๙. อุปาคตหาสนิยเถราปทาน (๒๖๙) เล่ม ๓๒

|๒๗๑.๓๔| หิมวนฺตสฺส เวมชฺเฌ สโร อาสิ สุนิมฺมิโต ตตฺถาหํ รกฺขโส อาสึ เหฏฺฐสีโส ภยานโก ฯ |๒๗๑.๓๕| อนุกมฺปโก การุณิโก วิปสฺสี โลกนายโก มมุทฺธริตุกาโม โส อาคญฺฉิ มม สนฺติเก ฯ |๒๗๑.๓๖| อุปาคตํ มหาวีรํ เทวเทวํ นราสภํ อาสยา อภินิกฺขมฺม อวนฺทึ สตฺถุโน อหํ ฯ |๒๗๑.๓๗| เอกนวุเต อิโต กปฺเป ยํ วนฺทึ ปุริสุตฺตมํ ทุคฺคตึ นาภิชานามิ วนฺทนาย อิทํ ผลํ ฯ |๒๗๑.๓๘| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา อุปาคตหาสนิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ อุปาคตหาสนิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

มีสระที่สร้างอย่างดีอยู่ที่ท่ามกลางภูเขาหิมวันต์ เราเป็นผีเสื้อน้ำมีศีรษะอยู่ เบื้องล่างน่ากลัว อยู่ในสระนั้น พระพุทธเจ้าพระนามว่าวิปัสสี ผู้อนุเคราะห์ ประกอบด้วยพระกรุณา ผู้นำของโลก พระองค์ประสงค์จะช่วยเหลือเรา จึงเสด็จมาในสำนักของเรา เราได้เห็นพระมหาวีรเจ้าผู้ประเสริฐกว่าเทวดา เลิศกว่านระ เสด็จเข้ามา จึงออกจากที่อยู่อาศัยแล้วได้ถวายบังคมแด่ พระศาสดา ในกัลปที่ ๙๑ แต่กัลปนี้ เราได้ถวายบังคมพระศาสดา ผู้เป็น อุดมบุรุษใด ด้วยการถวายบังคมนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่ง การถวายบังคม คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และ อภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้. ทราบว่า ท่านพระอุปาคตหาสนิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล. จบ อุปาคตหาสนิยเถราปทาน.

มีสระที่สร้างอย่างดีอยู่ท่ามกลางภูเขาหิมพานต์ ข้าพเจ้าเป็นผีเสื้อน้ำ มีนิสัยชอบอยู่ใต้(น้ำ) น่ากลัว อาศัยอยู่ในสระนั้น

พระพุทธเจ้าพระนามว่าวิปัสสี ผู้ทรงอนุเคราะห์ ประกอบด้วยพระกรุณา เป็นผู้นำสัตว์โลก พระองค์ประสงค์จะช่วยเหลือข้าพเจ้า จึงเสด็จมาในสำนักของข้าพเจ้า

ข้าพเจ้าได้เห็นพระผู้มีพระภาคผู้มีความเพียรมาก ผู้เป็นเทพยิ่งกว่าเทพ องอาจกว่านรชน เสด็จมาใกล้ จึงออกจากที่อยู่อาศัยแล้วได้ไหว้พระศาสดา

คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ ข้าพเจ้าได้ทำให้แจ้งแล้ว คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า ข้าพเจ้าก็ได้ทำสำเร็จแล้ว ดังนี้แล ได้ทราบว่า ท่านพระอุปาคตหาสนิยเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้อุปาคตหาสนิยเถราปทานที่ ๙ จบ

อรรถกถาที่มีมาก่อนหน้านี้ :- อรรถกถา ขุททกนิกาย อปทาน ภาค ๑ เถราปทาน ๒๗. ปทุมุกเขปวรรค ๕. วิฬาลิทายกเถราปทาน (๒๖๕)