๒. ปุณณกเถราปทาน (๔๐๒) เล่ม ๓๒
พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง · ผู้ดำเนินการอ่านข้อเท็จจริงสาธารณะแล้วสรุปเอง
ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
ทุติยํ ปุณฺณกตฺเถราปทานํ (๔๐๒)
๔๐๔|๔๐๔.๒๙| ปพฺภารกูฏํ นิสฺสาย สยมฺภู อปราชิโต อาพาธิโก จ โส พุทฺโธ วสติ ปพฺพตนฺตเร ฯ |๔๐๔.๓๐| มม อสฺสมสามนฺตา ปนาโท อาสิ ตาวเท พุทฺเธ นิพฺพายมานมฺหิ อาโลโก อาสิ ตาวเท ฯ |๔๐๔.๓๑| ยาวตา วนสณฺฑสฺมึ อจฺฉโกกตรจฺฉโย พาลา จ เกสรี สพฺเพ อภิกุชฺชึสุ ตาวเท ฯ |๔๐๔.๓๒| อุปฺปาทํ ตมหํ ทิสฺวา ปพฺภารํ อคมาสหํ ตตฺถทฺทสาสึ สมฺพุทฺธํ นิพฺพุตํ อปราชิตํ ฯ |๔๐๔.๓๓| สุผุลฺลํ สาลราชํว สตรํสีว อุคฺคตํ วีตจฺจิตํว องฺคารํ นิพฺพุตํ อปราชิตํ ฯ |๔๐๔.๓๔| ติณํ กฏฺฐญฺจ ปูเรตฺวา จิตกํ ตตฺถกาสหํ จิตกํ สุกตํ กตฺวา สรีรํ ฌาปยึ อหํ ฯ |๔๐๔.๓๕| สรีรํ ฌาปยิตฺวาน คนฺธโตยํ สโมกิรึ อนฺตลิกฺเข ฐิโต ยกฺโข นามํ อคฺคหิ ตาวเท ฯ |๔๐๔.๓๖| ตํ ปูริตํ ตยา กิจฺจํ สยมฺภุสฺส มเหสิโน ปุณฺณโก นาม นาเมน ยทา โหสิ ตุวํ มุเน ฯ |๔๐๔.๓๗| ตมฺหา กายา จวิตฺวาน เทวโลกํ อคญฺฉหํ ตตฺถ ทิพฺพมโย คนฺโธ อนฺตลิกฺขา ปวสฺสติ ฯ |๔๐๔.๓๘| ตตฺราปิ นามเธยฺยํ เม ปุณฺณโกติ อหุ ตทา เทวภูโต มนุสฺโส วา สงฺกปฺปํ ปูรยามหํ ฯ |๔๐๔.๓๙| อิทํ ปจฺฉิมกํ มยฺหํ จริโม วตฺตตี ภโว อิธาปิ ปุณฺณโก นาม นามเธยฺยํ ปกาสติ ฯ |๔๐๔.๔๐| โตสยิตฺวาน สมฺพุทฺธํ โคตมํ สกฺยปุงฺควํ สพฺพาสเว ปริญฺญาย วิหรามิ อนาสโว ฯ |๔๐๔.๔๑| เอกนวุเต อิโต กปฺเป ยํ กมฺมมกรึ ตทา ทุคฺคตึ นาภิชานามิ ตนุกิจฺจสฺสิทํ ผลํ ฯ |๔๐๔.๔๒| กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ ภวา สพฺเพ สมูหตา นาโคว พนฺธนํ เฉตฺวา วิหรามิ อนาสโว ฯ |๔๐๔.๔๓| สฺวาคตํ วต เม อาสิ มม พุทฺธสฺส สนฺติเก ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ ฯ |๔๐๔.๔๔| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ปุณฺณโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ ปุณฺณกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
ฉบับมหาจุฬาฯ
ชั้นตัวบทพุทธพจน์หน่วยที่ตำแหน่งเดียวกันของเล่มนี้ · เลขข้อเป็นของฉบับนี้เอง · ชื่อเรื่องตรงกันทั้งสองฉบับ
เปิดหน้าของฉบับนี้ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
๒. ปุณณกเถราปทาน ประวัติในอดีตชาติของพระปุณณกเถระ (พระปุณณกเถระ เมื่อจะประกาศประวัติในอดีตชาติของตน จึงกล่าวว่า)
พระสยัมภูพุทธเจ้า ผู้ไม่ทรงพ่ายแพ้ ทรงพระประชวร ทรงอาศัยยอดเงื้อมประทับอยู่ระหว่างภูเขา
ขณะนั้น ได้มีเสียงบันลือลั่นรอบๆ อาศรมของข้าพเจ้า เมื่อพระพุทธเจ้าเสด็จดับขันธปรินิพพาน ได้มีแสงสว่างในขณะนั้น
หมี หมาใน เสือดาว เนื้อร้าย และพญาราชสีห์ เท่าที่มีอยู่ในไพรสณฑ์ ทั้งหมดได้พากันส่งเสียงร้องขึ้นในขณะนั้น
ข้าพเจ้าเห็นความอัศจรรย์นั้นแล้ว ได้ไปยังเงื้อม ณ ที่นั้น ข้าพเจ้าได้เห็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ผู้ไม่ทรงพ่ายแพ้ เสด็จดับขันธปรินิพพานแล้ว
