสังขารหรือ สังขาร คือกายสังขารหรือ? วจี ชื่อว่าวจีสังขารหรือ สังขาร คือจิตตสังขารหรือ? จิต ชื่อว่าจิตตสังขารหรือ สังขาร คือกายสังขารหรือ? จิต ชื่อว่าจิตตสังขารหรือ สังขาร คือวจีสังขารหรือ?

น กาโย น กายสงฺขาโร น สงฺขารา น วจีสงฺขาโร ฯ น กาโย น กายสงฺขาโร น สงฺขารา น จิตฺตสงฺขาโร ฯ น วจี น วจีสงฺขาโร นสงฺขารา น กายสงฺขาโร ฯ น วจี น วจีสงฺขาโร นสงฺขารา น จิตฺตสงฺขาโร ฯ น จิตฺตํ น จิตฺตสงฺขาโร น สงฺขารา น กายสงฺขาโร ฯ น จิตฺตํ น จิตฺตสงฺขาโร น สงฺขารา น วจีสงฺขาโร ฯ --------

ไม่ใช่กาย ไม่ใช่กายสังขารหรือ ไม่ใช่สังขาร ไม่ใช่วจีสังขารหรือ? ไม่ใช่กาย ไม่ใช่กายสังขารหรือ ไม่ใช่สังขาร ไม่ใช่จิตตสังขารหรือ? ไม่ใช่วจี ไม่ใช่วจีสังขารหรือ ไม่ใช่สังขาร ไม่ใช่กายสังขารหรือ? ไม่ใช่วจี ไม่ใช่วจีสังขารหรือ ไม่ใช่สังขาร ไม่ใช่จิตตสังขารหรือ? ไม่ใช่จิต ไม่ใช่จิตตสังขารหรือ ไม่ใช่สังขาร ไม่ใช่กายสังขารหรือ? ไม่ใช่จิต ไม่ใช่จิตตสังขารหรือ ไม่ใช่สังขาร ไม่ใช่วจีสังขารหรือ?

กายสงฺขาโร วจีสงฺขาโร วจีสงฺขาโร กายสงฺขาโร ฯ กายสงฺขาโร จิตฺตสงฺขาโร จิตฺตสงฺขาโร กายสงฺขาโร ฯ วจีสงฺขาโร จิตฺตสงฺขาโร จิตฺตสงฺขาโร วจีสงฺขาโร ฯ

กายสังขาร คือวจีสังขารหรือ วจีสังขาร คือกายสังขารหรือ? กายสังขาร คือจิตตสังขารหรือ จิตตสังขาร คือกายสังขารหรือ? วจีสังขาร คือจิตตสังขารหรือ จิตตสังขาร คือวจีสังขารหรือ?

น กายสงฺขาโร น วจีสงฺขาโร น วจีสงฺขาโร น กายสงฺขาโร ฯ น กายสงฺขาโร น จิตฺตสงฺขาโร น จิตฺตสงฺขาโร น กายสงฺขาโร ฯ น วจีสงฺขาโร น จิตฺตสงฺขาโร น จิตฺตสงฺขาโร น วจีสงฺขาโร ฯ อุทฺเทสวาโร ฯ -------

ไม่ใช่กายสังขาร ไม่ใช่วจีสังขารหรือ ไม่ใช่วจีสังขาร ไม่ใช่กาย- *สังขารหรือ? ไม่ใช่กายสังขาร ไม่ใช่จิตตสังขารหรือ ไม่ใช่จิตตสังขาร ไม่ใช่กายสังขารหรือ? ไม่ใช่วจีสังขาร ไม่ใช่จิตตสังขารหรือ ไม่ใช่จิตตสังขาร ไม่ใช่วจีสังขารหรือ?อุทเทสวาร จบ.