เหมือนต้นพญาไม้สาละมีดอกบานสะพรั่ง เหมือนดวงอาทิตย์อุทัย
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๓๒ หน้า : ๖๕๘}
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อปทาน [๔๑. เมตเตยยวรรค] ๒. ปุณณกเถราปทาน เหมือนถ่านเพลิงปราศจากเปลวไฟ พระองค์ผู้ไม่ทรงพ่ายแพ้เสด็จดับขันธปรินิพพานแล้ว
ข้าพเจ้านำหญ้าและไม้มารวมกันแล้ว ก่อเป็นเชิงตะกอนขึ้นในที่นั้น ครั้นทำเชิงตะกอนดีแล้ว ได้ถวายพระเพลิงพระพุทธสรีระ
ครั้นถวายพระเพลิงพระพุทธสรีระแล้วได้ใช้น้ำหอมประพรม ในขณะนั้น เทวดายืนอยู่ในอากาศได้ระบุชื่อว่า
ดูกรท่านผู้เป็นมุนี ในครั้งที่ท่านมีนามว่าปุณณกะ ท่านก็ได้บำเพ็ญกิจนั้นแก่พระสยัมภูพุทธเจ้า ผู้แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่แล้ว
ข้าพเจ้าเคลื่อนจากกายนั้นแล้ว ได้ไปเกิดยังเทวโลก ในเทวโลกนั้น กลิ่นทิพย์ย่อมตกลงจากอากาศ
แม้ในภพไหนๆ ข้าพเจ้าก็มีชื่อว่าปุณณกะ ในครั้งนั้น ข้าพเจ้าจะเกิดเป็นเทวดาหรือมนุษย์ก็ตาม ก็ให้ความดำริบริบูรณ์ได้
นี้เป็นชาติสุดท้ายของข้าพเจ้า ภพสุดท้ายกำลังเป็นไปอยู่ แม้ในภพนี้ชื่อของข้าพเจ้าก็ยังปรากฏว่าปุณณกะเหมือนกัน
ข้าพเจ้าให้พระสัมมาสัมพุทธเจ้าพระนามว่าโคดมศากยะ ผู้ประเสริฐ ทรงพอพระทัยแล้ว กำหนดรู้อาสวะทั้งปวงแล้วจึงอยู่อย่างผู้ไม่มีอาสวะ
ในกัปที่ ๙๑ นับจากกัปนี้ไป ข้าพเจ้าได้ทำกรรมไว้ในครั้งนั้น จึงไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายพระเพลิงพระพุทธสรีระ
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๓๒ หน้า : ๖๕๙}
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อปทาน [๔๑. เมตเตยยวรรค] ๓. เมตตคูเถราปทาน
กิเลสทั้งหลายข้าพเจ้าก็เผาได้แล้ว ภพทั้งปวงข้าพเจ้าก็ถอนได้แล้ว ข้าพเจ้าตัดกิเลสเครื่องผูกพันได้แล้วอยู่อย่างผู้ไม่มีอาสวะ ดุจพญาช้างตัดเครื่องพันธนาการได้แล้วอยู่อย่างอิสระ
การที่ข้าพเจ้าได้มาในสำนักของพระพุทธเจ้า เป็นการมาดีแล้วโดยแท้ วิชชา ๓ ข้าพเจ้าได้บรรลุแล้วโดยลำดับ คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า ข้าพเจ้าก็ได้ทำสำเร็จแล้ว
คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ ข้าพเจ้าได้ทำให้แจ้งแล้ว คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า ข้าพเจ้าก็ได้ทำสำเร็จแล้ว ดังนี้แล ได้ทราบว่า ท่านพระปุณณกเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้ปุณณกเถราปทานที่ ๒ จบ
ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
๔๐๒. อรรถกถาปุณณกเถราปทาน
พึงทราบเรื่องราวในอปทานที่ ๒ ดังต่อไปนี้ :-
อปทานของท่านพระปุณณกเถระมีคำเริ่มต้นว่า ปพฺภารกูฏํ นิสฺสาย ดังนี้.
ในเรื่องนั้น มีความแตกต่างกันแต่เพียงว่า ท่านเป็นเสนาบดียักษ์อยู่ในป่าหิมวันต์ ได้สร้างที่ประชุมเพลิง เพื่อพระปัจเจกพุทธเจ้าผู้ปรินิพพานแล้วเท่านั้น.
คำที่เหลือพอจะรู้ได้โดยง่าย ตามลำดับบาลีนั่นแล. จบอรรถกถาปุณณกเถราปทาน -----------------------------------------------------